Bất chấp triển vọng nâng hạng trong nửa cuối năm nay, nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục bán ròng trong bối cảnh tỷ giá neo cao và rủi ro thương mại gia tăng. Đây là giai đoạn mà áp lực xả hàng của khối ngoại kéo dài chưa từng có trong lịch sử.
Sở Giao dịch Chứng khoán TPHCM (HOSE) vừa công bố thông tin thường kỳ tháng 1/2025, trong đó, đáng chú ý là đà bán ròng tiếp tục của nhà đầu tư nước ngoài. Theo đó, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng gần 6,5 nghìn tỷ đồng trong tháng đầu năm 2025.
Hoạt động bán ra của nhóm này tập trung chủ yếu vào các cổ phiếu vốn hóa lớn, với dòng tiền rút ra đáng kể từ VIC (2 nghìn tỷ đồng), FPT (1,5 nghìn tỷ đồng), STB (579 tỷ đồng), CTG (424 tỷ đồng) và SSI (365 tỷ đồng). Tổng giá trị giao dịch của nhóm này trong tháng đạt gần 46,3 nghìn tỷ đồng, chiếm hơn 12% tổng giá trị giao dịch toàn thị trường.
Tâm lý kém khả quan của các nhà đầu tư quốc tế càng được thể hiện rõ trong dòng vốn ETF, với dòng tiền rút ròng đạt 24 triệu USD (tương đương 600 tỷ đồng). Dòng vốn rút ra này chủ yếu đến từ VanEck Vietnam (16,7 triệu USD), DCVFMVN30 (11,8 triệu USD), DCVFMVN Diamond (4,8 triệu USD) và Xtrackers FTSE Vietnam (3,5 triệu USD).
Theo Bộ phận phân tích Công ty Chứng khoán SSI (SSI Research), tháng vừa qua cũng là tháng rút ròng thứ 10 liên tiếp của các quỹ ETF, nâng giá trị rút ròng từ đầu năm lên hơn 21.000 tỷ đồng, tương đương giảm 28% tổng tài sản so với cuối năm 2023. Cùng chiều với các quỹ ETF, các quỹ chủ động cũng bị rút ròng tới 2.700 tỷ đồng trong tháng 10, đến từ cả quỹ chủ động chỉ đầu tư vào Việt Nam hay nhóm quỹ đa quốc gia. Xu hướng này cũng tương đồng với trạng thái bán ròng của khối ngoại trên thị trường.
Thống kê từ năm 2023 tới nay, giá trị bán ròng của khối ngoại trên thị trường Việt Nam lên gần 128.400 tỷ đồng. Trong 26 tháng trở lại đây, khối ngoại chỉ tạm dừng xả hàng trong tháng 1, 3/2023 và tháng 1/2024. Có thể đây là giai đoạn mà áp lực xả hàng của khối ngoại kéo dài chưa từng có trong lịch sử.
Các chuyên gia đánh giá tỷ giá là một trong những yếu tố ảnh hưởng đáng kể đến dòng vốn ngoại chảy vào các thị trường như Việt Nam. Việc VND mất giá so với USD tác động đến hiệu suất của các quỹ ngoại, làm hạn chế khả năng hút vốn. Song song đó, thiếu cơ hội đầu tư dài hạn đủ hấp dẫn do thiếu hàng hoá mới, chất lượng. Số lượng doanh nghiệp niêm yết mới rất ít, doanh nghiệp quy mô lớn lại càng hiếm hoi.
Ngoài câu chuyện tỷ giá, dòng vốn ngoại dịch chuyển còn do chênh lệch hiệu suất hoạt động giữa các thị trường. Thị trường chứng khoán Việt Nam đang được hai tổ chức là MSCI và FTSE Russell xếp vào nhóm 3 - thị trường cận biên.
Trong đó, FTSE Russell đưa Việt Nam vào danh sách chờ nâng hạng lên nhóm 2 - thị trường mới nổi. Nếu xét về mức tăng của chỉ số chứng khoán, những thị trường cận biên và mới nổi có hiệu suất thấp hơn hẳn nếu so với khu vực phát triển. Trong bối cảnh các thị trường như Phố Wall hay Nhật Bản, Hàn Quốc tăng trưởng vượt bậc, áp lực dịch chuyển dòng vốn là điều khó tránh.
Theo SSI Research, trong năm 2025, dòng vốn từ các quỹ đầu tư vào thị trường Việt Nam sẽ vẫn chịu nhiều yếu tố tác động trái chiều. Dòng vốn sẽ bị hạn chế bởi kỳ vọng tốc độ hạ lãi suất chậm của Fed và áp lực tỷ giá, chính sách khó đoán định dưới nhiệm kỳ Tổng thống Trump hoặc tiềm ẩn suy thoái kinh tế, hay số lượng các cổ phiếu ở các nhóm ngành thu hút dòng tiền như công nghệ khá hạn chế.
Điểm tích cực là tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại thị trường Việt Nam đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2015 giúp cho việc rút ròng có thể được hạn chế.
SSI Research kỳ vọng việc nhà đầu tư nước ngoài quay lại thị trường Việt Nam trong năm 2025 sẽ đến từ câu chuyện nân hạng lên thị trường mới nổi của FTSE Russell. Các chính sách bước đệm như triển khai hệ thống giao dịch KRX, việc áp dụng Luật Chứng khoán sửa đổi và Nghị định 155/2020 sửa đổi sẽ tạo tiền đề cho sự phát triển thị trường vốn trong trung và dài hạn.
Các nhà phân tích SGI Capital nêu quan điểm rằng, thị trường luôn đồng thuận về sức hấp dẫn của cổ phiếu Việt, cũng như khả năng sớm thăng hạng lên Emerging Market (thị trường mới nổi) sẽ thu hút dòng vốn ngoại, nhưng thực tế điều trái ngược đang diễn ra. Việt Nam là thị trường bị bán ròng mạnh 4/5 năm gần đây, với tỉ lệ bán lớn bậc nhất khu vực nếu tính trên vốn hóa hay tổng giá trị nhà đầu tư ngoại đang nắm giữ.
Theo SGI Capital, định giá thị trường cổ phiếu Việt Nam không hấp dẫn nhiều hơn các thị trường khác, dù phần lớn vốn hóa thuộc nhóm có rủi ro chu kỳ cao như ngân hàng, tài chính và bất động sản. Bởi vậy, kỳ vọng dòng vốn ngoại quay lại mua ròng trong năm 2025 sẽ khó khả thi, nếu định giá chưa đủ rẻ và rủi ro tỉ giá vẫn hiện hữu.
Ngoài ra, những yếu tố như diễn biến kinh tế toàn cầu, chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn và mức độ hấp dẫn của thị trường nội địa so với các khu vực khác đều có thể tác động đến quyết định của nhà đầu tư nước ngoài. Do đó, quá trình này sẽ khó có thể diễn ra trong ngắn hạn và cần thêm thời gian để các điều kiện thuận lợi hơn được định hình.
Trung Anh