Theo Kết luận Thanh tra vừa được công bố, 7 khoản đầu tư của Tổng công ty Xi măng Việt Nam vào các công ty con tiềm ẩn rủi ro mất vốn đầu tư khi ngày 31/12/2023, tổng công ty này đã phải trích lập dự phòng tổn thất với số tiền hơn 3.017 tỷ đồng.
Bộ Tài chính vừa kết luận việc thanh tra chấp hành pháp luật về tài chính, kế toán và thuế tại Công ty mẹ - Tổng công ty Xi măng Việt Nam (Vicem); Công ty TNHH MTV Xi măng Vicem Tam Điệp; Công ty TNHH MTV Xi măng Vicem Hải Phòng; Công ty Cổ phần Xi măng Vicem Hà Tiên, từ ngày 21/6/2024 đến ngày 2/8/2024.
Kết luận thanh tra cho thấy, đối với việc quản lý nợ phải trả, có 3 đơn vị được thanh tra chưa thực hiện đối chiếu đầy đủ với các chủ nợ tại thời điểm 31/12/2023 số tiền trên 44,8 tỷ đồng.
Công ty TNHH MTV Xi măng Vicem Tam Điệp được đầu tư chủ yếu bằng vốn vay (dự án Nhà máy Xi măng Tam Điệp - Ninh Bình được phê duyệt quyết toán trên 2.817,6 tỷ đồng, trong đó vốn vay trên 2.760,5 tỷ đồng, chiếm 97,98% tổng vốn đầu tư). Sau khi tái cơ cấu tài chính, Tổng Công ty đã cấp bổ sung vốn điều lệ cho công ty là 1.062 tỷ đồng.
Tuy nhiên, tổng nợ vay ngắn hạn vẫn lớn, doanh thu không đủ bù đắp chi phí tài chính và chi phí khấu hao lớn nên kết quả hoạt động kinh doanh có lỗ lũy kế lớn đến 31/12/2023 là trên 1.126,6 tỷ đồng (chiếm 99,5% vốn góp của chủ sở hữu), dẫn đến chỉ tiêu vốn chủ sở hữu còn trên 62,3 tỷ đồng, thấp hơn nhiều so với nợ phải trả.
Đối với việc đầu tư tài chính ngắn hạn, công ty mẹ - Tổng Công ty đã đầu tư tài chính ngắn hạn trên 2.593,1 tỷ đồng là các khoản tiền gửi có kỳ hạn không quá 1 năm tại các tổ chức tín dụng. Tuy nhiên, công ty mẹ - Tổng Công ty chưa ban hành quy chế quản lý tiền mặt, tiền gửi ngân hàng để có thể cân đối dòng tiền tối ưu, hiệu quả hơn theo quy định.
Tổng công ty Xi măng Việt Nam (Ảnh: Vicem.vn)
Về đầu tư tài chính dài hạn, có 2 đơn vị được thanh tra đã đầu tư tài chính dài hạn tại thời điểm 31/12/2023 số tiền gần 14.049 tỷ đồng, trong đó: Công ty mẹ - Tổng Công ty đầu tư vào 3 công ty con do công ty mẹ nắm giữ 100% vốn điều lệ số tiền trên 3.927 tỷ đồng, đầu tư vào 14 công ty con cổ phần số tiền trên 7.698 tỷ đồng, đầu tư vào 10 công ty liên doanh, liên kết số tiền gần 2.006 tỷ đồng và đầu tư vào 4 công ty khác số tiền trên 342,1 tỷ đồng; Công ty Cổ phần Xi măng Vicem Hà Tiên đầu tư vào 1 công ty con 19,5 tỷ đồng, đầu tư vào 2 công ty khác số tiền 56 tỷ đồng.
Theo kết luận thanh tra, một số khoản đầu tư tại công ty mẹ - Tổng Công ty tiềm ẩn rủi ro mất vốn đầu tư.
Cụ thể, Ngày 31/12/2023, Công ty mẹ - Tổng Công ty trích lập dự phòng tổn thất các khoản đầu tư với số tiền trên 3.017,8 tỷ đồng đối với 7 khoản đầu tư, gồm: Công ty TNHH MTV Xi măng Vicem Tam Điệp, số vốn đã đầu tư trên 1.132 tỷ đồng (tỷ lệ 100% vốn điều lệ); lỗ lũy kế trên 1.126,6 tỷ đồng, bằng 99,5% so với vốn góp của chủ sở hữu; trích lập dự phòng trên 1.069,6 tỷ đồng. Công ty đang mất cân đối vốn, khả năng thanh toán nợ thấp. Tổng Công ty đang hỗ trợ cho công ty vay vốn để thanh toán các khoản nợ đến hạn với tổng số tiền 396 tỷ đồng.
Công ty Cổ phần Xi măng Vicem Hải Vân, năm 2023 lỗ trên 64,1 tỷ đồng; lỗ lũy kế trên 60,7 tỷ đồng; Công ty Cổ phần Xi măng Hạ Long, năm 2023 lỗ trên 647,8 tỷ đồng, lỗ lũy kế trên 4.902 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu âm trên 2.960 tỷ đồng, trích lập dự phòng trên 1.605,8 tỷ đồng. Công ty liên tục thua lỗ, tình hình tài chính tiếp tục mất cân đối nghiêm trọng, không còn khả năng trả nợ đến hạn, đứng trước nguy cơ phải dừng hoạt động vì không có dòng tiền.
Công ty Cổ phần Xi măng Vicem Sông Thao; Công ty Cổ phần Sông Đà 12; Công ty Cổ phần Tấm lợp Vật liệu Xây dựng Đồng Nai và Công ty Cổ phần Cao su Đồng Nai - Kratie cũng có số lỗ "khủng" có dấu hiệu mất an toàn về tài chính.
Ngoài ra, 9 công ty con, công ty liên doanh liên kết khác được công ty mẹ - Tổng Công ty đầu tư cũng có kết quả kinh doanh lỗ năm 2023 nhưng vốn chủ sở hữu vẫn cao hơn vốn đầu tư.
Theo VICEM, nguyên nhân 10 công ty con sản xuất xi măng có hiệu quả thấp, nhiều công ty lỗ lớn trong năm 2023 và lỗ luỹ kế hơn 6.702 tỷ đồng bởi nhiều lý do.
Trong đó, lỗ lũy kế của 03 đơn vị Tổng công ty nhận bàn giao phần vốn nhà nước từ địa phương hoặc các doanh nghiệp khác thuộc Bộ Xây dựng (Công ty Cổ phần Xi măng Hạ Long, Công ty TNHH MTV Xi măng Vicem Tam Điệp, Công ty Cổ phần Xi măng Vicem Sông Thao ) tính đến thời điểm 31/12/2023 là 6.341,430 tỷ đồng, tại thời điểm bàn giao đã lỗ 4.070,4 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, sản lượng sản xuất thấp hơn nhiều công suất thiết kế tối đa dẫn đến định phí tính trên 1 đơn vị sản phẩm tăng và các chi phí duy trì bảo dưỡng tăng theo. Giá bán clinker, xi măng không tăng và một số sản phẩm thấp hơn giá thành toàn bộ; Chi phí lãi vay lớn do một số công ty đầu tư chủ yếu bằng vốn vay; do tỷ giá biến động dẫn đến phát sinh chi phí tài chính do lỗ chênh lệch tỷ giá lớn; giá nguyên vật liệu đầu vào tăng làm tăng chi phí dẫn đến hiệu quả kinh doanh thấp; việc sử dụng nguyên nhiên liệu thay thế trong sản xuất xi măng chưa áp dụng đồng đều tại các công ty thành viên VICEM…
Căn cứ kết quả thanh tra tại Công ty mẹ- Tổng công ty và 3 đơn vị thành viên được thanh tra Thanh tra Bộ Tài chính kiến nghị Hội đồng Thành viên, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Xi măng Việt Nam và các đơn vị được thanh tra rà soát, tiếp tục thực hiện kiến nghị của Thanh tra Chính phủ về khoản chênh lệch giữa vốn chủ sở hữu và vốn điều lệ của công ty mẹ - Tổng Công ty và Công ty TNHH MTV Xi măng Vicem Hải Phòng theo quy định tại Thông tư số 36/2021/TT-BTC ngày 26/5/2021 của Bộ Tài chính và Nghị định số 140/2020/NĐ-CP ngày 30/11/2020 của Chính phủ.
Báo cáo Bộ Xây dựng sớm phê duyệt, ban hành Quy chế Quản lý tài chính thay thế Quy chế Quản lý tài chính theo Quyết định số 0505/QĐ-XMVN ngày 4/4/2012 của Hội đồng Thành viên Tổng Công ty.
Công ty mẹ - Tổng Công ty kịp thời xây dựng, ban hành Quy chế Quản lý sử dụng Quỹ Thưởng người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên; Quy chế Quản lý tiền mặt, tiền gửi ngân hàng; Quy chế Quản lý tài chính Công ty TNHH MTV Xi măng Vicem Tam Điệp; Quy chế Quản lý tài chính Công ty TNHH MTV Xi măng Vicem Hải Phòng theo quy định.
Chỉ đạo các đơn vị được thanh tra nghiên cứu, rà soát, sửa đổi, bổ sung để xây dựng và ban hành các quy chế quản lý, quy định về định mức phù hợp với pháp luật hiện hành…
Anh Đào