TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội cho hay, nếu cơ chế đặc thù cho Hà Nội được Thủ tướng phê duyệt thì việc phân khu đô thị theo quy hoạch mới có thêm những yếu tố thuận lợi để giải quyết những vấn đề quy hoạch phức tạp hiện nay.
Một trong những vấn đề liên quan đến việc giãn dân là việc di dời trụ sở bộ, ngành, cơ sở công nghiệp, trường đại học… hiện vẫn còn nan giải.
Còn nhiều vấn đề phức tạp
UBND thành phố Hà Nội vừa công bố các đồ án quy hoạch phân khu nội đô lịch sử tại các quận Hoàn Kiếm, Ba Đình, Đống Đa, Hai Bà Trưng, xác định cần giảm 215.000 dân 4 quận này trong giai đoạn 2020-2030.
Từ thực tế triển khai việc giãn dân trong chục năm qua đã bộc lộ rất nhiều những khó khăn phức tạp. Vì thế với đề án phân khu đô thị lần này, nhiều ý kiến cho rằng Hà Nội cần phải có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị với quyết tâm cao.
Trao đổi về vấn đề này, TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm cho hay, từ 1998, Hà Nội đã đặt ra vấn đề dân số tại các khu nội đô lịch sử. Lúc đó dân số thực tế có khoảng 96 vạn người. Đến nay, số dân của Thủ đô đã phình lên khoảng 1,4 triệu dân sinh sống tại khu vực nội đô lịch sử, gây quá tải. Vì thế cần xem xét kỹ và có định hướng mới về vấn đề này.
Một trong những vấn đề liên quan đến việc giãn dân là việc di dời trụ sở bộ, ngành, cơ sở công nghiệp, trường đại học… Theo ông Nghiêm, đây là vấn đề bức thiết đặt ra từ lâu, thậm chí Thủ tướng từng nhiều lần có văn bản nhưng vẫn chưa thực hiện tốt.
“Đến nay đã có ít nhất 6 cơ quan bộ ngành, các ủy ban đã di dời trụ sở ra khỏi nội đô như vậy có thể coi đây là một bước đi đầu tiên. Thế nhưng, một trong những mục tiêu quan trọng nhất từ trong bản quy hoạch Hà Nội năm 1998 là di dời trụ sở các bộ ngành để có quỹ đất xây dựng các công trình công cộng và các không gian xanh đang thiếu thốn ở trong nội đô lại chưa thực hiện được” – ông Nghiêm nói.
Và chỉ rõ, có một thực tế là, hiện đã có một số trụ sở bộ ngành di dời nhưng vẫn giữ lại trụ sở cũ, như Bộ Nội vụ. Điều đó cho thấy rằng có điểm phức tạp thêm trong quá trình cấu trúc lại các đô thị. Các trụ sở bộ ngành di dời ra đã tăng thêm diện tích ở khu vực mới nhưng vẫn giữ đất, nhà ở trong khu vực nội đô. Như vậy, mục tiêu cuối cùng chưa đạt được như mong muốn.
Cần sự đồng bộ của các cơ sở pháp lý
TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm cho hay, cách đây 20 năm Thủ tướng đã xác định lộ trình quy hoạch Hà Nội nhưng lại vướng phải nhiều vấn đề phức tạp và lần này việc quy hoạch lại các phân khu đô thị thêm một lần nữa phải khẳng định được quyết tâm của Chính phủ, của Hà Nội.
“Để thực hiện mục tiêu này cần phải có sự đồng bộ của các cơ sở pháp lý đặc biệt là Luật Đất đai vì trong Luật Đất đai quy định trụ sở bộ, ngành, cơ sở công nghiệp, trường đại học… được giao đất có thời hạn, trong thời hạn được giao đất thì họ có toàn quyền sử dụng, khai thác. Đây là vấn đề khó khăn" - ông Khiếm cho hay.
Đồng thời nhấn mạnh, vừa rồi Hà Nội đã xin một số cơ chế, chính sách tài chính-ngân sách đặc thù có liên quan đến việc các bộ, ngành, cơ sở công nghiệp, trường đại học sau khi di dời sang trụ sở mới trả lại trụ sở cũ cho thành phố sử dụng, phát triển như xây dựng các công trình công cộng và không gian xanh. Nếu cơ chế đặc thù trên được Thủ tướng phê duyệt thì việc phân khu đô thị theo quy hoạch mới có thêm những yếu tố thuận lợi để giải quyết những vấn đề quy hoạch phức tạp hiện nay.
Thực tế việc triển khai di dời các trụ sở bộ ngành, cơ sở công nghiệp, trường học trong nhiều năm đã thực hiện không đạt mục tiêu. Số lượng cơ quan đơn vị di dời trụ sở chỉ đếm trên đầu ngón tay. Trao đổi về nguyên nhân vì sao các trụ sở bộ, ngành, cơ sở công nghiệp, trường đại học vẫn “ngần ngại” trong việc di dời trụ sở sang địa điểm mới, ông Nghiêm cho rằng cũng cần phải có những đánh giá nhìn nhận khách quan.
Theo ông Nghiêm, nguyên nhân các cơ quan ko chịu di dời, thứ nhất là giữ đất để sử dụng cho mục tiêu khác. Thứ hai, họ giữ đất này nhằm tạo nguồn vốn để xây dựng trụ sở mới. Nhưng một nguyên nhân thứ ba cần phải nhìn nhận và thông cảm là khi các trụ sở di dời phải kèm theo đó điều chỉnh lại vấn đề di chuyển của cán bộ công nhân viên.
Kế hoạch di dân để từng bước quy hoạch lại nội đô lịch sử là việc làm đúng đắn. Tuy nhiên, thực tế triển khai sẽ không đơn giản bởi nhiều lý do mà đã được chỉ ra từ nhiều năm trước. Hy vọng với sự vào cuộc quyết liệt của các cấp các ngành, của cả hệ thống chính trị, kế hoạch giảm dân trong vùng nội đô sẽ đạt được mục tiêu đề ra.
Minh Nguyễn