Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) vừa công bố kết luận thanh tra Bảo hiểm Liên hiệp, cho thấy hàng loạt tồn tại trong việc triển khai bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự chủ xe cơ giới, nghiệp vụ bồi thường và công tác trích lập dự phòng nghiệp vụ bảo hiểm.
Tự ý trừ tiền bồi thường tai nạn xe
Báo cáo của Công ty Bảo hiểm Liên hiệp cho thấy, năm 2023, Công ty phát sinh doanh thu từ phí bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới là hơn 1,355 tỷ đồng, trong đó, doanh thu phí bảo hiểm xe máy là 35,6 triệu đồng; của chủ xe ô tô là 1,32 tỷ đồng.
Trong năm, Công ty không phát sinh bồi thường đối với xe máy, chỉ phát sinh bồi thường đối với xe ô tô. Tổng số hồ sơ bồi thường bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của xe ô tô đã giải quyết năm 2023 là 12 hồ sơ bồi thường, tương ứng số tiền bồi thường bảo hiểm là 550 triệu đồng.
Đồng thời, tổng số hồ sơ bồi thường bảo hiểm vật chất xe cơ giới đã giải quyết trong năm 2023 là 946 hồ sơ, số tiền bồi thường là 7,775 tỷ đồng.
Qua thanh tra chuyên đề về bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới, bảo hiểm cháy nổ đối với doanh nghiệp này, Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm chỉ ra nhiều vi phạm. Trong đó, đáng chú ý là tình trạng áp dụng giảm trừ số tiền bồi thường thiệt hại không đúng quy định pháp luật.
Cụ thể, đối với bảo hiểm trách nhiệm dân sự đối với xe ô tô, có 1 hồ sơ Công ty áp dụng giảm trừ 50% số tiền thiệt hại về tài sản với lý do không có hồ sơ công an giao thông, số tiền đã giảm trừ là 19,8 triệu đồng.
Một hồ sơ khác Công ty áp dụng giảm trừ 15% số tiền bồi thường với lý do khấu hao tài sản, số tiền đã giảm trừ bồi thường là gần 2,4 triệu đồng.
Đối với bảo hiểm vật chất xe ô tô, Bảo hiểm Liên hiệp đã tự ý “cắt” 30% tiền bồi thường đối với 4 trường hợp với nhiều lý do.
Trong đó, một khách hàng bị tai nạn xe, thiệt hại tài sản thuộc phạm vi bảo hiểm là hơn 75 triệu đồng, song Bảo hiểm Liên hiệp chỉ trả 58 triệu đồng. Lý do cắt giảm là do “chế tài 30% lỗi”.
Một trường hợp khác, giá trị thiệt hại tài sản thuộc phạm vi bảo hiểm là 60,8 triệu đồng, tuy nhiên Công ty chỉ duyệt giá trị bồi thường cho khách hàng là hơn 42 triệu đồng cũng với lý do như vậy.
Hai trường hợp khác, không có lý do chế tài song Công ty cũng giảm số tiền đáng lẽ phải bồi thường từ 79 triệu đồng xuống còn hơn 54 triệu đồng và từ 71,7 triệu đồng xuống còn 49,7 triệu đồng.
Thiếu nhiều hồ sơ bồi thường cháy, nổ bắt buộc
Một trong những sai phạm nghiêm trọng được chỉ ra trong kết luận thanh tra là hoạt động kinh doanh bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc tại Công ty Bảo hiểm Liên Hiệp.
Theo đó, trong BCTC kiểm toán năm 2023, Công ty ghi nhận không phát sinh bồi thường đối với cháy, nổ bắt buộc. Tuy nhiên, kết quả thanh tra cho thấy có tới 172 hồ sơ bồi thường liên quan đến cháy, nổ trong năm 2023 với tổng số tiền bồi thường thực tế lên tới 164,8 tỷ đồng; trong đó cháy, nổ bắt buộc là 130.4 tỷ đồng và cháy, nổ tự nguyện là 34.4 tỷ đồng.
Vì vậy thanh tra kết luận thông tin trên báo cáo doanh thu, bồi thường bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc năm 2023 của Công ty không đúng quy định tại Khoản 2 Điều 75 Nghị định số 67/2023.
Ảnh minh họa
Trong quá trình kiểm tra hồ sơ bồi thường cháy, nổ bắt buộc, thanh tra còn phát hiện 5 hồ sơ không kèm tài liệu theo quy định như: Không có bản sao biên bản kiểm tra an toàn phòng cháy chữa cháy của cơ quan Cảnh sát PCCC tại thời điểm gần nhất trước khi xảy ra sự cố; thiếu biên bản giám định của công ty bảo hiểm hoặc người được công ty bảo hiểm ủy quyền và thiếu bảng kê thiệt hại, hóa đơn chứng minh tổn thất.
Việc thiếu các tài liệu này có thể tiềm ẩn rủi ro chi trả sai đối tượng, sai mức độ thiệt hại – gây thiệt hại kép cho doanh nghiệp và nguy cơ gian lận bảo hiểm.
Bất cập trong công tác trích lập dự phòng nghiệp vụ bảo hiểm
Năm 2023, Công ty Bảo hiểm Liên Hiệp công bố kết quả kinh doanh với lợi nhuận trước thuế gần 218 tỷ đồng, tăng hơn 49 tỷ đồng (tỷ lệ tăng 29%) so với mức 169 tỷ đồng của năm 2022. Doanh thu thuần từ hoạt động bảo hiểm đạt gần 461 tỷ đồng, cho thấy sự tăng trưởng của mảng kinh doanh bảo hiểm.
Tuy nhiên, theo kết luận thanh tra của Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm, con số lợi nhuận này không chính xác do có sai lệch trong hạch toán kế toán.
Cụ thể, Công ty đã ghi nhận vào năm 2023 doanh thu của 85 giấy chứng nhận bảo hiểm có thời hạn bảo hiểm và thời hạn thanh toán phí bảo hiểm trong năm 2024. Trái lại 41 hợp đồng bảo hiểm đã giao kết trong năm 2023 (có hiệu lực bắt đầu từ năm 2023) thì công ty lại hạch toán, ghi nhận vào doanh thu năm 2024 với tổng phí bảo hiểm là gần 5.5 tỷ đồng. Việc này vi phạm quy định về nguyên tắc ghi nhận doanh thu đúng kỳ kế toán trong ngành bảo hiểm.
Không chỉ sai lệch về doanh thu, công tác trích lập dự phòng nghiệp vụ bảo hiểm tại Bảo hiểm Liên Hiệp cũng lộ ra nhiều bất cập khi có tới 85 hợp đồng bảo hiểm đã chấm dứt hiệu lực, nhưng công ty vẫn trích lập dự phòng phí chưa được hưởng – gây tăng chi phí không cần thiết với tổng số tiền hơn 347 triệu đồng.
Ngược lại, một số hợp đồng có trách nhiệm bảo hiểm rõ ràng vẫn không được trích lập đủ dự phòng bồi thường với hơn 5,3 tỷ đồng. Ngoài ra, có các khoản trích lập được gọi là “dự phòng mù” – tức trích lập theo ước lượng nội bộ, không dựa trên bất kỳ căn cứ hồ sơ hay cơ sở định lượng cụ thể nào.
Cộng dồn các khoản sai lệch, bao gồm doanh thu ghi nhận sớm, trích lập sai thời điểm, thiếu hoặc thừa dự phòng, thanh tra yêu cầu công ty phải giảm chi phí đã trích dư phòng hơn 17.9 tỷ đồng, tăng chi phí đã trích thiếu hơn 5.3 tỷ đồng và điều chỉnh doanh thu sai kỳ hơn 5.3 tỷ đồng.
Tổng cộng, báo cáo tài chính năm 2023 của công ty có thể phải điều chỉnh lại hơn 17 tỷ đồng – một con số không nhỏ, có thể làm biến động đáng kể tỷ suất lợi nhuận thực tế.
Căn cứ vào kết quả thanh tra, Đoàn thanh tra đưa ra các kiến nghị xử lý tài chính, đồng thời kiến nghị Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm và Cục Thuế thực hiện xử lý vi phạm hành chính (nếu có) và đôn đốc, rà soát việc tuân thủ pháp luật về thuế.
Đối với Công ty Bảo hiểm Liên hiệp, kết luận thanh tra kiến nghị công ty thực hiện rà soát, chấn chỉnh việc ghi nhận thông tin trên giấy chứng nhận bảo hiểm, rà soát chấn chỉnh công tác bồi thường bảo hiểm xe cơ giới, thực hiện giải quyết bồi thường đầy đủ, chính xác đảm bảo quyền lợi của khách hàng theo quy định pháp luật về bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới và quy tắc bảo hiểm vật chất xe cơ giới.
Đồng thời, rà soát chỉnh lý số liệu về bảo hiểm cháy, nổ năm 2023 đảm bảo đúng quy định tại Nghị định số 67/2023/NĐ-CP. Bên cạnh đó, rà soát bảo đảm đầy đủ hồ sơ, tài liệu theo quy định của pháp luật đối với các hồ sơ bồi thường bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc.
Công ty Bảo hiểm Liên hiệp phải thực hiện việc trích lập dự phòng nghiệp vụ bảo hiểm sức khỏe, điều chỉnh hoạch toán kế toán đối với khoản trích lập dự phòng nghiệp vụ bảo hiểm sức khỏe, kịp thời có các biện pháp nhằm đảm bảo trích lập đầy đủ dự phòng để chi trả cho các trách nhiệm của doanh nghiệp bảo hiểm theo quy định của Luật Kinh doanh bảo hiểm.
Cùng với đó, Công ty Bảo hiểm Liên hiệp phải chịu trách nhiệm tuân thủ các quy định pháp luật về thuế và quy định pháp luật có liên quan.
Công ty Bảo hiểm Liên hiệp là doanh nghiệp chuyên về mảng phi nhân thọ, được đầu tư bởi ba “ông lớn” trên thị trường gồm: Bảo hiểm Bảo Minh (Việt Nam), Bảo hiểm Sompo Japan (Nhật Bản) và Bảo hiểm KB (Hàn Quốc).
Về bức tranh tài chính, năm 2024 Công ty Bảo hiểm Liên ghi nhận hơn 420 tỷ đồng từ doanh thu hoạt động kinh doanh bảo hiểm và 88 tỷ đồng từ doanh thu hoạt động tài chính, giảm đáng kể so với năm liền trước. Trừ các chi phí, lợi nhuận sau thuế còn xấp xỉ 123 tỉ đồng, giảm 30% so với năm trước.
Tính đến cuối năm 2024, Bảo hiểm Liên hiệp có tổng tài sản hơn 2,957 tỷ đồng, tăng 36% so với đầu năm. Vốn góp của chủ sở hữu tăng thêm 200 tỷ đồng, từ 300 tỷ đồng lên 500 tỷ đồng.
Trung Anh (t/h)