Parkson rời thị trường Việt Nam, thói quen mua sắm mới khiến các nhà bán lẻ phải thay đổi

Nhà vận hành khối đế bán lẻ Parkson đã chính thức rút khỏi thị trường Việt Nam sau 18 năm kinh doanh. Đánh giá về xu hướng này, các chuyên gia cho rằng, những thói quen mua sắm mới ngày càng tác động rõ rệt đến hiệu quả kinh doanh của các thương hiệu, điều này khiến các nhà bán lẻ phải xây dựng chiến lược phát triển dài hơi, cải tiến mặt bằng hiện hữu, đón chào những thương hiệu mới gia nhập...

Thương hiệu lớn rút lui, tỷ lệ lấp đầy mặt bằng bán lẻ giảm sút

Trong quý đầu năm, tổng doanh thu bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tại TP HCM tăng 4,7% so với cùng kỳ khi đạt 264 tỷ đồng. Trong đó, doanh thu bán lẻ hàng hóa chiếm 62%, tương ứng tăng trưởng 9,1%. Sức mua mặc dù có sự cải thiện nhưng bị áp lực bởi chỉ số tiêu dùng. Nếu chỉ số tiêu dùng tiếp tục tăng cao sẽ dẫn đến giá thành tăng và ảnh hưởng đến sức mua. 

Một thống kê cho thấy, với mặt bằng bán lẻ cho thuê, công suất thuê toàn thị trường đạt 92% trong quý đầu năm, ổn định theo quý và giảm nhẹ 0,4 điểm phần trăm theo năm. 

Nhiều khách thuê tiếp tục bỏ trống mặt bằng và không gia hạn thêm hợp đồng tại các dự án ở ngoài trung tâm. Theo phân tích của Savills, nguyên nhân chính của vấn đề này đến từ lượng khách qua lại thấp tại những mặt bằng có vị trí thuê không tốt, cùng với đó là chính sách marketing và quản lý không hiệu quả từ chủ đầu tư.

Theo thống kê của Savills, ngành hàng ăn uống chiếm 30% diện tích bị bỏ trống, ngành hàng thời trang chiếm 21%, ngành vui chơi giải trí chiếm 20% và ngành giáo dục chiếm 6%.

Dự kiến trong 2023, 6 dự án mới sẽ cung cấp tổng diện tích cho thuê 124.000 m2. Tuy nhiên, tiến độ xây dựng của nhiều dự án mới bị đình trệ và sự thận trọng ngày càng tăng của khách thuê có thể khiến các thương hiệu mới trì hoãn kế hoạch gia nhập thị trường trong thời gian tới.

Các dự án mới như Vincom Megamall Grand Park và Central Premium Plaza đã hoãn kế hoạch khai trương từ nửa đầu năm sang nửa cuối năm nay. Tại các dự án ở khu vực ngoài trung tâm với tỷ lệ lấp đầy thấp, các chủ nhà đang đưa ra nhiều chính sách hỗ trợ để thu hút khách thuê mới. 

Mới đây, nhà vận hành khối đế bán lẻ Parkson đã chính thức rút khỏi thị trường Việt Nam. Theo đó, Công ty TNHH Parkson Việt Nam đã đệ đơn xin phá sản tự nguyện lên tòa án TP.HCM. Tập đoàn sở hữu chuỗi trung tâm thương mại (TTTM) nổi tiếng sẽ rời Việt Nam sau 18 năm gắn bó, do những khoản lỗ lớn khó cải thiện.

Kết quả kinh doanh bết bát của một trong những tên tuổi lớn của châu Á càng cho thấy cuộc cạnh tranh khốc liệt trên thị trường bán lẻ những năm qua.

Parkson khởi đầu tại Malaysia với mô hình cửa hàng bách hóa tổng hợp (department store) từ năm 1987. Đây từng là đơn vị vận hành cửa hàng bách hóa tổng hợp lớn thứ hai ở Malaysia với 20% thị phần hồi 2012.

Thương hiệu này cũng không ngừng bành trướng đến Trung Quốc, Việt Nam, Lào, Myanmar, có những giai đoạn gần chạm mốc 70 địa điểm khắp châu Á. Dù vậy, đến nay, ngoài 38 trung tâm ở Malaysia, Parkson chỉ còn hiện diện ở thị trường nước ngoài duy nhất là Việt Nam, với một địa điểm cuối cùng là Parkson Saigontourist Plaza (quận 1, TP.HCM).

Nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Parkson Retail Asia, ông William Cheng, cho rằng việc trụ lại ở Việt Nam không khả thi về mặt thương mại. Tuy nhiên, nhìn vào sự thu hẹp quy mô của Parkson khắp các thị trường, kể cả Malaysia, có thể thấy rõ tập đoàn này đã trải qua thời kỳ khó khăn không chỉ ở Việt Nam.

Đã đến lúc thay đổi?

Thực tế, trào lưu cửa hàng bách hóa với những sản phẩm cao cấp từng một thời làm mưa làm gió nay đã thoái trào. Riêng tại Việt Nam, bà Lê Thị Thu Cúc, Giám đốc Bộ phận Tư vấn, Nghiên cứu thị trường và Thẩm định giá tại Cushman & Wakefield Việt Nam cho biết mô hình này hiện chỉ còn số lượng ít ỏi.

"Trong thời gian qua, mô hình cửa hàng bách hóa tổng hợp với số lượng cửa hàng hạn chế và không có xu hướng gia tăng đã cho thấy sự tiếp nhận của thị trường khá chọn lọc", bà Cúc nói với Zing.

Ngoại trừ trung tâm đầu tiên ở Việt Nam - Diamond Plaza (quận 1, TP.HCM), đến nay mô hình này chỉ còn tồn tại bên trong các TTTM, như Takashimaya ở Saigon Centre (quận 1) hay Robins của Central Retail ở Crescent Mall (quận 7). Dù vậy, Diamond Plaza cũng liên tục nâng cấp, cải tạo để bắt kịp xu hướng mua sắm và tiêu dùng mới.

Một trong những nguyên nhân chính "giết chết" các trung tâm bách hóa độc lập, theo bà Trang Bùi - Tổng giám đốc Cushman & Wakefield Việt Nam, là sự thành công của các TTTM lớn, thậm chí rất lớn (còn gọi là mega mall). Chính Parkson cũng từng thừa nhận sự cần thiết phải đổi mới về mọi mặt để thích nghi với thị trường bán lẻ đầy tính cạnh tranh của Việt Nam.

Trong khi đó, bà Trần Phạm Phương Quyên, Quản lý Bộ phận Cho thuê Bán lẻ Savills Việt Nam, "mô hình kinh doanh của Parkson hay còn gọi là department store đã thể hiện sự thiếu hiệu quả tại thị trường Việt Nam từ cách đây gần 10 năm. 

Quyết định này của Parkson không phải là điều quá bất ngờ mà phản ánh đúng thực trạng của thị trường bán lẻ hiện tại. Các dự án trung tâm thương mại lúc này không còn quá ưu tiên cho thuê các diện tích lớn. Thay vào đó, họ ưu tiên chào thuê đa dạng ngành hàng, cung cấp đa dạng trải nghiệm mua sắm cho người tiêu dùng tại Việt Nam hơn”. 

Bên cạnh đó, chuyên gia của Savills cho rằng "những thói quen mua sắm mới ngày càng tác động rõ rệt đến hiệu quả kinh doanh của các thương hiệu, điều này khiến các trung tâm thương mại phải xây dựng chiến lược phát triển dài hơi, lên kế hoạch 3-5 năm để tiếp cải tiến mặt bằng hiện hữu, đón chào những thương hiệu quốc tế mới gia nhập vào Việt Nam. Khi một TTTM có thương hiệu nổi tiếng mới sẽ tạo ra sức hút và đặc trưng riêng, khiến cho dự án của mình khác biệt so với các đối thủ trong khu vực.

Các xu hướng sống mới, sự thay đổi trong thói quen mua sắm của người tiêu dùng, thương mại điện tử tăng trưởng mạnh mẽ, nhóm khách hàng thế hệ GenZ hay bối cảnh lạm phát  hậu COVID-19 đang tác động mạnh mẽ đến bất động sản bán lẻ truyền thống.

Chuyên gia Savills Việt Nam đánh giá các nhà bán lẻ và chủ đầu tư trung tâm thương mại (TTTM) tại Việt Nam đang trong giai đoạn thích nghi với những thay đổi mạnh mẽ này và xây dựng những kế hoạch kinh doanh dài hạn hơn.   

Theo ghi nhận của Savills Việt Nam, trong năm 2023, nhiều thương hiệu mới đang có kế hoạch mở rộng với triển vọng phát triển trong dài hạn nhờ sự tăng trưởng dân số  vững chắc và quá trình phục hồi kinh tế. Các thương hiệu với nhu cầu thuê diện tích lớn như Kohnan và Uniqlo đang mở rộng đến các thành phố vệ tinh như Đồng Nai, Bình Dương.

Bà Marie Hickey, Giám đốc Bộ phận Nghiên cứu Bất động sản Thương mại Savills UK cũng đưa ra nhận định tương tự về việc các không gian bán lẻ đang chuyển mình từ cửa hàng truyền thống sang một không gian để khách hàng trải nghiệm nhiều hơn.

Hồng Quang