Sở Xây dựng TP HCM kiến nghị xây thêm 6 công viên tổng diện tích gần 800 ha từ nguồn đất công hoặc đất trống, nằm ở nhiều địa phương. Tuy nhiên, nguồn vốn đầu tư công chưa bố trí đủ cho các dự án, mời gọi tư nhân đầu tư phát triển công viên cây xanh là không thể thực hiện do công viên cây xanh không thuộc lĩnh vực đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) và xã hội hóa.
Số lượng công viên ở TP.HCM chưa đáp ứng nhu cầu của người dân
Theo kế hoạch, năm 2025, TP.HCM phấn đấu diện tích đất cây xanh đô thị đạt 0,65 m²/người và hướng tới chỉ tiêu tỷ lệ diện tích đất cây xanh đô thị đạt 1m2/người vào năm 2030. Tuy nhiên, đến nay diện tích đất cây xanh đô thị tại thành phố mới đạt khoảng 0,55m²/người - thấp nhất trong các đô thị của cả nước. Tỷ lệ này thấp hơn rất nhiều so với tiêu chuẩn cây xanh đô thị đặc biệt khoảng 15m²/người (theo TCVN 9257:2012).
Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, tỷ lệ đất cây xanh công cộng tại TP.HCM là thấp nhấp trong các đô thị của cả nước. Một trong những nguyên nhân là do TP.HCM hiện nay có tốc độ đô thị hóa và tỉ lệ tăng dân số ở mức cao.
Trong khi đó, việc đầu tư xây mới công viên có quy mô lớn trong những năm vừa qua còn khá hạn chế. Bên cạnh đó theo tiến sỹ Đinh Quang Diệp (giảng viên Đại học Nông Lâm TP.HCM), việc phân bố mảng xanh của thành phố không đồng đều. Tiến sỹ Diệp chỉ rõ các quận, huyện ngoại thành ở TP.HCM có quỹ đất nhiều nhưng công viên phục vụ người dân hiện nay lại rất ít.
Có thể thấy, để đạt được các chỉ tiêu này thành phố cần đặt ra nhiều nội dung về công tác quản lý khai thác công viên cây xanh hiện hữu, công tác quy hoạch, các giải pháp thực hiện của cơ quan chức năng. Và đăc biệt, ngoài phát triển hạ tầng giao thông, hạ tầng kỹ thuật, cần phát triển ưu tiên có mảng xanh trong đô thị.
Tại chương trình “Dân hỏi - Chính quyền trả lời” chủ đề quản lý và phát triển công viên, cây xanh công cộng do HĐND thành phố Hồ Chí Minh tổ chức ngày 10/12/2023, cử tri thành phố đã đặt nhiều câu hỏi liên quan vấn đề này.
Phó Giám đốc Sở Xây dựng thành phố Hồ Chí Minh Đặng Phú Thành cho biết, để đạt chỉ tiêu diện tích đất cây xanh đô thị đạt 0,65 m²/người năm 2025, UBND thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành kế hoạch phát triển tăng thêm 150ha đất công viên, cây xanh công cộng giai đoạn 2020-2025. Tuy nhiên, đến nay thành phố chỉ mới phát triển thêm 21,7ha công viên, cây xanh, đạt khoảng 14,5% so với chỉ tiêu đề ra.
Cũng theo ông Đặng Phú Thành, hiện trên địa bàn thành phố có 11.369ha đất công viên, cây xanh. Căn cứ các nguồn lực thực tế, thành phố phấn đấu giai đoạn 2026-2030, tăng thêm 450ha đất công viên, cây xanh công cộng, để hướng tới chỉ tiêu tỷ lệ diện tích đất cây xanh đô thị đạt 1m²/người vào năm 2030. Tuy nhiên, nhiệm vụ trên rất khó khăn.
Sở Xây dựng TP.HCM đề xuất đầu tư thêm 6 công viên có quy mô lớn
Mới đây, trong báo cáo gửi UBND thành phố về tình hình phát triển công viên và cây xanh công cộng trên địa bàn, Sở Xây dựng TP HCM kiến nghị xây thêm 6 công viên tổng diện tích gần 800 ha thuộc TP Thủ Đức, huyện Củ Chi, quận 12, Bình Tân, Bình Thạnh.
6 công viên được đề xuất có quy mô lớn từ nguồn đất công hoặc đất trống, nằm ở nhiều địa phương. Trong đó, lớn nhất là công viên ở huyện Củ Chi, rộng 485 ha, cách trung tâm khoảng 50 km. Dự án Công viên Sài Gòn Safari nằm trên địa bàn hai xã An Nhơn Tây và Phú Mỹ Hưng, thuộc cụm du lịch văn hóa lịch sử Củ Chi với các khu chức năng thả thú bán hoang dã; trưng bày thú mở (hệ thống chuồng trại dạng mở và cảnh quan, trưng bày các loài thú đặc trưng của các châu lục trên thế giới, vườn thú đêm trưng bày các loài thú chuyên sinh hoạt vào ban đêm).
Dự án đã đền bù 97%, nhưng đến nay vẫn chưa giải quyết dứt điểm số còn lại; tình trạng tái lấn chiếm diễn ra phức tạp khiến người dân bức xúc.
Ngày 30/11/2023, Bình Tân đã khánh thành công viên trung tâm khu dân cư Vĩnh Lộc
Kế đến là khu lâm viên sinh thái ở TP Thủ Đức rộng 128 ha thuộc Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Nơi đây có chức năng chính là khu vực bảo vệ môi trường, thoát nước mặt kết hợp nghỉ ngơi, giải trí, giữ gìn hệ sinh thái tự nhiên. Phần lớn diện tích của khu này là vùng sinh thái ngập nước, chỉ quy hoạch 3 lô đất để xây dựng các công trình phục vụ tham quan, du lịch và khu nghiên cứu thực vật.
Công viên quảng trường Thủ Thiêm ở TP Thủ Đức rộng 20 ha. Toàn bộ diện tích thuộc đất công. Hiện, địa phương đã khánh thành công viên bờ sông Sài Gòn đoạn từ cầu Ba Son đến đường hầm sông Sài Gòn với nhiều hạng mục, như cánh đồng hoa hướng dương, khuôn viên sinh hoạt cộng đồng, bến cầu tàu, chuỗi bè nổi thủy sinh, công viên đá, công viên sinh thái...
Công viên Gò Cát ở quận Bình Tân rộng 13 ha. Đây vốn dĩ là bãi rác được sử dụng theo phương thức chôn lấp, đã dừng hoạt động hơn 10 năm. Tại các hội thảo mới đây nơi đây được nhiều đơn vị đề xuất di dời, xử lý để lấy mặt bằng làm khu đô thị sinh thái.
Công viên cây xanh Thạnh Xuân ở quận 12 rộng 150 ha, nằm ở hai phường Thạnh Xuân và Thới An. Do diện tích lớn, công viên này sẽ được quy hoạch thành công viên đa chức năng, vừa phục vụ thưởng lãm, sinh hoạt, khai thác các loại hình vui chơi giải trí, nghỉ dưỡng (không lưu trú), vừa điều tiết nước và chứa nước sạch cho cả khu vực.
Cuối cùng là Công viên cây xanh thuộc khu công viên cây xanh - thể dục thể thao phường 12, quận Bình Thạnh rộng 3,8 ha.
Theo báo cáo của Sở Xây dựng TP.HCM, trong khi nguồn vốn đầu tư công chưa bố trí đủ cho các dự án thì việc mời gọi tư nhân đầu tư phát triển công viên cây xanh là không thể thực hiện. Lý do vì công viên cây xanh không thuộc lĩnh vực đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) và xã hội hóa.
Hiện nay, việc hướng dẫn sử dụng khai thác mặt bằng công viên cũng còn nhiều bất cập, vướng mắc. Hiện chưa có quy định về quản lý, sử dụng và khai thác tài sản công, nên trong quá trình quản lý có phát sinh các khó khăn, vướng mắc về quản lý, khai thác. Chẳng hạn như tổ chức các dịch vụ thiết yếu trong công viên phục vụ nhu cầu của người dân: bãi giữ xe, căng tin, máy bán nước tự động...
Trung Anh