Theo thống kê, mỗi phiên chợ Sâm Ngọc Linh được tổ chức đều thu hút hàng ngàn người tham gia và đem về doanh thu hàng tỷ đồng. Giá Sâm Ngọc Linh bán tại các phiên chợ Sâm Ngọc Linh từ 55 - 65 triệu đồng (loại 30 - 35 củ/ 1kg) và 80 - 90 triệu đồng (loại 10 củ/ 1kg). Củ sâm có dáng hình đẹp, độc, lạ và lâu năm giá trên 100 triệu đồng. Lá sâm có giá từ 5,5 triệu đồng - 6,5 triệu đồng/kg.
Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam Lê Trí Thanh vừa có chỉ đạo tiếp tục duy trì các phiên chợ sâm và đổi tên phiên chợ sâm thành phiên chợ Sâm Ngọc Linh và dược liệu miền núi;
Đồng thời, tăng cường kiểm soát chặt chẽ, trong đó quy định rõ thời gian nào được bán Sâm Ngọc Linh nhằm đảm bảo nguồn sâm để ưu tiên phục vụ cho việc phát triển sâm, không lạm dụng khai thác củ còn ít năm tuổi, đảm bảo sâm được bán trong các phiên chợ phải đúng là Sâm Ngọc Linh.
Phiên chợ Sâm Ngọc Linh được UBND tỉnh Quảng Nam chỉ đạo UBND huyện Nam Trà My tổ chức từ ngày 1 đến ngày 3 hàng tháng nhằm quảng bá, giới thiệu và tổ chức các hoạt động kinh doanh, mua bán các sản phẩm từ cây sâm Ngọc Linh (Sâm Việt Nam) và một số cây dược liệu khác.
Theo thống kê, mỗi phiên chợ Sâm Ngọc Linh được tổ chức đều thu hút hàng ngàn người tham gia và đem về doanh thu hàng tỷ đồng. Giá Sâm Ngọc Linh bán tại các phiên chợ Sâm Ngọc Linh từ 55 - 65 triệu đồng (loại 30 - 35 củ/ 1kg) và 80 - 90 triệu đồng (loại 10 củ/ 1kg). Củ sâm có dáng hình đẹp, độc, lạ và lâu năm giá trên 100 triệu đồng. Lá sâm có giá từ 5,5 triệu đồng - 6,5 triệu đồng/kg.
Ngoài Sâm Ngọc Linh củ tươi, khách hàng cũng có thể mua các sản phẩm làm và chế biến từ Sâm Ngọc Linh như Sâm Ngọc Linh ngâm rượu, sâm ngâm mật… Cùng với đó là các sản phẩm dược liệu được công nhận OCOP như giảo cổ lam, khổ qua rừng, chè dây…
Quảng Nam tăng cường kiểm soát tại các phiên chợ Sâm Ngọc Linh
Về Lễ hội Sâm Ngọc Linh, tỉnh Quảng Nam thống nhất vẫn tiếp tục lễ hội thường niên hằng năm, nhưng phải xây dựng lại kế hoạch tổ chức lễ hội, trong đó lễ hội hằng năm có quy mô vừa phải. Đối với các Lễ hội Sâm Ngọc Linh lớn (thường 5 năm tổ chức 1 lần) hoặc Lễ hội Sâm quốc gia cần có sự tham gia, trưng bày của nhiều loại sâm của các địa phương, các tỉnh khác nhau nhằm tăng thêm sự hiểu biết về các loại sâm... trên cơ sở kinh nghiệm của các Lễ hội sâm này để hướng tới quy mô Lễ hội sâm quốc tế cao hơn.
Đặc biệt, UBND tỉnh Quảng Nam chỉ đạo tạm dừng chủ trương cho thuê môi trường rừng trồng Sâm Ngọc Linh đối với các doanh nghiệp, tổ chức để rà soát, đánh giá lại tình hình thực hiện việc cho thuê dịch vụ môi trường rừng trồng Sâm Ngọc Linh trên địa bàn tỉnh trong thời gian qua.
Sở NN&PTNT được giao rà soát, điều chỉnh lại các quy định có liên quan đến việc hướng dẫn kỹ thuật trồng Sâm Ngọc Linh, đảm bảo vừa thuận lợi, vừa chắc chắn qua nhiều giai đoạn; trong đó quy định rõ các biện pháp mới, các biện pháp chuyển tiếp cho phù hợp (canh tác, làm luống, mái che, sử dụng vật liệu...).
Đến một giai đoạn nhất định phải chấm dứt việc trồng Sâm Ngọc Linh không đúng theo hướng dẫn kỹ thuật trồng Sâm Ngọc Linh; đặc biệt là chấm dứt việc sử dụng các vật liệu xây dựng không thân thiện với môi trường và quy định rõ chỉ được sử dụng vật liệu không thân thiện cho phép ở mức độ nào, giai đoạn nào, phạm vi nào, quy định danh mục một số vật liệu thân thiện có thể thay thế trong việc trồng và quản lý bảo vệ Sâm Ngọc Linh.
Đồng thời, phối hợp với UBND huyện Nam Trà My, Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Trà My kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng các hóa chất vô cơ gây hại khác; áp dụng triệt để biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) tại các vườn sâm, chú trọng việc tạo điều kiện tốt nhất cho cây sâm sinh trưởng và phát triển; hướng dẫn địa phương trong việc cấp và quản lý mã số vùng trồng Sâm Ngọc Linh theo quy định.
Chủ trì, phối hợp với Sở Y tế, Sở Công Thương chủ động liên hệ với đơn vị tư vấn của Bộ Y tế để phối hợp xây dựng Đề án phát triển và hình thành Trung tâm công nghiệp dược liệu tại tỉnh Quảng Nam; trong đó làm rõ những tồn tại, vướng mắc trong việc trồng dược liệu dưới tán rừng tự nhiên hiện nay và những kiến nghị sửa đổi để hình thành vùng nguyên liệu đủ cho quy mô công nghiệp; đề xuất cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu dược liệu tại Khu công nghiệp thuộc Khu kinh tế mở Chu Lai.
Phối hợp với Bộ NN&PTNT để sớm hoàn thiện, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình quốc gia phát triển Sâm Ngọc Linh (Sâm Việt Nam) giai đoạn 2021 - 2030 và định hướng đến 2045; đồng thời, theo dõi nội dung tiếp thu góp ý của UBND tỉnh Quảng Nam đối với Đề án thí điểm cho thuê môi trường rừng trồng dược liệu, trong đó có khu vực thuộc rừng đặc dụng được trồng Sâm Ngọc Linh.
Chỉ đạo Trung tâm Phát triển Sâm Ngọc Linh và Dược liệu Quảng Nam Kiểm tra đánh giá mô hình di thực Sâm Ngọc Linh tại các huyện, về việc hỗ trợ cây giống Sâm Ngọc Linh 1 năm tuổi cho các Ban quản lý rừng để triển khai trồng thử nghiệm Sâm Ngọc Linh.
UBND huyện Nam Trà My được giao tăng cường công tác tuyên truyền và tuần tra (định kỳ hoặc đột xuất), kiểm tra, giám sát việc sử dụng môi trường rừng để trồng Sâm Ngọc Linh; có biện pháp xử lý hoặc kiến nghị xử lý nghiêm đối với các cơ sở vi phạm, không thực hiện đúng các nội dung đã cam kết tại phương án sử dụng môi trường rừng; đối với các đối tượng vi phạm đã đủ cơ sở xử lý như: trồng sâm giả, sử dụng hóa chất vô cơ gây hại, sử dụng môi trường rừng không đúng quy định, gây thiệt hại rừng,... phải xử lý nghiêm theo quy định; đề nghị UBND tỉnh thu hồi Quyết định cho thuê môi trường rừng trong trường hợp vi phạm nhiều lần, đã nhắc nhở nhưng không khắc phục.
Vận động người dân tham gia khai báo việc trồng Sâm Ngọc Linh, yêu cầu các hộ, nhóm hộ đăng ký khai báo; hộ, nhóm hộ nào không khai báo được xem như khai thác Sâm Ngọc Linh trái phép và xử lý theo quy định. Phối hợp với Hội Sâm núi Ngọc Linh và Quế Trà My vận động và thành lập các Tổ hợp tác, Hợp tác xã trên cơ sở các hộ, nhóm hộ thuê môi trường rừng trồng Sâm Ngọc Linh để có cơ sở kiểm tra, giám sát qua lại của các hộ, nhóm hộ thuê môi trường rừng.
Nghiêm cấm việc người dân đi gom thảm thực vật bên dưới tán rừng để mua bán, có biện pháp xử lý các trường hợp này. Chỉ đạo Công an huyện Nam Trà My lập kế hoạch và có biện pháp bảo đảm an ninh trật tự trong năm 2023 tại vùng trồng Sâm Ngọc Linh, kịp thời phát hiện và ngăn chặn vấn nạn sâm giả.
Sở Kế hoạch và Đầu tư được giao chủ trì, phối hợp với UBND huyện Nam Trà My, Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Trà My rà soát, tổng hợp, đánh giá tình hình thực hiện ký quỹ của các doanh nghiệp, tổ chức trồng Sâm Ngọc Linh để thường xuyên theo dõi, đôn đốc việc nộp tiền kỹ quỹ theo quy định. Trường hợp vẫn không chấp hành thực hiện việc ký quỹ thì tổng hợp, nghiên cứu, tham mưu đề xuất UBND tỉnh phương án xử lý, có thể đề xuất giảm diện tích thuê môi trường rừng hoặc thu hồi dự án.
Tổng hợp báo cáo tiến độ thực hiện các dự án, cam kết thực hiện phương án, tiến độ xây dựng nhà máy chế biến hoặc có hợp đồng sơ bộ, kế hoạch cung cấp nguyên liệu cho các cơ sở sản xuất trên địa bàn tỉnh của các đơn vị; tránh việc đầu cơ, giữ đất, triển khai không đúng tiến độ...
Sở Khoa học và Công nghệ được giao kiểm tra, giám sát việc cấp chỉ dẫn địa lý Sâm Ngọc Linh theo đúng quy định; thực hiện việc dán tem đối với các củ Sâm Ngọc Linh quản lý. Thống kê, đánh giá lại các đề tài đã, đang và chuẩn bị nghiên cứu về Sâm Ngọc Linh để có định hướng phù hợp trong lựa chọn đề tài nhằm phát huy hiệu quả thực tế sau chuyển giao ứng dụng vào thực tiễn. Đánh giá chính xác lại hiệu quả của việc nuôi cấy mô Sâm Ngọc Linh...
Hoàng Liên