Thí điểm cơ chế đặc thù để tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy dự án chậm triển khai tại TP.HCM

Ủy ban Tài chính, Ngân sách của Quốc hội đề nghị rà soát kịp thời, cùng với việc thì điểm cơ chế đặc thù cần kết hợp tạo căn cứ pháp lý để tháo gỡ vướng mắc, khơi thông nguồn lực.

Tạo bước chuyển trong khai thác tiềm năng của TP.HCM

Chiều 12/5 tại Nhà Quốc hội, tiếp tục Chương trình Phiên họp thứ 23, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM).

Trình bày Tờ trình về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho biết, việc xây dựng dự thảo Nghị quyết về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM nhằm tạo ra các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội nhằm tạo cơ sở pháp lý hữu hiệu để phát huy tiềm năng, lợi thế, tạo đột phá, giải quyết các điểm nghẽn, nút thắt về phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố, góp phần xây dựng và phát triển TP.HCM đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2045 như mục tiêu đã đặt ra tại Nghị quyết số 24-NQ/TW, Nghị quyết số 31-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 81/2023/QH15 của Quốc hội.

Tại dự thảo Nghị quyết này, Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định thí điểm 7 nhóm cơ chế, chính sách đặc thù về: Quản lý đầu tư; Tài chính ngân sách; Quản lý đô thị và tài nguyên môi trường; Thu hút nhà đầu tư chiến lược; Quản lý khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo; Tổ chức bộ máy của Thành phố…

Cụ thể, dự thảo Nghị quyết quy định thí điểm mô hình phát triển đô thị theo định hướng phát triển giao thông (TOD); quy định các điều kiện để Thành phố tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án có sử dụng đất; quy định mở rộng lĩnh vực được áp dụng đầu tư theo phương thức đối tác công tư đối với các dự án đầu tư trong lĩnh vực thể thao, công nghiệp văn hóa, bảo tàng, di tích và di sản văn hóa; quy định Thành phố được thực hiện dự án đầu tư theo Hợp đồng BT; quyết định sử dụng vốn ngân sách Thành phố và bố trí vốn chuẩn bị đầu tư, dự toán ngân sách hàng năm để thanh toán cho nhà đầu tư căn cứ giá trị, tiến độ quy định trong Hợp đồng BT. 

Bên cạnh đó, quy định HĐND Thành phố quyết định dự toán, phân bổ ngân sách Thành phố bảo đảm phù hợp với các định hướng cơ cấu lại ngân sách, phát triển kinh tế - xã hội và các lĩnh vực quan trọng theo quy định của Quốc hội và Chính phủ; quy định Thành phố được tăng tổng mức dư nợ vay không vượt quá 120% số thu ngân sách Thành phố được hưởng theo phân cấp… 

Dự thảo Nghị quyết quy định, trường hợp có quy định khác nhau về cùng một vấn đề giữa Nghị quyết này với luật, nghị quyết khác của Quốc hội thì áp dụng quy định của Nghị quyết này. Trường hợp văn bản quy phạm pháp luật khác có quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn Nghị quyết này thì việc áp dụng do Hội đồng nhân dân Thành phố quyết định.

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng nêu rõ, sau khi Nghị quyết này hết hiệu lực, trường hợp các chương trình, dự án và các đối tượng khác được cơ quan có thẩm quyền quyết định thực hiện theo các cơ chế, chính sách được quy định Nghị quyết này chưa kết thúc thì được tiếp tục triển khai theo các quyết định đã ban hành hoặc theo quy định pháp luật tại thời điểm đó. 

Thí điểm cơ chế đặc thù để gỡ vướng mắc, thúc đẩy dự án chậm triển khai

Thẩm tra nội dung này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Vũ Thị Lưu Mai đề nghị, cần làm rõ với phạm vi chính sách như trong dự thảo Nghị quyết thì đã đủ để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về thể chế, chính sách pháp luật đang cản trở tiến trình phát triển của thành phố hay chưa?

"Xét về số lượng chính sách là tương đối rộng. Do vậy, đề nghị có sự lựa chọn, có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải để bảo đảm chính sách thực sự có thể đi vào cuộc sống", bà Mai nói.

Theo bà Mai, cần chú trọng hơn những chính sách thực sự đột phá, tạo bước chuyển mới trong huy động sức mạnh tổng hợp, khai thác hiệu quả về tiềm năng, lợi thế, vị trí chiến lược, thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững  theo đúng chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Nghị quyết 31.

Tại dự thảo đã có một số chính sách được coi là đột phá như đề xuất thí điểm mô hình phát triển đô thị theo định hướng phát triển giao thông (TOD), cơ chế này sẽ tạo nguồn lực xã hội cho phát triển, giảm chi ngân sách song cũng chỉ ở quy mô hẹp.

Vì vậy, đề nghị nghiên cứu để có bước thực sự đột phá, thể hiện đúng tinh thần chỉ đạo của Bộ Chính trị, tránh nhiều về số lượng chính sách nhưng hạn chế về sức nặng, tính sáng tạo.

Một số quy định còn dập khuôn như các địa phương khác, trong khi đó có thể nghiên cứu trên nền các chính sách này để vận dụng theo hướng đột phá hơn, mạnh mẽ tương xứng với quy mô, vị thế của thành phố.

Cũng theo bà Mai, qua giám sát tối cao chuyên đề thực hành tiết kiệm chống lãng phí cho thấy, hiện trên địa bàn còn nhiều dự án chậm triển khai qua nhiều nhiệm kỳ do vướng về cơ chế, chính sách, pháp luật gây lãng phí nguồn lực đất đai rất lớn như: dự án Bình Quới Thanh Đa, dự án Nam thành phố…

Vì vậy, đề nghị rà soát kịp thời, cùng với việc thì điểm cơ chế đặc thù cần kết hợp tạo căn cứ pháp lý để tháo gỡ vướng mắc, khơi thông nguồn lực.  

Sẽ trình Quốc hội Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM

Cho ý kiến tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ cơ bản thống nhất và ủng hộ Tờ trình của Chính phủ; đánh giá cao công tác chuẩn bị của Chính phủ và TP.HCM.

Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, thí điểm sẽ khác với luật định ở chỗ phải có không gian, thời gian, địa điểm cụ thể; thử nghiệm phải có kiểm soát, có quản lý. Do đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan chức năng tiếp tục nghiên cứu với tinh thần trên để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết và các văn bản liên quan.

Về một số nội dung chính sách cụ thể, Chủ tịch Quốc hội cho biết, đa số ý kiến của Đảng đoàn Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý với việc cần mở rộng hơn phạm vi áp dụng Đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) so với nội dung đề xuất, không chỉ ở lĩnh vực thể thao mà có thể ở văn hóa, y tế, tức là những gì luật không quy định nhưng Thành phố thấy cần thiết thì có thể mở rộng; đồng thời, cho rằng không cần thiết phải quy định tổng mức đầu tư mà phân cấp cho Thành phố chủ động trong thực hiện.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị Chính phủ, cơ quan thẩm tra và TP.HCM nghiên cứu, tính toán, làm rõ một số vấn đề còn mới, cần làm rõ hơn như việc triển khai BOT trên đường hiện hữu; cách thức hợp đồng BT; đề xuất chuyển Công ty đầu tư tài chính nhà nước TP.HCM (HFIC) thành một Quỹ đầu tư của chính quyền địa phương; việc thành lập thêm Sở An toàn thực phẩm; thu nhập tăng thêm...

Chủ tịch Quốc hội đề nghị trên cơ sở ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại phiên họp, các cơ quan tiếp tục hoàn thiện hồ sơ tài liệu để trình Quốc hội, Ủy ban Tài chính – Ngân sách có thẩm tra chính thức.

Chủ tịch UBND TP.HCM Phan Văn Mãi cho rằng, nếu dự thảo Nghị quyết về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM được thông qua, Thành phố sẽ cần chuẩn bị rất nhiều điều kiện để có thể đáp ứng được việc triển khai Nghị quyết trong thực tế. Thành phố sẽ phải có kế hoạch giám sát, kế hoạch củng cố bộ máy nhân lực… để chuẩn bị cho việc triển khai thực hiện. Về các vấn đề này, ông Phan Văn Mãi cho biết, Thành phố cũng đã phân công các cơ quan phụ trách.

Chủ tịch UBND TP.HCM mong muốn dự thảo Nghị quyết sẽ tiếp tục nhận được sự quan tâm chỉ đạo và có thể được thông qua tại Kỳ họp thứ 5 sắp tới.

Hồng Quang