Tài chính - Ngân hàng

18:13 14/10/2023

Nỗi lo cho hệ thống tài chính khi tỷ lệ nợ xấu tiềm ẩn ngân hàng vượt 6%?

Số liệu từ NHNN cho biết tính đến cuối tháng 7, tỷ lệ nợ xấu nội bảng, nợ bán VAMC chưa xử lý và nợ tiềm ẩn đã lên tới 6,16% trên tổng dư nợ. Nợ xấu đang tăng cao, nếu không kiểm soát tốt sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến toàn bộ hệ thống tài chính của Việt Nam và cả nền kinh tế.

Tỷ lệ nợ xấu tiềm ẩn ngân hàng vượt 6%

Theo Báo cáo của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) mới đây cho biết, áp lực nợ xấu lên hệ thống các tổ chức tín dụng (TCTD) đang tiếp tục gia tăng trong thời gian qua khi diễn biến tình hình kinh tế vĩ mô trong và ngoài nước có nhiều điểm bất lợi, gây ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất kinh doanh, khả năng trả nợ của khách hàng.

Bối cảnh này cũng gây áp lực trong việc trích lập dự phòng để xử lý nợ xấu cũng như tiến độ xử lý tài sản bảo đảm của các khoản nợ xấu của các TCTD.

Số liệu cập nhật mới nhất đến cuối tháng 7, tỷ lệ nợ xấu nội bảng là 3,56%, cao hơn nhiều so với mức 2% cuối năm 2022 và mức 1,69% cuối năm 2020. Trong trường hợp không bao gồm 5 ngân hàng được kiểm soát đặc biệt, tỷ lệ nợ xấu nội bảng ở mức 1,92%.

Nếu tính cả nợ bán VAMC chưa xử lý và nợ tiềm ẩn thì tỷ lệ này đã lên tới 6,16% tổng dư nợ. Nếu không tính ba ngân hàng mua lại bắt buộc, DongA Bank và SCB thì tỷ lệ nợ xấu tiềm ẩn ở mức 3,82% và nếu không tính cả Ngân hàng TMCP Quốc dân (NCB) thì tỷ lệ này là 2,86%.

Nợ tiềm ẩn nói trên bao gồm nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ và giữ nguyên nhóm nợ, trái phiếu doanh nghiệp tiềm ẩn thành nợ xấu, các khoản phải thu khó đòi, lãi dự thu phải thoái, nợ xấu tiềm ẩn theo Thông tư 01/2020 đã sửa đổi theo Thông tư 02/2023 của NHNN.

Nỗi lo cho hệ thống tài chính khi tỷ lệ nợ xấu tiềm ẩn ngân hàng vượt 6

Đầu 2019, Chính phủ từng đặt mục tiêu đưa tỷ lệ nợ xấu nội bảng của ngành ngân hàng về dưới 2%. Theo đó, tỷ lệ này cuối 2020 chỉ ở mức 1,69%, đến cuối 2022 lên 2%.

Tuy nhiên, ảnh hưởng của Covid-19 cộng với loạt biến cố kinh tế toàn cầu và trong nước khiến nợ xấu có xu hướng tăng liên tục 4 năm gần đây. Nhóm doanh nghiệp sản xuất kinh doanh gặp khó, thị trường bất động sản và trái phiếu "đóng băng" cộng với sự cố tại SCB vào tháng 10 năm ngoái là những yếu tố bất lợi, tác động lên nợ xấu của toàn hệ thống.

Theo nhận định của NHNN, công tác xử lý nợ xấu vẫn gặp nhiều khó khăn do doanh nghiệp đang chịu những tác động bất lợi, tiêu cực từ môi trường bên ngoài, làm suy giảm khả năng trả các khoản nợ quá hạn của các hộ gia đình và doanh nghiệp.

Đồng thời, khuôn khổ pháp lý liên quan đến cơ cấu lại TCTD và xử lý nợ xấu chưa được hoàn thiện; thiếu các cơ chế, chính sách ưu đãi, khuyến khích các nhà đầu tư trong nước và ngoài nước tham gia xử lý tài sản bảo đảm và mua bán nợ xấu.

Thị trường bất động sản gặp nhiều khó khăn, thanh khoản thấp, gây khó khăn trong việc xử lý tài sản bảo đảm là bất động sản trong khi thị trường mua, bán nợ vẫn còn nhiều hạn chế.

Ngoài ra, ý thức trả nợ của một bộ phận khách hàng còn thấp, thiếu chủ động, không hợp tác, chây ỳ, chống đối trong việc trả nợ và bàn giao tài sản bảo đảm khiến quá trình thu hồi, xử lý nợ xấu của TCTD kéo dài, kém hiệu quả.

Tính riêng trong 7 tháng đầu năm 2023, toàn hệ thống xử lý được 128.800 tỷ đồng nợ xấu, tăng 46,3% so với cùng kỳ năm trước.

NHNN cũng cho hay nguồn lực hỗ trợ công tác cơ cấu lại còn hạn chế. Việc cơ cấu lại các TCTD yếu kém còn thiếu nguồn lực và cơ chế đặc thù để xử lý triệt để. Một số tập đoàn, tổng công ty nhà nước thiếu nguồn lực để xử lý tổn thất và thực hiện cơ cấu lại TCTD phi ngân hàng do mình làm chủ sở hữu hoặc là cổ đông lớn.

Có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hệ thống tài chính

Trong báo cáo gửi đến Quốc hội ngày 8/10, Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng cho biết, tính đến ngày 21/9/2023, tín dụng nền kinh tế đạt trên 12,62 triệu tỷ đồng, tăng 5,91% so với cuối năm 2022.

Đáng lưu ý, tỷ lệ nợ xấu của lĩnh vực bất động sản đang có chiều hướng gia tăng so với thời điểm cuối năm trước (tháng 7/2022 là 1,8%, tháng 7/2023 là 2,58%).

Chất lượng tín dụng của nhiều ngân hàng cũng có dấu hiệu đi xuống. Một số nhà băng niêm yết trên sàn chứng khoán có tỷ lệ nợ xấu (tính trên tổng dư nợ cho vay) đến cuối tháng 6 vượt 3% như VietBank, NCB, ABBank, BVBank, VPBank, OCB, PGBank.

Theo cơ quan quản lý, chất lượng tín dụng của hệ thống ngân hàng có thể tiếp tục chịu áp lực thời gian tới. Lãnh đạo một số nhà băng cho hay nhiều khả năng nợ xấu sẽ đạt đỉnh vào quý III năm nay và có xu hướng giảm dần từ đầu năm sau.

Theo các Chuyên gia tài chính - ngân hàng đánh giá, sau thời gian chịu rủi ro của dịch bệnh, tác động rất lớn làm cho cả khách hàng lẫn ngân hàng không thể “chống đỡ”, rất khó tính toán nên ngân hàng không tránh khỏi nợ xấu.

Khủng hoảng đã tác động đến hoạt động kinh tế của đất nước, đặc biệt là doanh nghiệp. Người dân, doanh nghiệp đi vay vốn từ ngân hàng, nhưng do khả năng trả nợ “yếu” đã làm nợ xấu của ngân hàng đang tăng mạnh. Cùng với nợ xấu tồn đọng, nợ xấu mới, dự báo, nợ xấu trong hệ thống ngân hàng có khả năng sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới.

Chuyên gia tài chính - ngân hàng Nguyễn Trí Hiếu nhận định, vấn đề nợ xấu tác động đến ngành ngân hàng dưới nhiều khía cạnh. Thứ nhất là tác động đến lợi nhuận, gây ảnh hưởng đến sự an toàn vốn, từ đó sẽ ảnh hưởng tới hoạt động của các ngân hàng. Các ngân hàng sẽ không thể phát triển và “bành trướng” được so với trường hợp, nếu lợi nhuận tốt thì vốn chủ sở hữu tăng lên và có khả năng phát triển mạnh được.

Ông Hiếu cũng cho hay, nợ xấu còn gây nguy hiểm cho cả hệ thống tài chính. Thực tế trong những năm qua, khi nợ xấu tăng lên đã dẫn đến tình trạng xói mòn vốn của các ngân hàng và đẩy nhiều ngân hàng vào tình trạng lao đao. Việc 3 ngân hàng được NHNN mua với giá 0 đồng cũng ở trong tình trạng nợ xấu tăng lên cao và đưa 3 ngân hàng đó vào tình trạng vỡ nợ, phá sản một cách kỹ thuật, từ đó, NHNN đã phải can thiệp vào để mua những ngân hàng đó với giá 0 đồng.

“Cái giá phải trả cho nợ xấu rất lớn nếu nợ xấu bùng nổ đến mức cao. Hiện tại, nợ xấu vẫn ở trong vùng kiểm soát, nếu để nợ xấu tăng cao nữa thì sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến toàn bộ hệ thống tài chính của Việt Nam và cả nền kinh tế. Nếu giữ nợ xấu được ở mức 3% là tốt nhất.”, TS. Nguyễn Trí Hiếu từng lưu ý.

Hồng Quang