Sức cạnh tranh của hàng Việt ngày càng được quyết định bởi khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường, từ chất lượng sản phẩm, quy mô sản xuất đến năng lực vận chuyển và phân phối. Khi những mắt xích này chưa được kết nối chặt chẽ, doanh nghiệp khó duy trì nguồn cung ổn định, còn người tiêu dùng chưa có đủ cơ sở để hình thành thói quen lựa chọn hàng Việt.
Năng lực sản xuất phải bắt kịp yêu cầu phân phối
Mở rộng thị trường cho hàng Việt không đơn thuần là đưa thêm sản phẩm vào siêu thị, cửa hàng hay các nền tảng bán lẻ. Đằng sau mỗi điểm bán là một hệ thống yêu cầu về nguồn hàng, chất lượng, truy xuất xuất xứ, bao bì và khả năng cung ứng liên tục. Nếu thiếu sự chuẩn bị từ khâu sản xuất, doanh nghiệp khó tận dụng được cơ hội tiếp cận người mua, ngay cả khi sản phẩm có lợi thế về giá hoặc chất lượng.
Đây cũng là vấn đề được đặt ra tại hội thảo “Hàng Việt Nam chinh phục người tiêu dùng” do Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Hà Nội tổ chức mới đây. Qua thực tiễn triển khai Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, các ý kiến tại hội thảo cho thấy việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và củng cố niềm tin thị trường cần được thực hiện song song.
Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Hà Nội Bùi Huyền Mai cho biết, bên cạnh những kết quả đạt được, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã vẫn gặp khó khăn trong nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng thương hiệu, kết nối sản xuất với phân phối và ứng dụng công nghệ số. Tình trạng hàng giả, hàng nhái, thông tin thiếu minh bạch cũng tiếp tục ảnh hưởng đến niềm tin của người tiêu dùng.
Chất lượng, nguồn gốc và thông tin sản phẩm là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn của người tiêu dùng.
Thực tế này đặt ra yêu cầu phải chuyển trọng tâm từ vận động mua sắm sang cải thiện thực chất năng lực cung ứng. Sản phẩm muốn được thị trường đón nhận lâu dài phải bảo đảm chất lượng ổn định, thông tin minh bạch và có khả năng đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của hệ thống bán lẻ. Vai trò tuyên truyền, giám sát và phản biện xã hội của MTTQ cùng các tổ chức thành viên vì thế cần gắn với việc hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã hoàn thiện sản phẩm và nâng cao trách nhiệm đối với người tiêu dùng.
Ở góc độ quản lý thương mại, Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội Nguyễn Thế Hiệp cho biết, thành phố đã triển khai nhiều chương trình bình ổn, kích cầu tiêu dùng, xúc tiến thương mại và kết nối doanh nghiệp sản xuất với các hệ thống phân phối. Cùng với đó, hoạt động chuyển đổi số tại chợ, bán hàng trực tuyến và quảng bá sản phẩm trên nền tảng số được thúc đẩy nhằm mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng.
Tuy nhiên, khả năng tiếp cận điểm bán mới là điều kiện ban đầu. Đối với các đơn vị sản xuất quy mô nhỏ, bài toán khó hơn nằm ở việc duy trì sản lượng, bảo đảm đồng đều chất lượng giữa các đợt cung ứng và đáp ứng yêu cầu về mẫu mã, bao bì. Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã TP. Hà Nội Nguyễn Tiến Phong cho rằng, cần tăng cường kết nối hợp tác xã với nhà phân phối, doanh nghiệp thu mua thông qua các hội nghị cung - cầu, hội chợ và triển lãm thương mại.
Những hoạt động kết nối này không chỉ tạo thêm cơ hội tiêu thụ mà còn giúp đơn vị sản xuất tiếp cận trực tiếp tiêu chí của nhà bán lẻ, nhận diện những điểm chưa phù hợp để điều chỉnh quy trình sản xuất. Về lâu dài, việc hình thành các mối liên kết ổn định giữa hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến và nhà phân phối sẽ giúp hạn chế tình trạng sản xuất tự phát, thiếu đầu ra hoặc không đáp ứng được đơn hàng khi nhu cầu thị trường tăng cao.
Logistics và liên kết vùng là điều kiện duy trì đầu ra
Bên cạnh năng lực sản xuất, khả năng lưu thông hàng hóa cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh và trải nghiệm mua sắm. Một sản phẩm có chất lượng tốt nhưng giao hàng chậm, nguồn cung gián đoạn hoặc phát sinh chi phí vận chuyển lớn vẫn có thể mất lợi thế cạnh tranh. Đối với hàng thực phẩm và nông sản, những bất cập trong quá trình vận chuyển còn làm tăng nguy cơ hư hỏng, ảnh hưởng đến chất lượng khi đến tay người tiêu dùng.
Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu, việc bố trí khung giờ hợp lý cho phương tiện vận chuyển hàng hóa vào thành phố cần được quan tâm, nhằm bảo đảm hàng đến siêu thị, điểm bán đúng thời gian, hạn chế ùn tắc và nguy cơ hư hỏng. Đây là vấn đề cho thấy phát triển hệ thống phân phối không thể tách rời quy hoạch giao thông và tổ chức hoạt động logistics đô thị.
Hàng hóa sản xuất trong nước ngày càng hiện diện đa dạng tại các hệ thống bán lẻ hiện đại.
Một yếu tố khác cũng được đặt ra là tính ổn định của hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt. Những gián đoạn trong thanh toán có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của nhà bán lẻ, trải nghiệm khách hàng và uy tín thương hiệu. Như vậy, sức cạnh tranh của hàng hóa không chỉ nằm ở những thuộc tính có thể nhìn thấy trên bao bì mà còn phụ thuộc vào chất lượng dịch vụ và sự thuận tiện trong toàn bộ quá trình mua sắm.
Đối với Hà Nội, bài toán nguồn cung còn gắn với khả năng liên kết sản xuất và tiêu thụ giữa Thủ đô với các địa phương. Trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng lớn nhưng khả năng tự cung ứng thực phẩm còn hạn chế, việc phối hợp với các tỉnh, thành cần được triển khai từ quy hoạch sản xuất, tổ chức vùng nguyên liệu đến chế biến, vận chuyển và phân phối. Liên kết theo chuỗi sẽ giúp các địa phương phát huy lợi thế sản xuất, đồng thời tạo nguồn hàng ổn định cho thị trường Hà Nội.
Cùng với đó, công tác chuẩn bị nguồn hàng phục vụ dịp cuối năm và Tết cần được thực hiện sớm, gắn với kế hoạch cung ứng và bình ổn thị trường. Theo ông Nguyễn Xuân Lưu, các địa phương, tổ chức đoàn thể và doanh nghiệp cần chủ động kế hoạch hàng hóa, đồng thời quan tâm hỗ trợ người lao động có thu nhập để mua sắm trong thời gian cao điểm.
Từ những vấn đề trên có thể thấy, phát triển thị trường hàng Việt cần một cách tiếp cận đồng bộ hơn, trong đó doanh nghiệp không thể chỉ tập trung cải tiến sản phẩm hay tăng cường quảng bá mà phải chú trọng cả năng lực tổ chức sản xuất, kết nối phân phối và quản trị lưu thông. Cơ quan quản lý, tổ chức hỗ trợ và nhà bán lẻ cũng cần phối hợp tháo gỡ những điểm nghẽn về hạ tầng, logistics và kết nối cung - cầu.
Khi các mắt xích được vận hành thông suốt, hàng Việt mới có điều kiện duy trì sự hiện diện ổn định tại các kênh phân phối, giảm chi phí phát sinh và nâng cao khả năng cạnh tranh. Đây cũng là cơ sở để sự ưu tiên của người tiêu dùng đối với hàng Việt không chỉ dừng ở lựa chọn mang tính vận động mà trở thành quyết định mua sắm dựa trên chất lượng và giá trị thực tế của sản phẩm.
Đinh Toàn