TP Hồ Chí Minh cùng Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long kiến tạo không gian đầu tư liên vùng

Hợp tác phát triển giữa TP Hồ Chí Minh với các tỉnh, thành Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long xác định chuyển từ xúc tiến đầu tư riêng lẻ sang kiến tạo hệ sinh thái đầu tư liên vùng, lấy các chuỗi giá trị và dự án cụ thể làm trọng tâm để phát huy lợi thế bổ trợ giữa các địa phương.

Ngày 17/9, tại TP Hồ Chí Minh đã diễn ra Hội nghị kết nối đầu tư và hợp tác phát triển giữa TP Hồ Chí Minh với các tỉnh, thành vùng Đông Nam Bộ và vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Tinh thần chỉ đạo xuyên suốt được quán triệt tại hội nghị là quy hoạch phải mở ra không gian phát triển, hạ tầng phải tạo ra khả năng kết nối đồng bộ, cơ chế phải khơi thông nguồn lực và mỗi dự án đầu tư phải mang lại giá trị thực chất cho người dân, cộng đồng doanh nghiệp và toàn vùng.

Phát biểu tại hội nghị, ông Bùi Minh Thạnh - Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh cho biết, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long có những lợi thế khác nhau nhưng có khả năng bổ trợ rất lớn. TP Hồ Chí Minh có thị trường, tài chính, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, dịch vụ và năng lực kết nối quốc tế. Các địa phương có thế mạnh về công nghiệp, nông nghiệp, năng lượng, logistics, du lịch, tài nguyên và không gian phát triển.

Nếu chúng ta kết nối được quy hoạch với hạ tầng; hạ tầng với đô thị; đô thị với logistics; vốn với dự án; công nghệ với sản xuất và sản phẩm với thị trường, chúng ta sẽ tạo ra một không gian phát triển có sức cạnh tranh cao hơn rất nhiều so với từng địa phương phát triển riêng lẻ. Đây cũng chính là tinh thần của Luật Phát triển đô thị: phát triển đô thị phải gắn với quy hoạch, hạ tầng, nguồn lực, không gian phát triển và hiệu quả quản trị.

Vì vậy, TP Hồ Chí Minh mong muốn cùng các địa phương chuyển mạnh từ tư duy “xúc tiến đầu tư từng địa phương” sang “kiến tạo hệ sinh thái đầu tư của toàn vùng”. Thành phố không chỉ thu hút đầu tư cho mình, mà phải phát huy vai trò trung tâm hội tụ, kết nối và phân bổ nguồn lực cho một không gian phát triển rộng lớn hơn.

Theo đó, nhà đầu tư đến với TP Hồ Chí Minh không chỉ nhìn thấy cơ hội trong thành phố, mà có thể tiếp cận bản đồ cơ hội đầu tư của toàn vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, đó là cách thành phố phát huy vai trò đầu tàu bằng năng lực kết nối, bằng chất lượng thể chế và bằng khả năng mở rộng không gian phát triển.

Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh đề nghị các địa phương cùng TP Hồ Chí Minh rà soát và lựa chọn những lĩnh vực, dự án có khả năng hình thành chuỗi giá trị liên vùng; gắn xúc tiến đầu tư với quy hoạch và định hướng phát triển không gian.

Đồng thời, kết nối các dự án cụ thể với nguồn vốn, công nghệ, nhà đầu tư và thị trường; trong đó khai thác tốt hơn các định chế tài chính, cộng đồng doanh nghiệp và mạng lưới quốc tế của thành phố. Bên cạnh đó, chuyển từ kết nối tại hội nghị sang kết nối ngoài thực địa; có đầu mối, có tiến độ, có cơ chế phối hợp và theo dõi đến kết quả cuối cùng.

Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP Hồ Chí Minh được giao phối hợp với các địa phương xây dựng chương trình xúc tiến đầu tư liên vùng theo hướng ít nhưng trọng điểm, chọn đúng dự án, đúng nhà đầu tư và theo đến cùng.

Đặc biệt, TP Hồ Chí Minh sẵn sàng làm cầu nối, đồng hành cùng các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp để biến quy hoạch thành không gian phát triển, biến không gian thành dự án, biến dự án thành động lực tăng trưởng.

Theo ông Phạm Quang Nhật - Giám đốc ITPC, liên kết đầu tư phải bắt đầu từ phương án giá trị dành cho nhà đầu tư. Khi quyết định đầu tư, doanh nghiệp thường nhìn vào toàn bộ chuỗi, từ nghiên cứu và phát triển; sản xuất; nguyên liệu, năng lượng; logistics; thị trường; nhân lực; cho đến thời gian xử lý thủ tục và đầu mối chịu trách nhiệm. Vì vậy, phương án đầu tư cần vượt qua giới hạn của một địa phương.

Trước mắt, có thể tập trung vào ba nhóm chuỗi là công nghiệp công nghệ cao gắn với cảng biển, hàng không và logistics; nông nghiệp, thủy sản gắn với chế biến sâu, chuỗi lạnh, thương hiệu và xuất khẩu; năng lượng sạch, kinh tế tuần hoàn và thích ứng biến đổi khí hậu. Trong đó, mỗi phương án phải trả lời rõ câu hỏi như địa phương nào đảm nhận mắt xích nào; hạ tầng và nguồn lực nào đã sẵn sàng; cơ quan nào xử lý thủ tục; tiến độ dự kiến ra sao. Khi đó, lợi thế của Thành phố và hai vùng mới trở thành một đề xuất đầu tư thống nhất.

Tại đây, ITPC cũng đề xuất các địa phương cùng chuẩn hóa danh mục cơ hội đầu tư theo chuỗi giá trị và mức độ sẵn sàng. Mỗi dự án cần có thông tin cốt lõi về quy hoạch, địa điểm, quy mô, phương thức đầu tư, hạ tầng, thủ tục còn phải hoàn thiện và đầu mối phụ trách.

Bên cạnh đó, thao Giám đốc ITPC cần có hồ sơ theo dõi thống nhất, gồm nhà đầu tư; nội dung quan tâm; dự án hoặc địa bàn đề xuất; cơ quan chủ trì, phối hợp; thời hạn phản hồi; bước xử lý và kết quả. Dữ liệu cần được cập nhật liên tục trên nền tảng số xúc tiến đầu tư để tạo một dòng theo dõi thống nhất, xuyên suốt.

Với đề xuất có khả năng triển khai, ITPC trực tiếp trao đổi, làm việc, chuyển đúng cơ quan và theo dõi phản hồi. Nội dung vượt thẩm quyền được tổng hợp, báo cáo; nội dung thuộc địa phương nào do địa phương đó chủ động xử lý và chia sẻ kết quả.

ITPC cũng đề xuất định kỳ rà soát các dự án đang nghiên cứu, các dự án cần bổ sung điều kiện, các vướng mắc cần tháo gỡ, và các kết nối đã chuyển hóa thành hợp tác cụ thể.

Trong cấu trúc liên kết mới, TP Hồ Chí Minh cần phát huy ba năng lực cốt lõi là kết nối thị trường và mạng lưới quốc tế; cung cấp dịch vụ giá trị gia tăng cao về tài chính, công nghệ, đổi mới sáng tạo, logistics và đào tạo; cũng như điều phối để nhu cầu đầu tư đến đúng địa phương, đúng cơ quan, đúng thời điểm. Vai trò dẫn dắt của thành phố phải tạo thêm cơ hội cho toàn vùng, trong đó các tỉnh, thành Đông Nam Bộ khác cùng tham gia đảm nhận các mắt xích sản xuất, công nghiệp và logistics tương ứng với lợi thế của từng địa phương.

Trước mắt, ITPC mong cùng các địa phương lựa chọn những dự án có mức độ sẵn sàng cao và khả năng hình thành chuỗi liên vùng; thống nhất đầu mối, cơ chế phải đủ chặt chẽ để theo đuổi kết quả, đồng thời tôn trọng thẩm quyền của từng địa phương.

Giám đốc ITPC cho rằng, liên kết vùng trong giai đoạn mới không phải là cộng lại các tiềm năng, mà là tổ chức lại chức năng để tạo giá trị mới. TP Hồ Chí Minh, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long chỉ trở thành một không gian đầu tư khi thị trường, công nghệ, sản xuất, nguyên liệu, năng lượng và logistics gặp nhau trong dự án cụ thể.

Liên kết vùng hiện nay không còn là một sự lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu khách quan của tiến trình phát triển; không gian phát triển phải dựa trên sự liên kết chặt chẽ, phát huy tối đa chức năng và lợi thế riêng có của từng địa phương. Nền tảng pháp lý mới từ Luật Phát triển đô thị với các cơ chế, chính sách đặc thù dành cho TP Hồ Chí Minh –  tiền đề thể chế quan trọng để chuyển đổi căn bản từ tư duy quản lý đô thị sang tư duy kiến tạo và tổ chức không gian phát triển kinh tế liên vùng. Tinh thần chỉ đạo xuyên suốt được quán triệt là quy hoạch phải mở ra không gian phát triển, hạ tầng phải tạo ra khả năng kết nối đồng bộ, cơ chế phải khơi thông nguồn lực và mỗi dự án đầu tư phải mang lại giá trị thực chất cho người dân, cộng đồng doanh nghiệp và toàn vùng. 

Trên cơ sở đó, cấu trúc liên kết kinh tế được định vị rõ nét với vai trò bổ trợ chiến lược giữa ba không gian, trong đó TP Hồ Chí Minh giữ vai trò cực tăng trưởng dẫn dắt lan tỏa, trung tâm tài chính quốc tế, hội tụ công nghệ cao và kết nối quốc tế; vùng Đông Nam Bộ là trung tâm công nghiệp công nghệ cao, công nghệ số và logistics quốc tế quy mô lớn nhất cả nước; vùng Đồng bằng sông Cửu Long là trung tâm kinh tế nông nghiệp hiện đại, bền vững, kinh tế biển và năng lượng tái tạo với TP Cần Thơ là cực tăng trưởng. Sự kết hợp này không đơn thuần là phép cộng cơ học về tiềm năng riêng lẻ, mà tạo nên sự cộng hưởng mạnh mẽ để hình thành một không gian kinh tế có quy mô, sức cạnh tranh và sức lan tỏa vượt trội. 

Nhằm đưa hợp tác đi vào chiều sâu, khắc phục tính phân tán của các hoạt động mang tính sự kiện đơn lẻ vốn chưa tạo lập được chuỗi giá trị dài hạn, Hội nghị thống nhất phương thức liên kết đầu tư phải bắt đầu từ phương án giá trị tổng thể dành cho nhà đầu tư, gắn kết đồng bộ từ khâu nghiên cứu phát triển, vùng nguyên liệu, quy mô sản xuất, năng lượng, hạ tầng logistics, thị trường tiêu thụ đến cải cách thủ tục hành chính. Trước mắt, các địa phương tập trung hợp tác kiến tạo ba nhóm chuỗi giá trị liên vùng đột phá gồm: chuỗi công nghiệp công nghệ cao gắn với cảng biển, hàng không và hạ tầng logistics; chuỗi nông nghiệp, thủy sản gắn với chế biến sâu, chuỗi lạnh, xây dựng thương hiệu và xuất khẩu; chuỗi năng lượng sạch, kinh tế tuần hoàn và thích ứng biến đổi khí hậu. 

Nguyễn Trang