Đại diện Viện Kiểm sát nhân nhân dân TP.HCM cho rằng, tiền bị cáo Trương Mỹ Lan chiếm đoạt là tiền huy động của dân. Ngân hàng Nhà nước gồng mình để cho SCB vay khoản tiền khổng lồ để chi trả dần, ổn định tình hình tài chính, không biết khi nào thu hồi đủ. Số tiền khổng lồ này đáng lẽ sử dụng nhiều mục đích cho chúng ta, con cháu chúng ta.
Vụ án đồng phạm có tổ chức
Hôm nay, phiên xét xử bị cáo Trương Mỹ Lan và các đồng phạm tiếp tục phần tranh tụng của đại diện viện kiểm sát (VKS) đối với phần bào chữa bổ sung của các luật sư.
Tranh luận lại quan điểm bào chữa của luật sư về đề nghị phải trưng cầu giám định thiệt hại và việc cơ quan tố tụng không căn cứ vào kết quả định giá của công ty Hoàng Quân, đại diện VKS khẳng định: Việc định giá trong tố tụng hình sự không phải căn cứ vào kết quả định giá; cơ quan tố tụng tiến hành thu thập bằng nhiều biện pháp khác và không áp dụng định giá tài sản để đánh giá vụ án.
Vị đại diện VKS “nhắc” luật sư cần nghiên cứu lại Bộ luật Hình sự và hồ sơ của vụ án. Theo đại diện VKS, để chiếm đoạt tài sản của SCB, bị cáo Trương Mỹ Lan đã thực hiện một chuỗi hành vi sai phạm. Điều này đã được thể hiện ở cáo trạng và phần tranh tụng trước. Trong vụ án này, bị cáo Trương Mỹ Lan và các bị cáo thực hiện quy trình cho vay ngược để chiếm đoạt tài sản.
Liên quan tới tội danh “Tham ô tài sản”, một số luật sư cho rằng hành vi phạm tội của bị cáo không thỏa mãn yếu tố người có chức vụ quyền hạn nên không đủ căn cứ để truy tố bị cáo Trương Mỹ Lan tội danh này.
Tuy nhiên, theo VKS, đây là vụ án đồng phạm có tổ chức. Các bị cáo thực hiện chuỗi sai phạm, người sau tiếp cận sai phạm người trước để nối tiếp. Với SCB thì Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc là người điều hành. Ở góc độ chứng minh tội phạm, VKS cho rằng sự thật khách quan vụ án chỉ có một nhưng những điều giống như sự thật thì có nhiều, tùy vào góc độ quan sát và lăng kính từng người.
Những quan điểm khác nhau của VKS và luật sư sẽ được HĐXX đánh giá trong quá trình nghị án.
Bị cáo Trương Mỹ Lan.
VKS cũng cho rằng cách tiếp cận và phương pháp xác định lập luận của luật sư bảo vệ cho bị cáo Trương Mỹ Lan là theo mô hình tách bị cáo ra khỏi hệ thống SCB và tiếp cận theo góc chức vụ quyền hạn. Còn VKS tiếp cận theo hướng rộng hơn, xem xét toàn bộ cơ cấu bộ máy SCB, sai phạm từ đại hội đồng cổ đông tới các cấp dưới.
Theo VKS, kết quả thẩm tra tại phiên tòa và hồ sơ vụ án thể hiện bị cáo Lan sở hữu 91,5% cổ phần SCB. Việc sở hữu, quản lý như vậy đã vi phạm quy định của Luật Tổ chức tín dụng. Bị cáo Lan nắm quyền sở hữu cổ phần gần như tuyệt đối, tham gia đại hội đồng cổ đông, sử dụng quyền lực để bầu ra HĐQT, ban kiểm soát, đưa người thân vào quản lý, biến SCB thành công cụ huy động tiền.
Do đó, căn cứ theo Điều 17, Bộ luật Hình sự quy định về đồng phạm, VKS xác định bị cáo Lan là người tổ chức, chủ mưu, cầm đầu có hành vi chi phối, chỉ đạo các bị cáo để giúp bà chiếm đoạt tài sản. Vì vậy, có đủ căn cứ truy tố xét xử bị cáo Lan về tội “Tham ô tài sản”.
Đối với việc các luật sư viện dẫn Điều 353, Bộ Luật Hình sự quy định “người nào có chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản mà mình có trách nhiệm quản lý” mới là tham ô tài sản còn bị cáo Lan không giữ chức vụ gì trong SCB nên không thể quy kết bị cáo tội “Tham ô tài sản”, đại diện VKS khẳng định bị cáo Lan nắm quyền cao nhất SCB, điều hành các bị cáo có chức vụ khác tại SCB. Chức vụ các bị cáo tại SCB là do bị cáo Lan bổ nhiệm.
“Không có lý do gì nói bị cáo không phải là chủ thể, theo Điều 353" - vị đại diện VKS nêu quan điểm.
Đại diện cơ quan công tố tiếp tục cho rằng cách lập luận của luật sư bà Trương Mỹ Lan "vô căn cứ". Với câu hỏi "nói bị cáo chiếm đoạt nhưng SCB lấy đâu ra tiền, chiếm đoạt cái gì?", VKS nhấn mạnh cách đặt câu hỏi không có căn cứ, chứng tỏ luật sư không nghiên cứu hồ sơ vụ án.
"Bị cáo Lan không có nhiều tài sản như bị cáo trình bày, cũng không có nguồn lực tài chính dồi dào. Trước khi hợp nhất 3 ngân hàng, bị cáo Lan có rất nhiều khoản nợ như VKS đã nêu. Trong khi bị cáo Trương Mỹ Lan và các bị cáo khác tại SCB trình bày khoản nợ khó thu khó đòi, tài sản bảo đảm giá trị thấp. Nếu nhiều tài sản thì vì sao không tất toán những khoản nợ trên, mà sử dụng SCB huy động tiền gửi của dân?", VKS lớn tiếng chất vấn.
"Tiền ở đâu bị cáo chiếm đoạt? Là tiền huy động của dân. Ngân hàng Nhà nước gồng mình để cho SCB vay khoản tiền khổng lồ để chi trả dần, ổn định tình hình tài chính, không biết khi nào thu hồi đủ. Số tiền khổng lồ này đáng lẽ sử dụng nhiều mục đích cho chúng ta, con cháu chúng ta. Luật sư nói bị cáo chiếm đoạt tài sản làm gì? Để mua nhiều bất động sản", VKS gay gắt.
Lần đầu tiên 1 nữ doanh nhân dùng thủ đoạn tinh vi chiếm đoạt số tiền đặc biệt lớn
Trong số 1.169 bất động sản kê biên, bị cáo Lan thừa nhận của bị cáo, liên quan bị cáo phải thuê nhờ người đứng tên. VKS cho rằng điều này làm rõ sự gian dối của bị cáo. Trong số các tài sản này chỉ có một ít tài sản mua trước 2012, sau 2012 chiếm hơn 94%. Đây là số tài sản nhờ sử dụng tiềm chiếm đoạt của SCB để đầu tư, để mua.
VKS nhấn mạnh toàn bộ hồ sơ vụ án và kết quả xét xử công khai là căn cứ chứng minh hành vi của bị cáo Trương Mỹ Lan.
Trong phần tranh luận, luật sư bào chữa của bà Lan nói lần đầu tiên xét xử một doanh nhân mà án đề nghị tử hình. VKS cho rằng luật sư chưa nghiên cứu kỹ.
"Nếu vậy thì lần đầu tiên có 1 nữ doanh nhân dùng thủ đoạn tinh vi chiếm đoạt số tiền đặc biệt lớn, không có từ nào lớn hơn. Tài sản bị cáo đưa vào là phương thức thủ đoạn phạm tội, bất cứ lúc nào cần bị cáo rút ra, nâng khống tài sản đảm bảo. Không phải tự VKS lập luận", VKS tiếp tục đối đáp.
Đại diện Viện kiểm sát thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa.
Với quan điểm bà Lan phải chịu trách nhiệm khoản vay không liên quan tới bà, VKS nói: "Lập luận không có một căn cứ điều này ở đâu ra? Tất cả đều liên quan tới bị cáo. Làm sao nói truy tố khoản vay không liên quan bị cáo", VKS nói.
Trong suốt quá trình truy tố, xét xử, bị cáo Lan có gửi nhiều đơn và luận cứ trình bày. VKS cho rằng tất cả đơn, văn bản trình bày của bị cáo đều được cơ quan tố tụng nghiên cứu kỹ, đối đáp của kiểm sát viên đều tranh luận từng quan điểm của bị cáo. Không có chuyện bị cáo trình bày, gửi đơn mà không có đối đáp trả lời.
Về quan điểm của bị cáo nói suốt 10 năm SCB hợp nhất không sử dụng một đồng tiền nào của Nhà nước, SCB vẫn hoạt động bình thường. VKS tiếp tục gay gắt cho rằng điều này là không chính xác.
Theo VKS, 3 ngân hàng trước hợp nhất và sau hợp nhất hoạt động tư cách công ty cổ phần, thì tổ chức tín dụng phải tự thực hiện nghĩa vụ tài chính. Nói SCB hoạt động bình thường là không đúng với kết quả điều tra. Hoạt động SCB từ năm 2012 (sau hợp nhất) tới khi khởi tố vụ án, có rất nhiều sai phạm dẫn tới dư nợ hôm nay nhưng đã bị bưng bít, che giấu. SCB đặt vào diện kiểm soát đặc biệt, mất thanh khoản.
"Việc SCB duy trì nguồn tiền trả cho người dân là nghĩa vụ của tổ chức tín dụng, phải có nguồn dự trữ theo luật. SCB không hoạt động bình thường theo lập luận của bị cáo", cơ quan công tố nói.
Bị cáo cũng liệt kê nhiều khoản để yêu cầu cấn trừ hậu quả và dư nợ. "VKS thấy không có căn cứ gì. Bị cáo liệt kê khoản vay Ngân hàng Nhà nước, thế chấp khách sạn Windsor vay 15.000 tỷ…, nhưng tài liệu chứng cứ không chứng minh bị cáo dùng tiền của bị cáo đem trả nợ thay cho SCB. SCB vẫn bị âm vốn chủ sở hữu. Bị cáo gây hậu quả đến đâu phải chịu trách nhiệm đến đó", VKS nhắc lại quan điểm.
Hồng Quang