Lột xác hoàn toàn bằng loạt thương vụ M&A "khủng" được thực hiện dưới thời CEO Nguyễn Văn Tuấn sau khi Bộ Công Thương thoái vốn, sức khỏe tài chính Tập đoàn Gelex ra sao với khoản vay nợ khủng tại các ngân hàng.
Lột xác sau khi thoái vốn nhà nước
Tập đoàn Gelex (HOSE: GEX) được thành lập năm 1990, tiền thân là Tổng công ty Thiết bị Kỹ thuật điện. Công ty bán đấu giá cổ phần lần đầu ra công chúng vào năm 2010 và trở thành CTCP với vốn điều lệ 1.400 tỷ đồng. Trong đó, Bộ Công thương là cổ đông Nhà nước sở hữu gần 80% vốn điều lệ.
Gelex giao dịch trên sàn Upcom lần đầu tiên vào năm 2015. Tháng 12/2015, Bộ Công thương thoái toàn bộ 100% vốn đầu tư tại Gelex thông qua khớp lệnh trên sàn. Phiên giao dịch ngày 25/12/2015, chỉ trong 30 phút sau khi mở cửa phiên giao dịch, cổ đông Nhà nước là Bộ Công thương đã bán xong toàn bộ hơn 122 triệu cổ phiếu GEX, tương đương 78,74% vốn điều lệ, tổng giá trị hơn 2.100 tỷ đồng.
Đến tháng 6/2021, Tổng công ty thiết bị kỹ thuật điện đổi tên thành Công ty cổ phần tập đoàn GELEX.
Ngay sau khi thâu tóm được GELEX, hoạt động tái cấu trúc đã được triển khai ngay với việc thoái vốn tại các doanh nghiệp trực thuộc. Sau 6 năm chuyển đổi cơ cấu sở hữu, Gelex đã trở thành một tập đoàn kinh tế tư nhân đa ngành, có tổng số vốn điều lệ gần 8.515 tỷ đồng, hoạt động theo theo mô hình Holdings, với 2 mảng hoạt động kinh doanh chủ lực là Sản xuất công nghiệp trong đó cụ thể gồm ngành Sản xuất thiết bị điện và vật liệu xây dựng là chủ lực và Hạ tầng gồm sản xuất điện, nước, Khu công nghiệp và hệ sinh thái quanh khu công nghiệp.
Giai đoạn 2016-2022, Gelex liên tiếp thực hiện nhiều hoạt động M&A với tốc độ chóng mặt, nhanh tay thâu tóm hàng loạt các doanh nghiệp nhà nước tên tuổi khác, hoạt động trong những lĩnh vực thiết yếu của nền kinh tế như thiết bị điện, cấp nước, vật liệu xây dựng, thiết bị vệ sinh... Đến nay, hệ sinh thái các doanh nghiệp liên quan đến Gelex còn có Viglacera (VGC), Chứng khoán VIX (VIX), Tổng Công ty IDICO (IDC), Marina Holdings (MHC), và CTCP Thiết bị điện Gelex (GEE), Công ty cổ phần Đầu tư nước sạch Sông Đà (VCW), và CTCP Đầu tư Và phát triển KCN Dầu khí Long Sơn (PXL).
Lợi nhuận trước thuế tăng gấp 3 lần từ 700 tỷ năm 2016 lên hơn 2.000 tỷ năm 2021. Tổng tài sản năm 2021 vượt mức 61.000 tỷ đồng, hơn gấp đôi cùng kỳ năm trước.
Năm 2022, GEX dự kiến tìm kiếm các cơ hội M&A các dự án năng lượng tái tạo, năng lượng sạch như thủy điện, điện sinh khối,…. Ngược lại, Công ty sẽ tiến hành thoái vốn tại một số đơn vị sản xuất VLXD không hiệu quả như lĩnh vực gạch ngói đất sét nung.
Chân dung đại gia Tuấn "mượt" dẫn dắt Gelex
Đằng sau sự lột xác và tăng trưởng của Gelex phải kể đến ông Nguyễn Văn Tuấn với biệt danh Tuấn “mượt” bất ngờ trở thành Tổng giám đốc Gelex đồng thời kiêm thành viên HĐQT ra mặt cho cho cổ đông lớn nhất lúc bấy giờ sau khi Bộ Công Thương thoái vốn.
Được biết, năm 2009, Nguyễn Văn Tuấn tốt nghiệp trường Đại học Thương mại với bằng Cử nhân của 2 chuyên ngành Thương mại quốc tế và Tài chính – Ngân hàng. Ông Tuấn ngồi ghế Tổng Giám đốc và trở thành thành viên HĐQT GEX từ tháng 9/2016, khi mới chỉ 32 tuổi.
Sau khi nhậm chức, ông Tuấn đã tiến hành cấu trúc lại Gelex, tập trung sản xuất kinh doanh 4 mảng chính: Sản xuất kinh doanh thiết bị điện, năng lượng, kinh doanh bất động sản và logistics. Không lâu sau đó Gelex trở thành doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh vật liệu thiết bị điện lớn nhất Việt Nam thông qua việc M&A hàng loạt các doanh nghiệp.
Sau đó, ông Tuấn cũng đảm nhiệm thêm vị trí Chủ tịch HĐQT tại các công ty thành viên của GEX. Theo đó, từ năm 2017 đến nay ông Nguyễn Văn Tuấn làm Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Dây Cáp điện Việt Nam – Cadivi (CAV), Phó Chủ tịch Công ty TNHH S.A.S CTAMAD. Năm 2019, ông Tuấn tiếp quản ghế Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty Viglacera sau khi nhóm cổ đông GEX thâu tóm doanh nghiệp này và ngồi ghế Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Thiết bị điện Gelex. Ngoài ra, ông Tuấn còn là Phó Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Hạ tầng Fecon.
Hệ sinh thái các doanh nghiệp liên quan đến Gelex khá đa dạng, tuy nhiên, ông Nguyễn Văn Tuấn hiện chỉ trực tiếp nắm giữ cổ phiếu tại 2 doanh nghiệp là Chứng khoán VIX và Công ty cổ phần Tập đoàn Gelex (GEX).
Mặc dù vậy, 2 mã cổ phiếu này cũng đang giúp vị doanh nhân này lọt top danh sách những người giàu nhất sàn chứng khoán. Hiện khối tài sản của ông Nguyễn Văn Tuấn trên sàn giao dịch chứng khoán lên tới hơn 8,400 tỷ đồng.
Dư nợ vay ở mức cao khi liên tục M&A
Về tình hình kinh doanh năm 2021, việc hợp nhất Viglcera giúp kết quả kinh doanh của Gelex có sự đột biến trong năm 2021. Gelex ghi nhận doanh thu 28,762 tỷ đồng, tăng hơn 59%; lợi nhuận sau thuế hợp nhất của Gelex năm 2021 đạt 1.666 tỷ đồng, tăng 70% so với 2020 (theo BCTC hợp nhất kiểm toán năm 2021).
Đây cũng là nguyên nhân chính dẫn tới tổng tài sản của Gelex năm qua có sự biến động mạnh so với năm 2020. Tại thời điểm 31/12/2021, tổng tài sản của Công ty đạt 61.189 tỷ đồng, tăng 2,25 lần so với đầu năm. Trong số 29.803 tỷ đồng tài sản ngắn hạn tại thời điểm cuối năm 2021, có tới 11.533 tỷ đồng là hàng tồn kho, tăng gần 4 lần so với thời điểm đầu năm.
Mặc dù phải thu ngắn hạn giảm 20% so với đầu năm xuống còn 5.067 tỷ đồng, song tập đoàn đang phải trích lập dự phòng phải thu khó đòi tới 536 tỷ đồng, tăng gấp 2,32 lần so với đầu năm.
Báo cáo tài chính hợp nhất sau kiểm toán của Gelex
Đáng chú ý, tại thời điểm 31/12/2021, nợ phải trả của Gelex ghi nhận hơn 40,690 tỷ đồng, tăng 115% so với 18,937 tỷ đồng cuối năm 2020. Trong đó, nợ ngắn hạn tăng từ hơn 10.831 tỷ đồng thời điểm đầu năm lên gần 23.000 tỷ đồng cuối năm 2021. Nợ dài hạn cũng tăng từ hơn 8.105 tỷ đồng lên thành hơn 17.717 tỷ đồng. Hệ số nợ và hệ số nợ vay trên Tổng tài sản của Gelex năm 2021 lần lượt là 66% và 36%.
Trong đó, vay nợ ngân hàng là hơn 9.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 50% dư nợ dài hạn của GEX. Cụ thể, dư nợ lớn nhất của công ty là khoản vay tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (CTG) gần 2.900 tỷ đồng. Ngân hàng Landesbank Baden-Wuerttemberg và Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (TCB) cho GELEX vay hơn lần lượt hơn 1.627 tỷ đồng; 1.090 tỷ đồng. Gelex cùng khoản vay hơn 815 tỷ đồng tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam (VCB).... Các khoản vay dài hạn của Gelex có lãi suất từ 5%/năm đến 10,4%/năm.
So với đầu năm, vốn chủ sở hữu của Gelex cũng tăng mạnh từ mức 8.208 tỷ đồng lên 20.477 tỷ đồng vào cuối năm. Nguyên nhân là do đợt phát hành tăng vốn gần 293 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu hồi giữa năm và phát hành hơn 70 triệu cổ phiếu để trả cổ tức vào cuối năm.
Trung Anh