Thanh tra Chính phủ chỉ ra loạt sai phạm trong công tác quản lý, sử dụng đất đai ở Đắk Lắk

Ngày 11/11/2022, Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 2012/TB-TTCP về kết luận thanh tra trách nhiệm của UBND tỉnh Đắk Lắk trong việc thực hiện pháp luật về công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại tố cáo, phòng, chống tham nhũng và công tác quản lý, sử dụng đất đai.

Thanh tra Chính phủ chỉ ra, trong công tác quản lý, sử dụng đất đai và thực hiện các dự án đầu tư ngoài ngân sách cũng còn có một số tồn tại, vi phạm. 

Cụ thể, công tác lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của cấp huyện như: TP Buôn Ma Thuột, huyện M’Drắc, huyện Buôn Đôn, huyện Ea Súp, huyện Ea H’leo chưa sát với tình hình phát triển kinh tế xã hội của địa phương. 

Một số chỉ tiêu được phê duyệt và thực tế thực hiện chưa đạt yêu cầu so với chỉ tiêu kế hoạch được duyệt, nhiều chỉ tiêu đạt với tỷ lệ quá thấp. 

Từ năm 2014 đến năm 2020, giá đất trên thị trường có nhiều biến động, theo hướng tăng, nhưng UBND tỉnh chưa kịp thời ban hành quyết định điều chỉnh bảng giá đất theo quy định để làm căn cứ xác định giá đất, khi Nhà nước thu hồi, đền bù giải phóng mặt bằng, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất tại một số địa bàn làm giảm nguồn thu ngân sách Nhà nước.

Tại một số huyện, thành phố, thị xã công tác đăng ký, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đăng ký biến động đất đai vẫn còn sai sót, thời gian giải quyết để kéo dài, gây bức xúc cho dân; quản lý hồ sơ địa chính còn chưa chặt chẽ, chưa thực hiện cập nhật, chỉnh lý biến động trên các số mục kê, sổ địa chính và bản đồ địa chính kịp thời, đúng quy định. 

Ngoài ra, còn có tình trạng cho phép một số hộ chuyển mục đích sử dụng đất với diện tích từ đất phi nông nghiệp sang đất ở vượt hạn của UBND tỉnh.

Tại TP Buôn Ma Thuột tạo điều kiện cho các hộ dân hiến đất mở đường nội bộ trong phần đất đang quản lý, sau đó tách thửa xin chuyển mục đích sang đất ở chuyển nhượng thu lợi trái phép. Giao đất cho 6 hộ tại TP Buôn Ma Thuột xác định giá trị tiền sử dụng đất không đúng quy định của Luật Đất đai năm 2013, làm thất thu ngân sách theo ước tính khoảng gần 2,5 tỷ đồng.

Tình trạng lấn chiếm xây dựng nhà trái phép trên đất nông nghiệp, đất của các công ty nông lâm nghiệp còn diễn ra trên diện rộng và ngày càng phức tạp, thời gian dài nhưng không được các cơ quan quản lý Nhà nước, các cấp chính quyền địa phương và doanh nghiệp xử lý dứt điểm dẫn đến hệ lụy sau này khó giải quyết, tiềm ẩn phát sinh các điểm nóng về khiếu kiện đông người đặc biệt là tại 7 đơn vị thành viên trực thuộc Tổng Công ty Cà phê Việt Nam trên địa bàn huyện Cư Kuin…

Theo báo cáo của UBND tỉnh, thời gian từ năm 2017 đến năm 2020, diện tích rừng tự nhiên suy giảm là 27.460,3ha. Hiệu quả công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng trên địa bàn tỉnh còn rất nhiều hạn chế. Nguyên nhân chính là do vướng mắc về cơ chế, chính sách, chưa đủ nguồn lực đầu tư cho công tác bảo vệ, phát triển rừng và giải quyết các vấn đề dân sinh kinh tế, xã hội liên quan đến rừng, đất rừng. 

Nguyên nhân chủ quan do chủ rừng một số nơi có tình trạng buông lỏng quản lý, tiếp tay cho đối tượng vi phạm, UBND cấp cơ sở thiếu quyết liệt trong lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát và xử lý các vi phạm về quản lý, bảo vệ và phát triển rừng theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, Thanh tra Chính phủ còn chỉ ra nhiều bất cập trong công tác quản lý các dự án đầu tư ngoài ngân sách. Cụ thể, các dự án có sử dụng đất, việc UBND tỉnh Đắk Lắk chủ yếu áp dụng hình thức để lựa chọn nhà đầu tư theo hình thức quyết định chủ trương đầu tư không thông qua đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư hoặc qua đấu giá quyền thuê đất với lý do địa bàn ưu đãi đầu tư đã được Kiểm toán Nhà nước kết luận, Thanh tra Chính phủ không kết luận lại, nhưng qua thanh tra thấy việc áp dụng hình thức trên cho hầu hết tất cả dự án đầu tư trên địa bàn là không phù hợp thực tế, giảm nguồn thu ngân sách.

Trong đó, danh mục kêu gọi đầu tư dự án Khu trung tâm thương mại, dịch vụ, giải trí tại số 81 đường Nguyễn Tất Thành, Buôn Ma Thuột không được công bố công khai theo quy định. Đối với khu đất trụ sở Công an phường và Đội Thuế, UBND tỉnh Đắk Lắk không thực hiện sắp xếp quản lý tài sản công; việc thực hiện thanh lý tài sản và cho thuê không thông qua đấu giá là chưa phù hợp với quy định Chính phủ.

Việc phê duyệt chủ trương đầu tư và giám sát đầu tư đối với các dự án ngoài Nhà nước còn chưa chặt chẽ, hiệu quả như: Một số dự án hết thời hạn đầu tư nhưng chưa kịp thời giãn, điều chỉnh tiến độ; dự án chậm tiến độ, dự án không đưa đất vào sử dụng vi phạm Luật Đầu tư, một số dự án không hiệu quả, không triển khai nhưng chưa có biện pháp xử lý kịp thời.

Đối với công tác quản lý, thanh tra, kiểm tra về trật tự xây dựng tại các dự án đầu tư ở TP Buôn Ma Thuột phát hiện vi phạm nhưng xử lý không triệt để. Đặc biệt là dự án nhà ở thương mại tại Khối 7, phường Tân Lợi và dự án Nhà ở xã hội khu tập thể Công ty Cổ phần Vận tải ô tô Đắk Lắk. Để xảy ra vi phạm về đất đai, xây dựng nghiêm trọng, diễn ra thời gian dài, báo chí nêu, dư luận bức xúc nhưng việc xử lý chưa dứt điểm, chưa cương quyết áp dụng các biện pháp ngăn chặn các hành vi vi phạm theo quy định tại Điều 107 Luật Xây dựng 2014.

Đối với việc quản lý các dự án khoáng sản còn chưa chặt chẽ, tuân thủ các quy định của Luật Khoáng sản như: Không tổ chức đấu thầu mỏ trong khi chưa khoanh định khu vực không đấu thầu; để một số doanh nghiệp chưa hoàn thành nộp tiền ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường; khai thác ngoài phạm vi, vượt công suất, vượt thời gian được cấp phép; hết hạn giấy phép nhưng vẫn khai thác, không thực hiện cải tạo, phục hồi môi trường, hoàn thành việc đóng cửa mỏ khi hết thời hạn khai thác.

Việc quy hoạch, cấp chủ trương đầu tư, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, tổ chức thực hiện một số dự án  như: Trang trại Phong điện Tây Nguyên (giai đoạn 1), huyện Ea H'leo; Nhà máy Điện gió Ea Nam, huyện Ea H’leo; trồng cây nông nghiệp, cây dược liệu và khoanh nuôi quản lý bảo vệ rừng và dự án Nhà máy Điện mặt trời kết hợp với nông nghiệp Long Thành Đắk Lắk, huyện Ea Súp có một số sai phạm, tồn tại nhưng chưa được phát hiện và xử lý kịp thời.

Theo Thanh tra Chính phủ, những sai phạm, vi phạm đã chỉ ra trong kết luận, trách nhiệm chính trước hết thuộc chủ tịch UBND tỉnh, phó chủ tịch UBND tỉnh phụ trách lĩnh vực; giám đốc các sở KH&ĐT, TN&MT, Xây dựng, NN&PTNT, Công Thương, Tài chính; cục trưởng Cục Thuế; chủ tịch UBND các huyện, thị xã, TP; chủ đầu tư các dự án.

Thanh tra Chính phủ yêu cầu chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, căn cứ kết quả thanh tra, tiến hành kiểm điểm nghiêm túc trách nhiệm của UBND tỉnh và các cá nhân về những thiếu sót, tồn tại, vi phạm có liên quan đến trách nhiệm quản lý, điều hành được nêu tại kết luận thanh tra. Tập trung giải quyết, chấn chỉnh, khắc phục các vi phạm, khuyết điểm, tồn tại. 

Về nội dung liên quan đến kết luận của Thanh tra Chính phủ, Phó Thủ tướng Lê Minh Khái yêu cầu UBND tỉnh Đắk Lắk nghiêm túc thực hiện các nội dung kết luận, kiến nghị đã nêu.

Thiên An