Đeo khẩu trang y tế là cách bảo vệ sức khỏe ở Nhật Bản, nhưng cũng là một thói quen gây nghiện đối với không ít người.
Giống như kimono và áo phông, số lượng người đeo khẩu trang y tế tại Nhật thật đáng kinh ngạc. Người Nhật thường chăm chỉ, làm việc quá sức dẫn tới ốm đau luôn luôn là nỗi lo lắng tại các trường học và nơi làm việc. Tuy nhiên, đó dường như không phải là lý do biện minh cho việc đeo khẩu trang phổ biến tại Nhật đến mức mà các văn phòng ở Tokyo thỉnh thoảng nhìn trông giống một phòng phẫu thuật.
Những mối quan tâm sức khỏe chỉ là một phần, các nghiên cứu gần đây đã tiết lộ nhiều lý do vì sao người Nhật đeo khẩu trang mà không liên quan tới vấn đề sức khỏe.
Mùa xuân là mùa kinh doanh khẩu trang y tế cao điểm ở Nhật, khi nhiều người mắc chứng cảm lạnh hay dị ứng phấn hoa. Bất cứ ai đến Nhật vào thời điểm này đều thấy người dân đeo khẩu trang khi đi đường.
Năm 2003, một công ty sản xuất và cung cấp sản phẩm y tế Unicharm đã ra mắt một loại khẩu trang mới được đặc biệt thiết kế cho những người bị viêm mũi dị ứng. Khẩu trang được làm từ chất liệu cotton, với mặt bên trong đặt một lớp lưới mỏng. Người dùng có thểm đem lớp lưới bỏ đi và giặt khẩu trang cotton để tái sử dụng và bỏ vào túi.
Khẩu trang chống viêm mũi dị ứng của Unicharm, được làm từ nguyên liệu không dệt, có tính hiệu quả cao trong việc ngăn chặn các vi khuẩn. Những chiếc khẩu trang không dệt này chiếm 86% thị trường hiện nay.
![Khẩu trang chống viêm mũi dị ứng của Unicharm]()
Khẩu trang chống viêm mũi dị ứng của Unicharm
Theo Straits Times, nếu ở Nhật Bản đủ lâu, người ta sẽ nhận ra việc thích đeo khẩu trang y tế không đơn thuần vì lý do sức khỏe mà còn liên quan đến yếu tố tâm lý, thậm chí cả bệnh lý. Trong khi nhiều người đeo khẩu trang để chống dị ứng thì một số khác lại sử dụng nó như “lá chắn” để tránh các tình huống xã hội khó xử.
Ông Yuzo Kikumoto, người sáng lập công ty chuyên cung cấp dịch vụ tư vấn tâm lý Kikiwell, là người đầu tiên đưa ra thuật ngữ “phụ thuộc khẩu trang” vào năm 2009. Ông cho rằng nhiều người đeo khẩu trang không vì những mục đích mà họ dự định mà đeo vì thói quen thích ẩn mình.
Nhiều người Nhật, đặc biệt là phụ nữ, thường đeo khẩu trang khi cảm thấy không tự tin về vẻ bề ngoài. “Tôi đeo khẩu trang ra ngoài khi không kịp trang điểm”, Mai Hashimoto, một nhân viên tiếp thị 30 tuổi, cho hay. Người phụ nữ này dùng khoảng 12 cái khẩu trang trong 2 tuần. Cô nói rằng nhiều loại khẩu trang được bán trên thị trường với đủ màu sắc. Nhiều loại còn khiến khuôn mặt trông nhỏ hơn.
Một bà mẹ 46 tuổi, đeo khẩu trang hàng ngày vào mùa đông để phòng ốm đau chia sẻ rằng con gái học trung học của bà đeo khẩu trang vì một lý do hoàn toàn khác. “Nó đeo khẩu trang và đeo tai nghe bên tai để mọi người không làm phiền nó và thậm chí nhiều người không thể bắt đầu nói chuyện với nó”.
Một tâm lý gia nghiên cứu tâm lý vị thành niên cũng rút ra kết luận tương tự. “Xu hướng đeo khẩu trang trong giới trẻ hiện nay nhằm trực tiếp ngăn chặn biểu lộ biểu cảm xúc khi đối diện với người khác. Hơn nữa, nhiều thanh niên có thói quen dùng các phương tiện gián tiếp để trao đổi như truyền thông xã hội và email nhiều hơn.”
Ông cho hay người nghiện có thể tiến tới giai đoạn không thể thiếu khẩu trang mỗi khi ra đường. Hiện tượng “phụ thuộc khẩu trang” bắt nguồn từ cảm giác thiếu an toàn ở nơi công cộng, trong bối cảnh truyền thông xã hội phát triển ngày càng mạnh mẽ.
“Khẩu trang như một tấm chắn an toàn, người nghiện đeo khẩu trang và người để mặt lộ diện sẽ không thể nói chuyện với nhau. Việc xã hội chấp nhận những tương tác qua lớp khẩu trang góp phần lan rộng hiện tượng phụ thuộc vào khẩu trang”, ông Kikumoto nhận định.
Giống như mọi quá trình cai nghiện khác, việc điều trị người nghiện khẩu trang cần bắt đầu từ việc tự nhận thức về tình trạng của bản thân. Bên cạnh đó, người nghiện đeo khẩu trang cần được tương tác nhiều hơn với những người xung quanh và tích cực tiếp xúc với các tình huống xã hội.
Thanh Thúy