Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Bộ Y tế, các bệnh viện trên toàn quốc đang tăng tốc triển khai hồ sơ bệnh án điện tử (EMR), hướng tới mục tiêu đến hết ngày 30/9/2025, toàn bộ cơ sở khám chữa bệnh hoàn tất việc chuyển đổi từ bệnh án giấy sang hồ sơ điện tử.
Cuộc chạy nước rút về đích
Tại Hà Nội, công cuộc chuyển đổi số trong ngành y tế đang tăng tốc rõ rệt, ghi nhận những bước tiến cụ thể sau thời gian dài chuẩn bị. Tính đến nay, 14 trong tổng số 42 bệnh viện trực thuộc Sở Y tế Hà Nội đã chính thức triển khai hồ sơ bệnh án điện tử (EMR).
Tiên phong trong làn sóng số hóa này là Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn là đơn vị đầu tiên trên toàn quốc triển khai thí điểm ký xác nhận EMR bằng chữ ký số thông qua ứng dụng VNeID. Trong giai đoạn đầu, mô hình được triển khai tại 3 phòng khám và toàn bộ các khoa điều trị nội trú, tiến tới sẽ áp dụng trên toàn viện.
Ở tuyến huyện, Bệnh viện Đa khoa Hoài Đức và Bệnh viện Đa khoa Mê Linh đã sẵn sàng vận hành EMR sau khi hoàn tất hạ tầng công nghệ, phần mềm quản lý tổng thể (HIS), hệ thống lưu trữ và truyền tải hình ảnh (RIS/PACS), xét nghiệm (LIS), kê đơn thuốc điện tử, chữ ký số... Các quy trình khám chữa bệnh tại đây đã được số hóa toàn diện, giúp người dân dễ dàng tra cứu thông tin, đặt lịch khám và nhận kết quả qua nền tảng trực tuyến mang lại trải nghiệm dịch vụ thuận tiện và minh bạch hơn.
Tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam - Cuba, đơn vị thứ 14 tại Hà Nội triển khai EMR, toàn bộ quy trình khám chữa bệnh cũng đã được số hóa, lưu trữ điện tử. Đặc biệt, bệnh viện này còn tiên phong áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ chẩn đoán ở các chuyên khoa mũi nhọn như răng-hàm-mặt, tai-mũi-họng.
Không chỉ riêng Hà Nội, làn sóng triển khai EMR đang lan rộng tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Tại Hà Tĩnh, ngành y tế đã hoàn tất khảo sát hạ tầng công nghệ thông tin và phần mềm quản lý tại toàn bộ các bệnh viện tuyến huyện. Hiện tỉnh đang phối hợp xây dựng phần mềm EMR và tổ chức các đợt tập huấn chuyên sâu. Mục tiêu đặt ra là đến ngày 30/9/2025, toàn bộ bệnh viện tuyến huyện sẽ hoàn thành EMR ở mức cơ bản.
Thực tế cho thấy, các cơ sở y tế đang chủ động lựa chọn phương án triển khai phù hợp với nguồn lực: từ đầu tư mới hoàn toàn, nâng cấp phần mềm hiện có cho đến thuê dịch vụ công nghệ.
Đơn cử, giữa tháng 5/2025, Bệnh viện Tim Hà Nội đã phê duyệt dự toán mua sắm thiết bị máy chủ, thiết bị lưu trữ phục vụ triển khai EMR, với tổng giá trị hơn 10 tỷ đồng. Gói thầu được mở đầu tháng 6/2025 và nếu tiến độ suôn sẻ, bệnh viện có thể về đích trước cuối tháng 9/2025.
Tại khối bệnh viện trung ương, nhiều đơn vị cũng đang đẩy nhanh tiến độ với các gói đầu tư lớn. Bệnh viện Da liễu Trung ương từ tháng 11/2024 đã phê duyệt danh mục thuê phần mềm và cung cấp thiết bị công nghệ thông tin, đến nay đã lựa chọn nhà thầu cho 4 trong số 6 gói.
Còn tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương, cuối tháng 5/2025, đơn vị đã phê duyệt dự toán hơn 34,2 tỷ đồng để đầu tư cho hệ thống phần mềm quản lý tổng thể (HIS), xét nghiệm (LIS), lưu trữ hình ảnh (RIS-PACS), hồ sơ bệnh án điện tử (EMR), cùng các ứng dụng di động phục vụ người bệnh và nhân viên y tế. Việc lựa chọn nhà thầu sẽ diễn ra trong quý II/2025.
Chuyển đổi số trong y tế giờ đây không còn là khẩu hiệu mà đang được hiện thực hóa bằng những bước đi cụ thể, bài bản. Cuộc đua đang bước vào giai đoạn nước rút, đòi hỏi quyết tâm chính trị, sự đồng bộ trong đầu tư và sự sẵn sàng thay đổi từ chính các cơ sở y tế.
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Bộ Y tế, các bệnh viện trên toàn quốc đang tăng tốc triển khai hồ sơ bệnh án điện tử (EMR).
Vẫn còn nhiều rào cản cần tháo gỡ
Dù chuyển đổi số trong ngành y tế đang ghi nhận những tín hiệu tích cực, nhưng thực tế vẫn cho thấy một bức tranh không ít gam xám. Theo báo cáo từ Trung tâm Thông tin y tế quốc gia (Bộ Y tế), tính đến nay, mới chỉ có 212 cơ sở y tế trên toàn quốc chính thức công bố triển khai hồ sơ bệnh án điện tử (EMR), chiếm vỏn vẹn 7,5% trong tổng số hơn 2.800 cơ sở khám chữa bệnh công lập. Một con số khiêm tốn, chưa tương xứng với mục tiêu đặt ra.
Trên thực tế, hành trình triển khai EMR tại các cơ sở y tế đang vấp phải không ít rào cản. Vấn đề lớn nhất là bài toán tài chính. Các bệnh viện theo cơ chế tự chủ phải tự lo liệu toàn bộ kinh phí đầu tư từ phần mềm, máy chủ, thiết bị đầu cuối, hệ thống lưu trữ dữ liệu đến chi phí cấp phát và duy trì chữ ký số.
Tuy nhiên, hiện chưa có quy định cho phép tính chi phí công nghệ thông tin vào giá dịch vụ khám chữa bệnh, khiến các đơn vị lúng túng khi xây dựng kế hoạch tài chính.
Không chỉ thiếu tiền, nhiều bệnh viện còn thiếu cả cơ sở pháp lý. Việc chưa có định mức kinh tế kỹ thuật cho các hạng mục công nghệ như hệ thống lưu trữ và truyền tải hình ảnh (RIS/PACS) hay chữ ký số khiến quy trình mua sắm, vận hành, triển khai bị chậm trễ, thiếu nhất quán. Trong khi đó, nhân lực chuyên trách về công nghệ thông tin trong y tế vẫn còn mỏng, dẫn đến khó khăn trong duy trì và khai thác hiệu quả hệ thống EMR sau khi triển khai.
PGS.TS Trần Quý Tường, Chủ tịch Hội Tin học Y tế Việt Nam nhận định: “Cơ chế tài chính hiện nay chính là điểm nghẽn lớn nhất. Muốn triển khai EMR hiệu quả, các bệnh viện buộc phải đầu tư mạnh vào hạ tầng công nghệ, nhưng không phải đơn vị nào cũng có đủ nguồn lực. Vì vậy, số lượng bệnh viện áp dụng EMR vẫn còn rất khiêm tốn.”
Tuy nhiên, trong thách thức luôn tồn tại cơ hội. Với sự quyết tâm từ chính các cơ sở y tế và những động thái tháo gỡ chính sách từ phía nhà nước, kỳ vọng về một nền y tế số hóa toàn diện vẫn là điều có thể đạt được trong tương lai gần.
Về phần mình, Bộ Y tế đang tích cực phối hợp cùng các bộ, ngành liên quan để điều chỉnh và hoàn thiện hành lang pháp lý. Trong đó, đáng chú ý là đề xuất đưa chi phí công nghệ thông tin vào chi phí quản lý trong cơ cấu giá viện phí là một thay đổi có thể mở đường cho các bệnh viện chủ động hơn trong đầu tư.
Đồng thời, các quy chuẩn kỹ thuật, hướng dẫn chuyên môn về sử dụng EMR, hệ thống RIS/PACS, ký số... cũng đang được xây dựng nhằm tạo nên một khung pháp lý đầy đủ, giúp các cơ sở y tế triển khai EMR một cách đồng bộ và hiệu quả hơn.
Chuyển đổi số trong y tế không thể thành công nếu chỉ có khẩu hiệu. Muốn vượt qua giai đoạn “chạy bền” đầy rào cản này, ngành y tế cần thêm động lực từ chính sách và sự hỗ trợ thực chất về tài chính để các bệnh viện không chỉ muốn, mà còn có thể bước vào cuộc cách mạng số một cách thực chất.
Quang Anh