Tại Việt Nam, mới chỉ có công cụ kinh tế là thuế nhằm hạn chế sản xuất và sử dụng túi nilon. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng, thuế bảo vệ môi trường với sản xuất túi nilon không hiệu quả.
Theo Nghị quyết về Biểu thuế bảo vệ môi trường, được Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã biểu quyết thông qua tháng 9/2018, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2019, từ ngày 1/1/2019, mức thuế bảo vệ môi trường đối với mặt hàng túi nilon sẽ tăng từ 10.000 đồng/kg lên 50.000 đồng/kg.
Theo thống kê, ở Việt Nam mỗi hộ gia đình sử dụng trung bình khoảng 1kg túi nilon/tháng. Riêng Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, trung bình mỗi ngày thải ra môi trường khoảng 80 tấn nhựa và nilon. Như vậy, nếu đánh thuế BVMT đầy đủ lượng túi nilon được tiêu thụ theo quy định hiện hành thì ngân sách nhà nước sẽ có thêm nhiều chục nghìn tỷ đồng mỗi năm.
Thế nhưng thực tế, theo số liệu Bộ Tài chính công bố thì số tiền thu thuế BVMT từ túi nilon là rất hạn chế. Cụ thể, kim ngạch nhập khẩu túi nilon thuộc diện chịu thuế BVMT trong những năm qua như sau: Năm 2017 là 64,61 triệu USD, số thuế BVMT phải thu là 22,7 tỷ đồng; 8 tháng năm 2018 là 45,68 triệu USD, số thuế BVMT phải thu là 19,1 tỷ đồng.
Một trong những nguyên nhân khiến số thu thuế bảo vệ môi trường với túi nilon không nhiều là do theo quy định, trường hợp doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu nhựa PE về để sản xuất túi ni lông thì lượng nguyên liệu nhựa PE sẽ không thuộc đối tượng chịu thuế theo quy định của Luật Thuế bảo vệ môi trường.
 |
| Tăng thuế môi trường chưa đủ để giảm thiểu sử dụng túi nilon |
Hiện tại, mức thuế bảo vệ môi trường với túi nilon đã tăng kịch khung nhưng giá thành túi nilon vẫn chưa tăng đáng kể. Chuyên gia kinh tế, TS. Vũ Đình Ánh cho rằng, để hạn chế sử dụng túi nilon, vấn đề không nằm ở chính sách thuế. Việc tăng thuế dẫn đến tăng giá túi nilon không giải quyết được vấn đề vì điều này không hạn chế được người sản xuất túi nilon.
TS Vũ Đình Ánh lại đề xuất giải pháp mạnh hơn, đó là cấm triệt để các loại túi nilon không thân thiện với môi trường: “Khi cấm túi nilon, thị trường sẽ tự khắc tìm sản phẩm thay thế. Qua đó, sẽ kích thích sản xuất và sử dụng sản phẩm thay thế thân thiện với môi trường hơn. Ngược lại, nếu túi nilon vẫn tồn tại, cả hai đối tượng sản xuất và tiêu dùng đều không có động cơ tìm kiếm sản phẩm thay thế thì sẽ không giải được bài toán hạn chế túi nilon” – vị chuyên gia nêu quan điểm.
Kể từ đầu tháng 4 này, hàng loạt các siêu thị tại Hà Nội Big C, Lottemart, Co.opmart... đã áp dụng bao gói rau bằng lá chuối tươi như một cách để bảo vệ môi trường. Trào lưu này đã nhanh chóng nhận được sự hưởng ứng tích cực từ người tiêu dùng cũng như doanh nghiệp. Nhiều cửa hàng rau sạch trên địa bàn Hà Nội cũng đã bắt đầu thay túi nilon bằng lá chuối.
Việc các siêu thị dùng lá chuối thay túi nylon để gói thực phẩm là cách làm tốt, không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn giúp bà con nông dân tăng thêm thu nhập. Nếu thói quen này được nhân rộng, thì người nông dân sẽ nắm bắt thị trường để trồng những loại cây cho thu nhập và có đầu ra ổn định.
PV (T/H)