Tín dụng chính sách xã hội sẽ bổ sung cơ chế miễn, giảm lãi vay, đơn giản hóa thủ tục và phân cấp xử lý nợ, tạo điều kiện để người nghèo, đối tượng chính sách tiếp cận vốn thuận lợi hơn.
Bổ sung cơ chế miễn, giảm lãi cho người vay gặp rủi ro
Thông tin với báo chí, ngày 20/11 Bộ Tài chính nhấn mạnh, sẽ tiếp tục khẳng định chủ trương ưu tiên hỗ trợ người nghèo và các đối tượng chính sách tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để phát triển sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, học tập, cải thiện nhà ở và nâng cao đời sống. Bộ đang phối hợp với các bộ, ngành và cơ quan liên quan hoàn thiện dự thảo Nghị định của Chính phủ về tín dụng chính sách xã hội của Nhà nước, thay thế Nghị định số 78/2002/NĐ-CP ngày 4/10/2002 về tín dụng đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác.
Nghị định thay thế không chỉ kế thừa các chính sách ưu đãi hiện hành mà còn bổ sung những cơ chế hỗ trợ người vay khi gặp rủi ro, cải cách thủ tục hành chính và tăng tính chủ động trong xử lý nợ tại Ngân hàng Chính sách xã hội. Đặc biệt là tiếp tục duy trì điều kiện vay vốn ưu đãi đối với các nhóm yếu thế, đồng thời bổ sung cơ chế hỗ trợ khi người vay gặp khó khăn do nguyên nhân khách quan.
Theo Bộ Tài chính, điều kiện vay vốn được quy định phù hợp với từng nhóm đối tượng. Trong đó, hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ dân tộc thiểu số, hộ mới thoát nghèo và người vay vốn học tập được hưởng điều kiện ưu đãi hơn. Các đối tượng này không phải đáp ứng yêu cầu về tài sản bảo đảm, chứng minh khả năng tài chính trả nợ hoặc có phương án sản xuất, kinh doanh khả thi như đối với các nhóm khách hàng khác.
Ảnh minh họa
Đây là cơ chế quan trọng nhằm tháo gỡ rào cản tiếp cận vốn đối với những người có thu nhập thấp, thiếu tài sản và hạn chế về năng lực tài chính. Thông qua nguồn vốn ưu đãi, người dân có thêm điều kiện đầu tư sản xuất, tạo việc làm, cải thiện thu nhập và từng bước ổn định cuộc sống.
Về lãi suất, Nghị định thay thế sẽ tiếp tục thực hiện theo quy định hiện hành của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đối với từng chương trình tín dụng chính sách. Tuy nhiên, điểm mới là bổ sung quy định điều chỉnh lãi suất cho vay trong trường hợp lãi suất thị trường có biến động lớn.
Việc điều chỉnh nhằm bảo đảm lãi suất tại Ngân hàng Chính sách xã hội được thực hiện linh hoạt, kịp thời, phù hợp với tình hình thực tế và khả năng cân đối của ngân sách nhà nước. Đáng chú ý là việc bổ sung cơ chế miễn, giảm lãi đối với khách hàng vay vốn tại Ngân hàng Chính sách xã hội bị ảnh hưởng, chịu rủi ro do thiên tai, bão lũ, hỏa hoạn, dịch bệnh và khủng hoảng kinh tế.
Quy định này hướng tới hỗ trợ những người vay gặp khó khăn do nguyên nhân khách quan, bất khả kháng. Trên thực tế, thiên tai, dịch bệnh hay biến động kinh tế có thể khiến hoạt động sản xuất, kinh doanh bị gián đoạn, thu nhập suy giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng trả nợ của các hộ gia đình và cá nhân.
Việc bổ sung cơ chế miễn, giảm lãi được kỳ vọng góp phần giảm áp lực tài chính, giúp người vay có thêm điều kiện khắc phục hậu quả, phục hồi sản xuất và ổn định đời sống. Đối với mức vốn và thời hạn cho vay, Nghị định thay thế sẽ tiếp tục thực hiện theo quy định hiện hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đối với từng chương trình. Ngân hàng Chính sách xã hội căn cứ nhu cầu sử dụng vốn, mục đích vay và khả năng trả nợ của khách hàng để xem xét, quyết định mức vay và thời hạn cụ thể.
Số hóa thủ tục, tăng chủ động trong xử lý nợ
Theo đó, trình tự, thủ tục và hồ sơ vay vốn phải bảo đảm đơn giản, rõ ràng, dễ thực hiện. Các quy trình cho vay, giải ngân, thu nợ, cơ cấu lại thời hạn trả nợ và xử lý rủi ro tín dụng sẽ từng bước được số hóa. Việc xác thực thông tin người vay được ưu tiên thực hiện thông qua khai thác, kết nối và sử dụng dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
Ngân hàng Chính sách xã hội có trách nhiệm chủ động khai thác thông tin đã được số hóa, chỉ yêu cầu khách hàng bổ sung hoặc xác nhận trong trường hợp dữ liệu chưa có, chưa được cập nhật hoặc chưa thể khai thác theo quy định.
Đây là hướng cải cách có ý nghĩa thiết thực đối với người dân, nhất là các đối tượng chính sách tại khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa. Việc giảm giấy tờ và hạn chế yêu cầu cung cấp lại thông tin đã có trong hệ thống sẽ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, giảm số lần đi lại khi thực hiện thủ tục vay vốn.
Về phương thức cho vay, dự thảo tiếp tục duy trì hình thức cho vay trực tiếp hoặc cho vay trực tiếp có ủy thác một số công việc thông qua các tổ chức chính trị - xã hội, kết hợp hoạt động của Tổ Tiết kiệm và vay vốn và hệ thống điểm giao dịch.
Đây là phương thức đã phát huy hiệu quả trong thời gian qua, góp phần đưa nguồn vốn tín dụng ưu đãi đến gần người dân, đặc biệt tại những địa bàn khó khăn. Việc tiếp tục duy trì mô hình này giúp kết hợp giữa cải cách, số hóa quy trình với phát huy vai trò của các tổ chức và mạng lưới hỗ trợ tại cơ sở.
Một nội dung đáng chú ý khác là hoàn thiện cơ chế xử lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Chính sách xã hội. Nghị định thay thế quy định các nguyên tắc, biện pháp, thẩm quyền và trách nhiệm xử lý nợ bị rủi ro; đồng thời đề cập việc xử lý rủi ro đối với các khoản cho vay bằng nguồn vốn ủy thác, tài trợ.
Đặc biệt, Nghị định thay thế sẽ đề xuất đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong xử lý nợ. Theo đó, Hội đồng quản trị Ngân hàng Chính sách xã hội xem xét, quyết định việc xóa nợ cho khách hàng trên cơ sở đề nghị của Tổng Giám đốc. Tổng Giám đốc xem xét, quyết định việc khoanh nợ đối với khách hàng trên cơ sở đề nghị của chi nhánh ngân hàng.
Việc phân định rõ thẩm quyền được kỳ vọng tăng tính chủ động, rút ngắn thời gian xử lý các khoản nợ gặp rủi ro, đồng thời nâng cao trách nhiệm của từng cấp trong quá trình thực hiện. Qua đó, các trường hợp khách hàng gặp khó khăn do nguyên nhân khách quan có thêm cơ hội được xem xét xử lý phù hợp.
Có thể thấy, dự thảo Nghị định mới không chỉ hướng tới hoàn thiện các cơ chế cho vay ưu đãi mà còn đặt trọng tâm vào cải cách phương thức quản lý, giảm thủ tục và nâng cao hiệu quả xử lý rủi ro tín dụng. Những thay đổi này được kỳ vọng giúp nguồn vốn chính sách đến đúng đối tượng, sử dụng hiệu quả hơn, tiếp tục phát huy vai trò trong giảm nghèo bền vững, tạo việc làm và bảo đảm an sinh xã hội.
Phượng Hòa