Theo ông Chử Văn Hải, Trưởng phòng Phát triển và Quản lý nhà ở xã hội, Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng, tổng số căn hộ chúng ta đã khởi công và hoàn thành đến nay đạt khoảng 45% so với mục tiêu đến năm 2025. Mặc dù chúng ta đã đạt được rất nhiều kết quả tích cực, nhưng so với nhu cầu, yêu cầu và mục tiêu của dự án vẫn chưa đáp ứng được.
Nhà ở xã hội (NƠXH) gần đây đang được dư luận quan tâm, đặc biệt, Chính phủ, các Cơ quan quản lý Nhà nước cũng rất quan tâm. Từ năm 2021 đến nay, đã có hơn 600 dự án nhà ở xã hội được triển khai và đã đạt khoảng 50% căn nhà ở cho mục tiêu 1 triệu căn nhà ở xã hội được khởi công xây dựng.
Tại Tọa đàm “Giải pháp đảm bảo ít nhất 1 triệu căn NƠXH” do Báo Nông thôn Ngày nay tổ chức ngày 1/4, ông Chử Văn Hải, Trưởng phòng Phát triển và Quản lý nhà ở xã hội, Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng thông tin, qua tổng hợp, Bộ Xây dựng nhận thấy giai đoạn vừa qua trên địa bản cả nước có 657 dự án được triển khai, quy mô hơn 597.000 căn. Trong đó, hoàn thành 103 dự án, với hơn 66.700 căn; Đã khởi công xây dựng: 140 dự án, với quy mô hơn 124 nghìn căn. Các dự án đươc chấp thuận chủ trương, đến nay có 414 dự án, với quy mô hơn 406 nghìn căn.
Riêng trong năm 2024, với sự quyết tâm vào cuộc của các cấp, ngành, kết quả công tác phát triển NƠXH đạt được rất nhiều tích cực. Ví dụ các dự án NƠXH hoàn thành trong năm 2024, cả nước tăng khoảng 146% so với 2023. Dự án được cấp phép và khởi công xây dựng tăng khoảng 113% so với 2023. Số lượng dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư tăng khoảng 201% so với năm 2023.
Như vậy, tổng số căn hộ chúng ta đã khởi công và hoàn thành đến nay đạt khoảng 45% so với mục tiêu đến năm 2025. Mặc dù chúng ta đã đạt được rất nhiều kết quả tích cực, nhưng so với nhu cầu, yêu cầu và mục tiếu của dự án vẫn chưa đáp ứng được.
Theo ông Chử Văn Hải, nguyên nhân một phần là đề án đầu tư xây dựng 1 triệu căn hộ NƠXH được phê duyệt năm 2023, đến nay chúng ta mới thực hiện hơn 2 năm. Các bộ, ngành, địa phương, kể cả các chủ đầu tư vẫn cần thêm thời gian quy hoạch, bố trí quỹ đất, thủ tục.
Thứ hai, dự án NƠXH cũng cần thực hiện thủ tục giống dự án khác, nên cần thời gian để triển khai thực hiện.
Thứ ba, quá trình từ khi khởi công cho đến khi hoàn thành dự án, ít nhất phải mất từ 1 đến 2 năm. Ngoài ra, đối với quỹ đất, hiện nay hầu hết đã địa phương đã bố trí, qua tổng hợp sơ bộ của chúng tôi đến hết năm 2024 cả nước đã bố trí được 1.309 vị trí quy hoạch, với khoảng 9.737 ha đất làm NƠXH.
Tại tọa đàm, ông Lê Văn Bình, Phó cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng vướng mắc tồn tại nhà ở xã hội có hai khía cạnh là chính sách và thực hiện chính sách.
Ông Lê Văn Bình, Phó cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Ảnh: Báo Dân Việt)
Thứ nhất, về chính sách, chúng ta có Luật Đất đai 2013 và Luật Nhà ở 2014 chúng ta còn bất cập. Nhà ở xã hội theo Luật Đất đai 2013, quy định quỹ đất cho nhà ở xã hội không phải qua đấu giá, chỉ giao đất, nhưng Luật Nhà ở 2014 quy định phải đấu thầu, điều này khiến mất thời gian, kéo dài.
Thứ hai vấn đề tồn tại trong chính sách là việc quy hoạch, do quy định của Nhà nước về nhà ở xã hội. Quỹ đất dành cho nhà ở xã hội trước đây còn mang tính chất thụ động, trung ương đưa quy hoạch đất đai, các địa phương có chỉ tiêu và dựa trên dó là quy định bao nhiêu % là quỹ đất cho phát triển nhà ở xã hội.
Trong các luật mới, Nhà nước đã cho địa phương chủ động hơn trong quy hoạch đất dành cho nhà ở xã hội. Quy định Luật Nhà ở 2014 nêu rõ các địa phương, các dự án phải dành 20% quỹ đất, diện tích dành cho nhà ở xã hội, có chỗ lại cho quy định bằng tiền và nhiều chỗ khác thì không thực hiện. Về thực hiện chính sách, trước đây nhà ở cho người thu nhập thấp chưa bức xúc như bây giờ từ đòi hỏi thực tiễn đến thực hành chính sách.
Trong khi đó, cũng liên quan đến NƠXH, TS Cấn Văn Lực - Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - Tiền tệ Quốc gia cho rằng, có một số vướng mắc trong nội dung về phát triển NƠXH đã được tổng hợp lại và báo cáo với Thủ tướng Chính phủ.
Thứ nhất là quan điểm, tư duy, lâu nay chúng ta vẫn coi nhà ở xã hội như mặt trận từ thiện, làm cũng được, không làm cũng được. Tuy nhiên, quan điểm này đã được thay đổi. Đảng và Chính phủ liên tục giao chỉ tiêu xây dựng nhà ở xã hội.
Thứ hai là nguồn cung nhà ở xã hội vẫn còn khan hiếm, chưa đủ yêu cầu và giá bị đẩy lên cao. Nguồn cung với đối với phân khúc thu nhập trung bình, thấp vẫn còn khan hiếm.
Thứ ba là liên quan đến quy trình chuyển đổi. Khi tham gia góp ý sửa đổi Luật đất đai, Luật nhà ở, quy trình thủ tục cơ bản được tháo gỡ 3 điểm quan trọng. Đầu tiên là xác nhận nơi ở hiện về cơ bản giờ không cần. Tiếp theo là định mức thu nhập tăng lên, trước đây là 11 triệu lên 15 triệu. Cuối cùng là xác nhận không phải xin xác nhận khong phải nộp thuế thu nhập. Điều đó cho thấy cơ chế cực kỳ thông thoáng.
Vướng mắc lớn nhất liên quan đến cấp chấp thuận cho chủ đầu tư, liên quan đến đấu thầu. Hôm vừa rồi, khi Thủ tướng họp với các doanh nghiệp lớn về NOXH đã bàn, nghiên cứu đến phương án chỉ định thầu. Đây mới là vấn đề cần tháo gỡ.
Anh Đào