Nhiều yếu tố tác động, lạm phát sẽ tăng cao?

Theo nhận định của các chuyên gia kinh tế, từ nay đến cuối năm áp lực lạm phát có thể sẽ gia tăng khi phải chịu tác động bởi nhiều yếu tố. Thời gian tới, áp lực lạm phát sẽ gia tăng và cần được chú ý khi tăng trưởng tín dụng kỳ vọng sẽ tăng tốc để đạt mục tiêu 15% trong năm nay.

Áp lực lạm phát tiếp tục gia tăng

Theo các chuyên gia, áp lực lạm phát  có xu hướng dai dẳng hơn dự báo, điều này đang gây áp lực lên mặt bằng lãi suất. Trong thời gian tới, lạm phát sẽ tiếp tục chịu áp lực từ các yếu tố như tăng lương, tăng giá điện  và nhập khẩu  lạm phát do một số nền kinh tế vẫn lạm phát vẫn còn giữ ở mức cao.

Báo cáo từ Công ty Chứng khoán VNDirect chỉ rõ, mặc dù lạm phát chỉ tăng nhẹ trong tháng 4 so với tháng trước, đà tăng mạnh của giá lợn hơi, cùng với mức tăng trên cơ sở hàng tháng thấp của cùng kỳ năm ngoái là yếu tố khuếch đại thêm mức tăng lạm phát so với cùng kỳ 

So với tháng trước, CPI  chỉ  tăng 0,07% tuy nhiên so với cùng kỳ năm ngoái CPI tháng 4 tăng tới 4,4% và là mức tăng cao nhất trong 15 tháng. Điều này phần nào đến từ mức nền thấp của tốc độ tăng trưởng so với cùng kỳ năm 2023.

Tính từ đầu năm, CPI tăng 1,19%, chủ yếu đến từ sự gia tăng của các rổ chỉ số phụ như thực phẩm (tăng 2,44% tính từ đầu năm) và vận tải (tăng 5,49% tính từ đầu năm). CPI tăng cao chủ yếu do giá thực phẩm, xăng dầu  và dịch vụ y tế tăng, trong khi CPI cơ bản tăng 2,8% so với cùng kỳ năm ngoái, vẫn ổn định ở mức thấp trong tháng 4. 

Trung bình 4 tháng đầu năm, CPI và CPI cơ bản tăng lần lượt 3,9% và 2,8%so với cùng kỳ năm ngoái  vẫn nằm dưới mục tiêu của chính phủ. Trong tháng 4, Bộ Tài chính đã cập nhật dự báo về ba kịch bản lạm phát, lần lượt là 3,64%, 4,05% và 4,5% (so với các kịch bản trước đó lần lượt là 3,52%, 4,03% và 4,5%).

Các chuyên gia từ công ty Chứng khoán Mirae Asset đánh giá, trong thời gian tới, áp lực lạm phát cần được chú ý khi tăng trưởng tín dụng kỳ vọng sẽ tăng tốc để đạt mục tiêu 15% trong năm nay.

Nhiều yếu tố tác động, cần chủ động ứng phó với áp lực lạm phát gia tăng

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Bích Lâm cho biết, những tác động từ bên ngoài ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế của Việt Nam còn rất lớn. Đó là, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn tiếp tục gay gắt, xung đột ở một số khu vực nhạy cảm, bất ổn leo thang trên Biển Đỏ là những yếu tố tiềm ẩn rủi ro tạo nên cú sốc đối với lạm phát của thế giới khi chuỗi cung ứng bị gián đoạn.

Cùng đó, giá nguyên vật liệu đầu vào thế giới đang ở mức cao trong khi tình hình kinh tế tiếp tục diễn biến phức tạp. Việt Nam là nước nhập khẩu nhiều nguyên liệu phục vụ sản xuất nên biến động của giá hàng hóa thế giới sẽ ảnh hưởng đến chi phí, giá thành, tạo áp lực cho sản xuất của doanh nghiệp và từ đó đẩy giá hàng hóa tiêu dùng trong nước tăng lên.

Bên cạnh đó, tỷ giá VND/USD vẫn tiếp tục chịu áp lực tăng trong thời gian tới, do lạm phát Mỹ vẫn duy trì ở mức cao nên Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn chưa có kế hoạch cụ thể về hạ lãi suất. Điều này có thể làm tăng chi phí nhập khẩu hàng hóa, nguyên, nhiên vật liệu của doanh nghiệp, từ đó tác động đến lạm phát trong nước.

Cùng với đó, giá xăng dầu trong nước vẫn chịu áp lực từ giá thế giới. Đây là một yếu tố đã tác động rất mạnh đến chỉ số lạm phát trong 4 tháng đầu năm. Cụ thể, nhóm giao thông tăng mạnh nhất với 1,95% (làm CPI chung tăng 0,19 điểm %), chủ yếu do giá xăng trong nước tăng 4,78%; giá dầu diezen tăng 2,01% do ảnh hưởng của các đợt điều chỉnh giá trong tháng.

Các chuyên gia quốc tế dự báo, giá dầu thô có thể lên tới 100 USD/thùng do những biến động địa chính trị ngày càng căng thẳng, khó lường, chắc chắn sẽ tác động đến giá xăng dầu trong nước và tác động mạnh đến chỉ số lạm phát trong những tháng cuối năm. Cộng hưởng với các yếu tố bên trong do việc điều chỉnh giá dịch vụ giáo dục, y tế và thực hiện chính sách cải cách tiền lương sẽ tạo áp lực không nhỏ cho lạm phát.

Ngoài ra, các chương trình hỗ trợ phục hồi kinh tế, giải ngân vốn đầu tư công của Chính phủ sẽ đẩy nhu cầu tiêu dùng một số loại nguyên, vật liệu tăng lên; dự kiến cũng sẽ gây áp lực lên mặt bằng giá trong thời gian tới. Ngoài ra, thiên tai, hạn hán và dịch bệnh có thể xuất hiện bất ngờ, gây ảnh hưởng đến giá lương thực, thực phẩm tại một số địa phương. Điều này cũng sẽ tác động làm tăng CPI.

Thời gian gần đây, giá vàng trong nước liên tục biến động thất thường cũng gây ảnh hưởng đến tâm lý của người dân, đồng tiền mất giá sẽ gây lạm phát kỳ vọng, sẽ kéo theo giá hàng hóa trong nước tăng theo.

Theo Công ty Chứng khoán Mirae Asset đánh giá, lạm phát sẽ tiếp tục chịu áp lực bởi các yếu tố. Thứ nhất là, đề xuất tăng mức lương tối thiểu vùng thêm 6% kể từ 1/7/2024.

Thứ hai là khả năng điều chỉnh giá một số chi phí trong 2024, trong đó có giá điện, giá học phí, giá khám chữa bệnh, và khung giá một số dịch vụ ngành vận tải và thứ ba là nhập khẩu lạm phát trong bối cảnh Việt Nam đồng suy yếu và lạm phát kéo dài ở một số đối tác thương mại lớn của Việt Nam.

Ở khía cạnh tích cực, lạm phát năm 2024 sẽ giảm bớt, nhờ vào giá lương thực trong nước ổn định nhờ nguồn cung trong nước dồi dào và một số chính sách hỗ trợ thuế sẽ tiếp tục được áp dụng trong năm 2024, như giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu và giảm thuế giá trị gia tăng.

Bên cạnh đó, tiêu dùng tăng chậm cũng là yếu tố làm chậm đà tăng của lạm phát. Trong 4 tháng đầu năm nay, doanh số bán lẻ tăng trưởng chỉ tăng 8,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Nếu loại trừ đi yếu tố giá, tổng doanh thu bán lẻ hàng hoá và dịch vụ tiêu dùng chỉ tăng 5,3% so với cùng kỳ, thấp hơn đáng kể so với mức tăng 8,3% trong 4 tháng đầu năm 2023.

Ngay cả khi có động lực từ sự phục hồi của du lịch khi khách du lịch quốc tế đến Việt Nam trong 4 tháng đầu năm đã vượt 3,9% so với 4 tháng đầu năm 2019 và tăng 68,3% so với cùng kỳ năm trước. Khách du lịch nội địa cũng phục hồi lần lượt 28,6% và 6,6% so với cùng kỳ.

Vì vậy, dịch vụ lưu trú & ăn uống và du lịch lữ hành cải thiện lần lượt 15,3% và 49,3%so với cùng kỳ năm ngoái trong 4 tháng đầu năm. Trong khi đó, tốc độ tăng trưởng doanh thu bán lẻ hàng hóa trong 4 tháng đầu năm tăng 7,1% so với cùng kỳ, thấp hơn nhiều so với tốc độ của cùng kỳ năm ngoái ( tăng 10,7%).

Các chuyên gia từ Mirae Asset cho rằng động lực của bán lẻ tiêu dùng năm 2024 sẽ đến từ môi trường lãi suất thấp và kinh tế tiếp tục tăng trưởng; tỷ lệ thất nghiệp  duy trì ở mức thấp và mức lương tối thiểu tăng, các chính sách hỗ trợ thuế phí như việc kéo dài thời gian giảm thuế VAT 2% đến hết năm 2024.

Bên cạnh đó, các chính sách kích cầu nhằm thúc đẩy du lịch và sự phục hồi của ngành du lịch. Trong đó, đáng chú ý là thị trường khách du lịch Trung Quốc vẫn còn dư địa tăng trưởng lớn khi lượng khách trong 4 tháng đầu năm nay bằng 73% so với mức trước đại dịch trong 4 tháng đầu năm 2019. Một khi tiêu dùng phục hồi, đây cũng sẽ là một yếu tố gây áp lực lên lạm phát nửa cuối năm. 

Lo ngại về đà tăng của lạm phát sẽ tiếp tục trong thời gian tới, song, một số tổ chức nghiên cứu vẫn kỳ vọng vào các yếu tố hỗ trợ, đặc biệt là công tác điều hành giá của các cơ quan chức năng.

Theo TS. Nguyễn Quốc Việt, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh tế và chính sách (VEPR), 4 tháng đầu năm 2024, mặc dù lạm phát vẫn nằm trong tầm kiểm soát dưới ngưỡng mục tiêu, song có thể gia tăng trong thời gian tới, đặc biệt lạm phát do chi phí đẩy (xảy ra khi chi phí để sản xuất và kinh doanh tăng cao, dẫn đến tăng giá của hàng hóa và dịch vụ) là yếu tố đáng quan tâm. Trước hết, giá một số nguyên liệu đầu vào được nhập khẩu có xu hướng tăng do VND giảm giá khoảng 5% từ đầu năm đến nay.

Bên cạnh đó, lãi suất đang có xu hướng đi lên có thể làm tăng chi phí sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, đẩy giá cả hàng hóa tăng trong thời gian tới. Đáng chú ý, lương tối thiểu vùng tăng 6% từ 1/7/2024 vừa góp phần đẩy chi phí kinh doanh của doanh nghiệp, vừa có thể tạo lạm phát tâm lý.

Để kiểm soát lạm phát trong ngưỡng mục tiêu đã đặt ra, Tổng cục Thống kê kiến nghị Chính phủ cần kiểm soát tốt giá hàng hóa trước tác động của lạm phát tâm lý; đồng thời, cần thực thi linh hoạt, hài hoà chính sách tiền tệ để kiểm soát tỷ giá và lãi suất bảo đảm kiềm chế đà tăng của tỷ giá, tránh tác động bất lợi tới lạm phát và các yếu tố vĩ mô khác.

Cùng với đó, Chính phủ cần cân nhắc đẩy mạnh các giải pháp hỗ trợ tài khóa như giảm thuế, phí để giảm gánh nặng chi phí cho sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Chuyên gia Nguyễn Bích Lâm cho rằng, về áp lực tỷ giá, Ngân hàng Nhà nước đã và đang điều hành linh hoạt, bảo đảm tỷ giá lên xuống phù hợp trong biên độ tỷ giá từ 3% - 5%. Đặc biệt, hiện dự trữ ngoại hối của Việt Nam khá dồi dào, tới cuối 2023 khoảng 100 tỷ USD, trường hợp cần thiết, Ngân hàng Nhà nước sẽ can thiệp để ổn định tỷ giá.

Về điều chỉnh giá dịch vụ y tế và giáo dục, các bộ ngành, địa phương sẽ đánh giá tác động ở từng thời điểm để quyết định. Nếu lúc đó, áp lực lạm phát không đáng lo ngại thì có thể điều chỉnh tăng. Ngược lại, nếu áp lực lạm phát rất lớn và gần đến mức lạm phát mục tiêu thì chưa điều chỉnh.

“Chúng ta cũng đã và đang đảm bảo nguồn cung lương thực thực phẩm là những nhóm hàng thiết yếu của người dân (chiếm tỷ trọng lớn trong rổ CPI), từ đó, đảm bảo giá cả ổn định không tăng đột biến, ảnh hưởng đến lạm phát”, chuyên gia Nguyễn Bích Lâm cho hay.

Hiện, giá xăng dầu thế giới đã có tuần sụt giảm mạnh nhất trong ba tháng gần đây, giúp giảm bớt áp lực lạm phát trong nước.

“Với kinh nghiệm điều hành lạm phát của Chính phủ trong nhiều năm qua Việt Nam vẫn sẽ giữ được mục tiêu lạm phát 4%- 4,5% như mục tiêu đề ra”, chuyên gia Nguyễn Bích Lâm nhận định.

Hồng Quang