Đông Nam Á đang chứng kiến sự gia tăng nhanh chóng của hệ thống siêu thị mini, trí tuệ nhân tạo AI cùng với các xu hướng khác… đã và đang làm cho cục diện lĩnh vực bán lẻ tại khu vực này có nhiều thay đổi.
Lĩnh vực bán lẻ của Đông Nam Á đang được định hình bởi các xu hướng chính trong ngành dựa trên sự gia tăng của các cửa hàng quy mô nhỏ (còn gọi là siêu thị mini), sự trở lại của đa kênh, lợi thế về liên mình trong cùng một hệ sinh thái, và cuộc cách mạng bán lẻ do trí tuệ nhân tạo (AI) dẫn đầu.
Chia sẻ với tạp chí Bán lẻ châu Á (Retail Asia), ông Julian Cua, chuyên gia nghiên cứu về người tiêu dùng và là đối tác tại hãng tư vấn chiến lược Boston Consulting Group (BCG), cho biết các cửa hàng quy mô nhỏ đang phát triển trong khu vực và nó “sẽ tồn tại ở đây”. Tại Indonesia, siêu thị mini và cửa hàng tiện lợi đang chiếm tới 73% quy mô thị trường bán lẻ hiện đại.
Ngay tại Diễn đàn Bán lẻ châu Á được tổ chức mới đây ở Manila (Philippines), ông Julian Cua, thông tin: “Chúng tôi đang thấy các cửa hàng sari-sari (cửa hàng tiện lợi địa phương) ngày nay đang được số hóa nhiều hơn, trực tiếp trên Facebook Messenger và các nền tảng kỹ thuật số khác hoặc sử dụng trình phát trên nền tảng của riêng mình để thu hút người dùng”.
Ở Philippines, siêu thị vẫn chiếm thị phần lớn, nhưng người tiêu dùng đang bắt đầu đến các siêu thị mini nhiều hơn, với 31% người tiêu dùng cho rằng họ coi đây là nguồn cung cấp sản phẩm hàng hoá chính. Thị phần của các siêu thị nhỏ và cửa hàng tiện lợi trong quy mô thị trường bán lẻ hiện đại vẫn ở mức 9%, nhưng dự kiến sẽ tăng nhanh trong thời gian tới, trong bối cảnh nhu cầu mua sắm của người tiêu dùng ngày càng đa dạng.
Bán lẻ đa kênh
Bán lẻ sau đại dịch đang cho thấy những thay đổi chóng mặt, đặc biệt là sự dịch chuyển mạnh mẽ từ trực tiếp sang trực tuyến. Các nhà bán lẻ lớn đang nhận thấy sự đóng góp ngày càng đáng kể từ kênh trực tuyến vào tổng doanh số bán lẻ của mình.
Chẳng hạn như Central Retail của Thái Lan, mức đóng góp của bán lẻ trực tiếp vào doanh thu được ghi nhận ở mức 18%, hay CP All cũng chứng kiến sự đóng góp đáng kể từ các kênh trực tuyến, mức bình quân 10% trên tổng doanh số bán lẻ của hãng. Trong khi nhà bán lẻ Mitra Adiperkasa của Indonesia cũng báo cao đóng góp 9%.
Theo ông Julian Cua, điều này là do các nhà bán lẻ đã tận dụng nền tảng kỹ thuật số để nâng cao nhận thức và khám phá bằng nhiều phương pháp, bao gồm video dạng ngắn, sử dụng nhiều hoạt động tiếp thị có ảnh hưởng, nhất là các nền tảng truyền thông xã hội như cửa hàng TikTok.
Tại Philippines, một cuộc khảo sát của BCG cho thấy hơn một nửa số người Philippines lên mạng để tìm kiếm thông tin về sản phẩm/dịch vụ và so sánh giá cả.
“Bên cạnh đến trung tâm mua sắm để trải nghiệm thực tế, người tiêu dùng cũng bổ sung cho việc mua sắm đó bằng việc khám phá mọi thứ trên nền tảng trực tuyến và sẵn sàng mua sắm mọi thứ trên không gian mạng”, ông Cua chia sẻ.
Và xu hướng này, theo ông Cua sẽ có sự tăng trưởng vượt trội trong tương lai, nhất là khi các nhà bán lẻ tăng cường khả năng kết nối dữ liệu của họ với phương tiện cá nhân, chìa khoá quan trọng cho bán lẻ trên các nền tảng số.
Tạo dựng liên minh chặt chẽ trong cùng một hệ sinh thái
Hoạt động bán lẻ giờ đây không còn là hoạt động riêng rẻ của bản thân mỗi doanh nghiệp. Thay vào đó, các nhà bán lẻ giờ đây đặc biệt xem hệ sinh thái kỹ thuật số và các liên minh “là một nguồn lợi thế cạnh tranh” để chinh phục người tiêu dùng.
Tại Đông Nam Á, gần một nửa số nhà bán lẻ lớn nhất là thành viên của các tập đoàn địa phương tham gia vào các hoạt động kinh doanh khác nhau, giúp họ có vị thế tốt để thúc đẩy hệ sinh thái kỹ thuật số và cung cấp nhiều sản phẩm cũng như dịch vụ hơn cho khách hàng.
Ví dụ, với Central Retail của Thái Lan, nhà bán lẻ này đã phát triển từ một cửa hàng bách hóa trở thành một trong những nhà bán lẻ đa kênh, đa dạng hàng đầu ở Đông Nam Á. Central Retail bắt đầu hình thành hệ sinh thái kỹ thuật số vào năm 2019 bằng cách ra mắt nền tảng dữ liệu đa kênh (omnichannel). Năm 2022, omnichannel của Central đã chiếm hơn 18% thị phần trong tổng doanh số bán hàng của hãng và hiện có hơn 27 triệu khách hàng thành viên trung thành trên toàn thế giới.
Central Retail đã hợp nhất và hợp lý hóa trải nghiệm giữa thương hiệu Central và Robinson, tạo ra cửa hàng trực tuyến của riêng họ với trải nghiệm nhất quán. Theo chuyên gia Julian Cua, Central Retail đã hợp tác với 14 đơn vị kinh doanh của mình để thu thập tất cả dữ liệu của họ và đưa dữ liệu đó vào một thuật toán để cung cấp trải nghiệm được cá nhân hóa cho người dùng.
“Điều này đã dẫn đến tổng số thành viên tăng gấp 6 lần và tổng giá trị hàng hóa tổng thể tăng gấp 5 lần so với những nhà bán lẻ khác vốn chỉ mua sắm ở một thương hiệu duy nhất”, ông Cua chia sẻ và cho biết thêm, rằng: “Bạn không cần phải có một tập đoàn đa dạng để có thể mở khóa một hệ sinh thái”.
“Câu hỏi đặt ra là làm cách nào để nhà bán lẻ có thể hợp tác tốt nhất với nhiều đơn vị công nghệ kỹ thuật số có chung chí hướng, và tạo ra các mối quan hệ đối tác giúp xây dựng dấu ấn thương hiệu bán lẻ cũng như như tăng lưu lượng truy cập vào thương hiệu của mình”, ông Cua nhấn mạnh.
AI: chất xúc tác cho cuộc cách mạng bán lẻ
Một sự thay đổi khác trong ngành bán lẻ tại khu vực Đông Nam Á là hướng tới sử dụng trí tuệ nhân tạo AI, nó được xem là “chất xúc tác cho cuộc cách mạng bán lẻ”.
Mọi thứ dường như đã chín muồi để các nhà bán lẻ trong khu vực đầu tư vào AI để thúc đẩy gia tăng “lợi thế cạnh tranh”, bởi những lợi ích mà AI mang lại rất thiết thân, như có nhiều dữ liệu khác nhau về khách hàng, doanh nghiệp và thị trường sẽ giúp nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Công nghệ này sẽ mang lại lợi ích vì khách hàng đang mong đợi trải nghiệm liền mạch, được cá nhân hóa và trên nền tảng đa kênh. Các nhà bán lẻ trong khu vực đang dành khoảng 15% chi phí hoạt động để đầu tư vào công nghệ, đặc biệt là AI, và nhận được sự đồng thuận cao trong giới cổ đông từ 1,5 đến 2,5 lần.
Chuyên gia Julian Cua cảnh báo, rằng các nhà bán lẻ trì hoãn đầu tư có nguy cơ bị bỏ lại phía sau vì các nhà cung cấp và đối thủ cạnh tranh đã đầu tư vào AI để cải thiện hoạt động của họ, đông thời ông cũng cho biết: “Các nhà bán lẻ cũng có thể có nguy cơ ‘đưa ra những quyết định công nghệ đáng tiếc’ và bỏ lỡ cơ hội mở rộng nhân tài kỹ thuật số trong một thị trường cạnh tranh đầy nóng bỏng.
Theo các nhà phân tích, AI sáng tạo (GenAI) có thể giúp tạo mô phỏng quần áo phù hợp với từng khách hàng, điều này có thể dẫn đến tăng mức độ tương tác và chuyển đổi cũng như giảm tỷ lệ hoàn trả hàng. GenAI có thể hỗ trợ phát triển sản phẩm một cách nhanh chóng bằng cách tạo ra các ý tưởng thiết kế thời trang dựa trên xu hướng và hiểu biết của khách hàng.
Công nghệ này cũng có thể giúp cá nhân hóa trải nghiệm của khách hàng bằng cách tạo ra một “nhà tạo mẫu cá nhân ảo” để đưa ra các đề xuất nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu của người tiêu dùng.
Do đó, theo ông Julian Cua, các nhà bán lẻ cần “tăng tốc hành trình AI”. Không chỉ tập trung vào công nghệ mà cũng nên xem xét cách cải thiện con người cũng như quy trình áp dụng trí tuệ nhân tạo AI để thúc đẩy hoạt động kinh doanh hiệu quả hơn.
Minh Đức