Sản phẩm giảm cân: Ẩn hoạ khôn lường

Giảm cân là nhu cầu hoàn toàn chính đáng, nhưng giảm sao cho an toàn không phải ai cũng biết. Các chuyên gia, cho rằng việc làm dụng sản phẩm giảm cân có nguy cơ ảnh hưởng nặng nề tới sức khoẻ, nhiều tác dụng phụ hết sức nguy hiểm.

Trước nhu sự gia tăng mạnh mẽ nhu cầu sử dụng sản phẩm giảm cân, thị trường bán sản phẩm này cùng nhờ đó mà bùng nổ. Trên mạng xã hội hay tại các cửa hàng bán lẻ, hiệu thuốc.... đang bán tràn lan thuốc, thực phẩm bổ sung hỗ trợ giảm cân, thậm chí nhiều cơ sở còn sử dụng các chiêu trò mời gợi, dẫn dụ bằng cách quảng cáo “giảm cân nhanh”, “giảm cân cấp tốc”, hoặc đốt cháy lượng mỡ cứng đầu trong cơ thể vừa “nhanh hơn và dễ dàng hơn” bất kỳ phương pháp nào khác…

Chính những quảng cáo kỳ diệu ấy đã thuyết phục rất nhiều người dùng thử, nhưng những câu chuyện thành công thực sự từ các sản phẩm này là rất hiếm. Trong khi đó, các nhà chuyên môn, cho rằng việc lạm dụng sản phẩm giảm cân có nguy cơ ảnh hưởng nặng nề tới sức khoẻ, nhất là làm tăng nguy cơ tai biến và đột quy.

Sản phẩm giảm cân tràn lan trên chợ mạng

Ngày nay, việc tìm mua thuốc, thực phẩm hỗ trợ cho việc giảm cân rất dễ dàng. Chỉ cần lên google gõ cụm từ tìm kiếm “giảm cân cấp tốc”, kết quả là có tới hơn 27 triệu thông tin sản phẩm liên quan đến dòng sản phẩm. Giao dịch mua bán trực tuyến nhanh chóng, tiện lợi đối với nhu cầu và mong muốn giảm cân của nhiều người.

Chia sẻ với Thương Trường, chị Nguyễn Thảo Ngọc (Hà Đông, Hà Nội), cho biết ăn Tết xong mình thấy người nặng nề hơn mọi khi, với cơ thể bây giờ mình sợ hè đến oi bức, ngột ngạt khó chịu. Vì vậy, mình cần giảm cân trong thời gian ngắn.

“Thấy nhiều thông tin đăng tải kèm hình ảnh giảm cân toàn người thật nên mình cũng tin. Mình mới dùng được vài ngày nên cũng chưa rõ hiệu quả ra sao, dù hiện tại thấy không còn thèm ăn nhiều, chỉ có điều cảm giác cơ thể hơi mỏi và mệt chút", chị Thảo Ngọc thông tin.

Với cam kết giảm cân từ 5kg chỉ trong vòng 10 ngày, an toàn và không có tác dụng phụ, những viên thuốc màu sắc không rõ nguồn gốc vẫn đang được rao bán tràn lan trên chợ mạng. Chính vì nhu cầu giảm cân tăng cao mà những hội nhóm giảm cân cấp tốc cũng được ăn theo, thu hút lượng thành viên lớn tham gia lên đến hàng chục nghìn thậm chí hàng trăm nghìn lượt theo dõi...

Tại Fanpage có tên “Giảm cân cấp tốc 5kg/12 ngày”, với gần 80.000 thành viên, fanpage này đang được nhiều người tìm hỏi mua sản phẩm giảm cân, giảm mỡ bụng. Khi có một ai đó hỏi thông tin sản phẩm, rất nhiều bình luận phía dưới cung cấp ngay thông tin. Nicknanem có tên “TanLongAo” viết rằng: “Mình mới sinh. Muốn giảm mở bụng. Ace nào có kem tan mỡ bụng or bí kíp gì chỉ e với”. Ngay lập tức dưới phần bình luận đã có thông tin, rằng: “Em uống Cocoa Slim 1 tháng giảm 20kg. Ai cần giảm cân ib em chia sẻ cách uống ạ”. Còn có bình luận cho rằng “E ăn kẹo socola kèm ăn kiêng trong 4 tháng e giảm 23kg. Từ 65 xuống còn 42kg và không tăng lại”… Đi kèm với những lời bình luận là những hình ảnh mà những người bán muốn khẳng định là giảm cân rõ rệt. Đây cũng là chiêu thức để người bán thu hút người mua sản phẩm.

Phần lớn lời mời chào bán thuốc giảm cân đều hứa hẹn sẽ giúp giảm cân nhanh chóng, khi uống thuốc sẽ không gây mệt mỏi, không bị tiêu chảy, đau bụng, huyết áp cao... Thế nhưng thực tế không phải như vậy.

Theo phân tích của các nhà khoa học, các loại sản phẩm giảm cân chủ yếu hoạt động bằng cách tác động trực tiếp vào hệ tiêu hóa và những bộ phận có khả năng tích trữ mỡ lớn nhằm giảm sự hấp thu các chất dinh dưỡng, gây nên cảm giác chán ăn cho người sử dụng. Qua đó, thuốc giảm cân có tác dụng làm giảm lượng dinh dưỡng cơ thể nạp vào và giúp giảm béo nhanh chóng. 

Tuy nhiên, ít ai biết rằng một trong các sản phẩm giảm cân lại có nhiều nguy cơ và tác hại đến vậy. Theo nhận định của các chuyên gia, nguy hiểm nhất là có một số loại sản phẩm giảm cân làm tăng nguy cơ tai biến và huyết áp. Đặc biệt, các độc tính có trong sản phẩm sẽ trực tiếp phá hủy cầu thận không thể phục hồi.

Thực tế, đã có các trường hợp bị suy thận mạn do dùng sản phẩm có chứa Acid Aristolochic 1 (chiết xuất từ cây phòng kỷ), chất độc tính cao và đã được chứng minh có liên quan tới suy thận mạn do gây hủy hoại tổ chức kẽ, hoại tử tiểu quản thận và ung thư gan.

Ẩn hoạ khôn lường

Ngày càng có nhiều nghiên cứu tiết lộ rằng việc sử dụng thuốc giảm cân và thực phẩm bổ sung giảm cân có thể là nguyên nhân dẫn đến chứng rối loạn ăn uống. Một nghiên cứu trên Tạp chí Y tế Công cộng Hoa Kỳ, cho thấy những người sử dụng thuốc giảm cân hoặc thuốc nhuận tràng để cố gắng điều chỉnh cân nặng có nguy cơ cao hơn được chẩn đoán mắc chứng rối loạn ăn uống lần đầu tiên trong vòng ba năm.

Các nhà nghiên cứu đưa ra giả thuyết, rằng việc sử dụng các chất bổ sung giảm cân để cố gắng thao túng cân nặng có thể dẫn đến rối loạn ăn uống bằng cách phá vỡ chức năng tiêu hóa bình thường và thúc đẩy sự phụ thuộc vào các phương pháp đối phó không hiệu quả.

Mới đây, tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương, số lượng bệnh nhân nhập viện vì các bệnh lý rối loạn chuyển hóa tăng mạnh, trong đó phần lớn có liên quan đến tăng cân hoặc do chế độ dinh dưỡng thiếu cân bằng.

Chia sẻ với báo chí mới đây, ThS.Lê Hữu Thành, Khoa Dinh dưỡng lâm sàng và tiết chế, Bệnh viện Nội tiết Trung ương, cho biết nguyên nhân của việc nhiều người dễ dàng tăng cân trong dịp Tết là do chế độ ăn dư thừa năng lượng, ăn uống nhiều bữa, sử dụng nhiều rượu bia, cùng với chế độ sinh hoạt hàng ngày bị đảo lộn và nhất là hạn chế vận động, thể dục.

Sau Tết, nhiều người tiếp tục tăng cân nặng hoặc cố kiểm soát nhưng khó giảm. Số bệnh nhân nhập viện liên quan đến giảm cân cũng thường tăng lên. Đáng chú ý, rất nhiều chị em cố gắng ép cân, tìm mọi cách để có thể giảm cân nhanh chóng. Không ít người áp dụng những phương pháp giảm cân thiếu khoa học như nhịn ăn, uống giấm chua, uống cà phê pha chanh, chỉ ăn rau... chẳng những không giảm được cân mà còn gây ảnh hưởng đến sức khỏe.

Tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, thời điểm sau Tết cũng thường xuyên tiếp nhận các trường hợp nhập viện do sử dụng các dịch vụ giảm cân, giảm béo. Theo bác sĩ Nguyễn Thị Thùy Linh, Khoa Nội tiết, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, đa số bệnh nhân đến viện khi đã có các biến chứng đi kèm.

Thực tế có những bệnh nhân giảm cân rất nhanh, giảm từ 10 - 20kg trong vòng 1 - 2 tuần, song cũng phải trả giá đắt vì vấn đề sức khỏe. Lý do vì việc ép giảm cân quá nhanh trong thời gian ngắn có thể khiến cơ thể đối diện nhiều tổn thương. Hơn nữa, các loại thuốc giảm cân không rõ nguồn gốc có thể gây ra tình trạng mất nước cấp tính, suy thận cấp, rối loạn chuyển hóa rất nặng nề, suy tim, nhiễm độc gan cấp, thậm chí là tử vong.

Trước đó không lâu, Cục An toàn thực phẩm phát đi cảnh báo về sản phẩm được quảng cáo là hỗ trợ giảm cân có tên gọi Feo dứa và viên uống thảo mộc Mộc slim chứa chất cấm Sibutramine.

Chất cấm Sibutramine có khả năng làm giảm cảm giác thèm ăn, hỗ trợ quá trình giảm cân, nhưng lại có tác dụng phụ nguy hại như gây mất ngủ, tăng huyết áp và nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Vì vậy, từ tháng 10/2010, Cục Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA) đã ban hành quyết định cấm lưu hành tất cả sản phẩm có chứa Sibutramine.

Hiện tại, Cục Quản lý dược, Bộ Y tế đã ngưng cấp phép nhập khẩu nguyên liệu Sibutramine và thu hồi các sản phẩm chứa hoạt chất này.

Một vụ việc khác được phát hiện cũng khiến nhiều người giật mình vì những tác hại khôn lường nếu không may dùng phải thực phẩm giảm cân không đảm bảo chất lượng. Cụ thể, vào dịp cuối năm 2021 vì muốn giảm cân cấp tốc, một người phụ nữ ở Quảng Ninh đã mua 2 lọ thuốc giảm cân Baschi hồng, được quảng cáo 100% từ thảo dược thiên nhiên để uống. Sau 1 tháng uống liên tục mỗi ngày 2 viên, chị A. đã giảm được 3 kg. Tuy nhiên, chưa kịp mừng, chị A. đã phải nhập viện vì nôn ra máu. Sau khi được cấp cứu tại cơ sở y tế địa phương, chị được chuyển đến Bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng suy kiệt nghiêm trọng.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo việc sử dụng các loại sản phẩm hỗ trợ giảm cân không đúng cách, quá liều có thể gây ra những tác dụng phụ, như chóng mặt, buồn nôn, chán ăn, chân tay bủn rủn, mệt mỏi. Nguyên nhân là do các sản phẩm này có chứa thành phần làm ức chế thần kinh trung ương gây chán ăn, giảm hấp thụ chất béo.

Tác dụng phụ của sản phẩm này có nguy cơ làm suy giảm trí nhớ, gây cường giáp, căng thẳng, khó ngủ, lâu ngày sẽ có nguy cơ về tim mạch, đột quỵ. Ngoài ra, chúng còn làm tim đập nhanh, khó thở, hồi hộp, lo âu. Nguyên nhân là khi các tế bào bị thiếu nước hay dưỡng chất, tim phải tăng tần suất co bóp để đẩy máu đi nuôi tế bào, khiến nguy cơ suy tim tăng lên…

Theo ông Nguyễn Thanh Phong, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, những người thừa cân, đặc biệt là chị em phụ nữ, không nên vì bất kỳ lý do gì mà làm liều, mua những thực phẩm chức năng, trà giảm cân bán trôi nổi trên mạng để sử dụng.

Khi quyết định sử dụng bất kỳ một loại sản phẩm hỗ trợ giảm cân nào, người dân cần tìm hiểu thật kỹ các thông tin quan trọng của sản phẩm như thành phần, công dụng, hướng dẫn sử dụng, lưu ý trong sử dụng, nhà sản xuất - phân phối, được Bộ Y tế cấp phép lưu hành, số công bố sản phẩm và khuyên dùng của các chuyên gia, bác sĩ uy tín để tránh tác hại cho sức khỏe.

Trước những hệ luỵ nêu trên, để bảo đảm sức khoẻ, các chuyên gia y tế cảnh báo người dân không nên tin vào những lời quảng cáo có tác dụng giảm cân như “thần dược”. Biện pháp giảm cân an toàn và hiệu quả là chế độ dinh dưỡng khoa học và luyện tập hợp lý, tránh tin lời quảng cáo, giới thiệu giảm cân nhanh chóng, thần tốc để rồi rước họa vào thân.

Minh Đức