Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 232/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng. Điểm thay đổi quan trọng nhất là bãi bỏ cơ chế Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng, xuất khẩu và nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng, thay vào đó áp dụng cơ chế cấp phép cho doanh nghiệp và ngân hàng thương mại đủ điều kiện.
Về phạm vi điều chỉnh, Nghị định số 232/2025/NĐ-CP đã bổ sung "hoạt động sản xuất vàng miếng" tại khoản 1 Điều 1 của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP. Cụ thể: Nghị định này quy định về hoạt động kinh doanh vàng, bao gồm: Hoạt động sản xuất, gia công vàng trang sức, mỹ nghệ; hoạt động kinh doanh mua, bán vàng trang sức, mỹ nghệ; hoạt động sản xuất vàng miếng; hoạt động kinh doanh mua, bán vàng miếng; hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu vàng và các hoạt động kinh doanh vàng khác, bao gồm cả hoạt động kinh doanh vàng trên tài khoản và hoạt động phái sinh về vàng."
Bên cạnh đó, Nghị định số 232/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 3 của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP về khái niệm vàng miếng: "2. Vàng miếng là sản phẩm vàng được dập thành miếng, có đóng chữ, số chỉ khối lượng, chất lượng, có ký mã hiệu của doanh nghiệp và ngân hàng thương mại được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) cho phép sản xuất; vàng miếng do Ngân hàng Nhà nước tổ chức sản xuất trong từng thời kỳ".
Đáng chú ý, cụm từ “tổ chức tín dụng” được thay thế bằng “ngân hàng thương mại”, phù hợp với Luật Các tổ chức tín dụng và định hướng chỉ cho phép các ngân hàng thương mại (không bao gồm các tổ chức tín dụng khác) được thực hiện hoạt động sản xuất vàng miếng, hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu vàng.
Hoạt động sản xuất vàng miếng trở thành ngành nghề kinh doanh có điều kiện
Nghị định số 232/2025/NĐ-CP cũng sửa đổi, bổ sung khoản 6 Điều 4, theo đó hoạt động sản xuất vàng miếng là hoạt động kinh doanh có điều kiện và phải được NHNN cấp Giấy phép. Việc sửa đổi, bổ sung phù hợp với mục tiêu chuyển từ cơ chế độc quyền sản xuất vàng miếng sang cơ chế cấp phép hoạt động sản xuất vàng miếng.
Điều kiện cấp phép được quy định chặt chẽ nhằm sàng lọc những tổ chức đủ năng lực tài chính và tuân thủ pháp luật. Cụ thể, doanh nghiệp muốn được cấp Giấy phép sản xuất vàng miếng phải có vốn điều lệ tối thiểu 1.000 tỷ đồng, đã có giấy phép kinh doanh mua bán vàng miếng và không bị xử phạt vi phạm trong lĩnh vực kinh doanh vàng hoặc đã khắc phục triệt để vi phạm trước đó. Ngân hàng thương mại phải đáp ứng mức vốn điều lệ từ 50.000 tỷ đồng trở lên. Cả hai đối tượng phải xây dựng quy định nội bộ quy định về sản xuất vàng miếng bao gồm những nội dung cơ bản như quy trình nhập nguyên liệu; quy trình sản xuất vàng miếng; quy trình giám sát sản xuất; quy trình kiểm soát chất lượng sản phẩm.
Theo NHNN, quy định các điều kiện nêu trên để đảm bảo doanh nghiệp, ngân hàng thương mại sản xuất vàng miếng là các tổ chức có kinh nghiệm, có đủ năng lực tài chính, tuân thủ pháp luật về hoạt động kinh doanh vàng để thực hiện sản xuất vàng miếng. Đây cũng là cơ sở cần thiết để doanh nghiệp, ngân hàng thương mại có thể bắt tay ngay vào hoạt động sản xuất vàng miếng khi được cấp Giấy phép sản xuất vàng miếng, đáp ứng yêu cầu cấp bách về quản lý hiệu quả thị trường vàng trong bối cảnh hiện nay, đảm bảo nguyên tắc Nhà nước vẫn quản lý hoạt động sản xuất vàng miếng.
Giao dịch vàng từ 20 triệu đồng/ngày phải qua tài khoản ngân hàng
Một điểm mới đáng chú ý khác là "Việc thanh toán mua, bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng phải được thực hiện thông qua tài khoản thanh toán của khách hàng và tài khoản thanh toán của doanh nghiệp kinh doanh vàng mở tại ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài." Quy định này nhằm đảm bảo yêu cầu về xác thực thông tin khách hàng nhưng không tạo thêm nghĩa vụ của khách hàng do việc xác thực đã được thực hiện khi khách hàng mở và sử dụng tài khoản thanh toán tại ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Quy định này cũng nhằm tăng tính công khai, minh bạch trong giao dịch mua, bán vàng.
Đồng thời, các doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ khi bán vàng nguyên liệu mua từ doanh nghiệp hoặc ngân hàng thương mại phải lập hóa đơn điện tử, lưu trữ dữ liệu giao dịch và kết nối với hệ thống của NHNN.
Nghị định 232 cũng bổ sung nhiều nghĩa vụ mới đối với các tổ chức được phép sản xuất, kinh doanh vàng miếng. Doanh nghiệp và ngân hàng thương mại sản xuất vàng miếng phải công bố tiêu chuẩn sản phẩm, bảo hành cho khách hàng, lưu trữ đầy đủ dữ liệu sản xuất và kết nối thông tin với NHNN.
Các tổ chức kinh doanh vàng miếng phải niêm yết công khai giá mua – bán tại điểm giao dịch hoặc trên website, không được thực hiện giao dịch qua đại lý ủy nhiệm, đồng thời xây dựng hệ thống quản trị rủi ro, bảo đảm an toàn kho quỹ, minh bạch dữ liệu khách hàng và giao dịch.
Trung Anh