Năm 2018 là một năm gặt hái nhiều thành công của thị trường bán lẻ Việt Nam. Ngành bán lẻ Việt Nam đã đón nhận nhiều tín hiệu đáng mừng, tăng trưởng không chỉ về chiều rộng mà còn phát triển theo chiều sâu. Phóng viên Tạp chí Thương Trường đã có cuộc trao đổi với TS. Võ Trí Thành - Nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương nhằm có thêm góc nhìn về thị trường từ một nhà nghiên cứu.
 |
| TS. Võ Trí Thành - Nguyên Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương |
Phóng viên (PV): Nhìn lại ngành bán lẻ trong năm qua, ông có thể chỉ ra những đóng góp của ngành bán lẻ trong sự tăng trưởng chung của nền kinh tế Việt Nam?
Ông Võ Trí Thành: Nhiều năm trở lại đây, hình ảnh bán lẻ Việt Nam là một ngành tăng trưởng nhanh và có đóng góp ý nghĩa cho tăng trưởng của khu vực dịch vụ nói riêng và của nền kinh tế nói chung. Năm 2018, ngành bán lẻ ước tính đạt gần 4,4 triệu tỷ đồng từ hoạt động bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng, tăng gần 9,4% so với năm 2017, đã loại trừ yếu tố giá.
Không chỉ đóng góp về tăng trưởng, đằng sau đấy là câu chuyện giải quyết công ăn việc làm, tạo thu nhập cho hàng trăm nghìn lao động mỗi năm, góp phần tạo sự hấp dẫn thu hút du lịch. Bán lẻ không chỉ là ngành thu hút nhiều lao động, mà còn, dù ít được nhắc tới, cũng là một trong những ngành khởi nguồn kinh doanh. Những số liệu thống kê chỉ ra rằng doanh nghiệp đăng ký mới thành lập, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo liên quan đến ngành bán lẻ chiếm tỉ trọng khá lớn.
PV: Theo ông, trong những năm tới ngành bán lẻ có những thuận lợi gì để tiếp tục vươn lên?
Ông Võ Trí Thành: Ngành bán lẻ hiện đang có môi trường khá thuận cho phát triển. Đây là ngành mà dư địa phát triển còn lớn, cùng với đó là nhu cầu của người tiêu dùng ngày càng lớn. Ngay ở những thời điểm còn không ít khó khăn, niềm tin tiêu dùng của người Việt Nam vẫn luôn ở top đầu của châu Á. Bên cạnh đó, quy mô dân số tăng , phần đông là dân số rất trẻ, kéo theo nhu cầu vật phẩm tiêu dùng và dịch vụ tăng lên. Nền kinh tế cũng đang ít nhiều khởi sắc, cùng với đó là sự gia tăng du lịch và sự nổi lên của tầng lớp trung lưu, nhất là tại các thành phố lớn, nhu cầu tiêu dùng cao cũng đòi hỏi mới về cải thiện chất lượng cuộc sống. Một thuận lợi nữa cho ngành bán lẻ là làn sóng công nghệ tích hợp vào hoạt động kinh doanh, thể hiện rõ qua xu hướng thương mại điện tử (e- commerce).
|
Ngành bán lẻ hiện đang có môi trường khá thuận cho phát triển |
PV: Trước sự cạnh tranh ngày càng gay gắt của các nhà bán lẻ ngoại ngay trên thị trường bán lẻ trong nước, theo ông các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam cần làm gì để vượt qua những thách thức này và ngày càng phát triển?
Ông Võ Trí Thành: Ngành bán lẻ là một ngành có tính thị trường và cạnh tranh rất cao, điều này càng rõ hơn trong nền kinh tế Việt Nam mở cửa và hội nhập. Việc đầu tiên chúng ta phải nhìn nhận, khi tham gia vào nền kinh tế toàn cầu, đây là “trò chơi” càng chịu áp lực cạnh tranh và chúng ta cần phải chấp nhận điều này. Cạnh tranh cần được nhìn nhận như một động lực để thúc đẩy phát triển. Chúng ta mở cửa, mời chào để học hỏi, để kết nối, để cạnh tranh và để có thể chiến thắng. Nếu không có tinh thần như vậy là chúng ta đã thua ngay từ đầu.
Thời gian qua, những nỗ lực của doanh nghiệp Việt thể hiện rất rõ thông qua việc vươn lên học hỏi, kết nối hợp tác, và cũng rất dám cạnh tranh với các đối thủ trong nước cũng như nước ngoài. Bên cạnh những đơn vị kinh doanh nhỏ lẻ, thị trường cũng đã nổi lên một số doanh nghiệp lớn có uy tín.
Bên cạnh đó, Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam đóng vai trò kết nối cải thiện và cả thực thi chính sách, thông tin, hỗ trợ nâng cao kỹ năng quản lý và chất lượng nguồn nhân lực, và không kém phần quan trọng là truyền cảm hứng cho cộng đồng doanh nghiệp. Đối với vấn đề tranh chấp trong kinh doanh, Hiệp hội cần có vai trò rất lớn trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp chính đáng cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ.
PV: Năm 2018 cũng là năm bùng nổ về công nghệ thông tin, dẫn đến “cán cân” thị trường bán lẻ dần nghiêng về mảng thương mại điện tử. Ông có thể chia sẻ thêm về định hướng phát triển của ngành bán lẻ Việt Nam trong thời đại 4.0? |
| Ngành bán lẻ Việt Nam 2018: Thành công nhưng còn đó những thách thức |
Ông Võ Trí Thành: Dù trong môi trường kinh doanh nào, bán lẻ vẫn là kênh truyền dẫn kết nối giữa người sản xuất cung cấp hàng hóa dịch vụ với người tiêu dùng, do đó, điều quan trọng là doanh nghiệp bán lẻ phải hiểu thị trường, phải kết nối hiệu quả người tiêu dùng có nhu cầu với nhà sản xuất phù hợp. Doanh nghiệp cần biết tận dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, big data để nghiên cứu thị trường, thị hiếu khách hàng và đa dạng cách tiếp cận để đạt được hiệu quả cao nhất.
Doanh nghiệp càng cần hơn sự nhạy bén với cơ hội kinh doanh, tiếp cận công nghệ mới để tạo lập những nền tảng kinh doanh mới. Việc khởi nghiệp kinh doanh ngày nay đang thuận lợi hơn bao giờ hết thông qua các kênh phân phối như mạng xã hội, sàn thương mại điện tử. Các mô hình thương mại đang rất phát triển như giữa các doanh nghiệp (B2B), doanh nghiệp và người tiêu dùng (B2C), đặc biệt là hình thức kinh doanh giữa những người tiêu dùng (C2C) đang ngày càng phổ biến. Những thuận lợi từ dân số trẻ, người tiêu dùng hiện đại, chuyển hướng cách thức tiêu dùng gắn với công nghệ mới, nền tảng kinh doanh mới cần được chú trọng.
PV: Theo ông Chính phủ có vai trò như thế nào trong việc thúc đẩy phát triển thị trường trong nước?
Ông Võ Trí Thành: Hiện nay, doanh nghiệp đang vấp phải những rào cản về quyền, tài sản, sở hữu trí tuệ, các vấn đề về cạnh tranh, tiếp cận nguồn vốn, chi phí giao dịch cao, và gắn với đó là vấn đề môi trường kinh doanh khi mở cửa các thực thi cam kết. Chính phủ chắc chắn có vai trò không hề nhỏ trong việc gỡ rối cho doanh nghiệp. Ngay từ vấn đề liên quan đến quy hoạch, mặt bằng kinh doanh cũng như kết cấu hạ tầng internet phục vụ cho thương mại điện tử, vấn đề đào tạo phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và việc hướng lĩnh vực này cùng các nhà sản xuất đáp ứng cuộc cách mạng tiêu dùng mới với đòi hỏi hàng hóa và dịch vụ “xanh” hơn, thuận tiện/thông minh hơn, biểu tượng/cá tính hơn và nhân văn hơn. Chính phủ sẽ không chỉ đứng ngoài giám sát mà sẽ là nhân tố góp phần tạo động lực thúc đẩy sự phát triển của ngành.
Thời gian qua, Chính phủ cũng đã có những nỗ lực để vừa tạo môi trường thực sự cạnh tranh, vừa bình đẳng đối xử quốc gia, phù hợp với các cam kết quốc tế, nhất là WTO và các Hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam tham gia. Chính phủ cũng có những chính sách cân bằng, tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước vươn lên, mà vẫn phù hợp với những cam kết quốc tế.
PV: Xin cảm ơn ông
Hữu Ích - Thanh Thúy