CPI bình quân 10 tháng năm 2026 tăng 4,57%, vượt ngưỡng 4,5% đặt ra, trong khi nhu cầu tiêu dùng, sản xuất và xây dựng tiếp tục gia tăng vào giai đoạn cuối năm. Trước áp lực này, các địa phương đang triển khai nhiều giải pháp chủ động nguồn cung, bình ổn hàng hóa thiết yếu và kiểm soát chi phí đầu vào, hướng tới giữ ổn định mặt bằng giá trong dịp Tết Nguyên đán 2027.
CPI tăng không đồng đều, áp lực giá tập trung ở nhiều nhóm hàng thiết yếu
Theo báo cáo tại cuộc họp Ban Chỉ đạo điều hành giá ngày 9/11/2026 do Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng chủ trì, mặt bằng giá trong nước đã có những biến động đáng chú ý trong 10 tháng đầu năm. Sau 5 tháng tăng liên tục, CPI giảm trong tháng 6 và tháng 7, trước khi quay trở lại xu hướng tăng từ tháng 8 đến tháng 10, chủ yếu do yếu tố mùa vụ, giá nhiên liệu thế giới và chi phí nguyên liệu đầu vào.
Riêng tháng 10/2026, CPI tăng 0,2% so với tháng trước. Tính chung 10 tháng, chỉ số này tăng 4,57% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lạm phát cơ bản tăng 4,24%.
Áp lực điều hành giá trong những tháng còn lại của năm đến từ nhiều phía. Nhu cầu tiêu dùng tăng vào dịp cuối năm và Tết Nguyên đán, trong khi giá năng lượng, nguyên vật liệu, lương thực, thực phẩm và vật liệu xây dựng vẫn tiềm ẩn biến động. Đặc biệt, nhu cầu thi công các công trình đầu tư công có thể tạo thêm sức ép lên thị trường vật liệu xây dựng và chi phí vận chuyển.
Người dân mua sắm thực phẩm tại siêu thị.
Theo kịch bản cập nhật của Bộ Tài chính, CPI bình quân năm 2026 có thể tăng trong khoảng 4,5-4,7%. Điều này đặt ra yêu cầu các cơ quan quản lý phải chủ động hơn trong kiểm soát nguồn cung, theo dõi chi phí sản xuất và hạn chế những yếu tố có thể tạo ra các đợt tăng giá cộng hưởng vào thời điểm cuối năm.
Đáng chú ý, diễn biến CPI tại các địa phương có sự chênh lệch khá rõ. Tại Hà Nội, CPI bình quân 10 tháng tăng 4,92%, cao hơn mức bình quân cả nước, dù riêng tháng 10 chỉ tăng 0,15%. TP. Hồ Chí Minh ghi nhận mức tăng 4,78%, trong khi Đà Nẵng tăng 5,01%, cao hơn mức chung cả nước 0,44 điểm phần trăm.
Ở chiều ngược lại, CPI bình quân 10 tháng tại Quảng Ninh tăng 3,27%, thấp nhất cả nước; Ninh Bình tăng 3,83%. Sự khác biệt này phản ánh tác động không đồng đều của cơ cấu tiêu dùng, chi phí đầu vào và điều kiện cung ứng hàng hóa tại từng địa bàn.
Tại Đà Nẵng, áp lực tăng giá tập trung đáng kể ở nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng, với mức tăng 8,84%; nhóm giao thông tăng 8,4%. Trong khi đó, tại Ninh Bình, nhu cầu nhựa đường, xăng dầu, cát và vật liệu phục vụ các dự án giao thông trọng điểm cũng tạo sức ép lên chi phí xây dựng. Đây là những yếu tố cho thấy kiểm soát giá không thể chỉ dựa vào hoạt động kiểm tra thị trường mà còn cần giải quyết các vấn đề về nguồn cung và chi phí đầu vào.
Trước tình hình này, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương theo dõi sát cung cầu, giá cả trong nước và quốc tế, đặc biệt đối với xăng dầu, lương thực, thực phẩm, phân bón, thức ăn chăn nuôi và vật liệu xây dựng.
Việc điều chỉnh giá hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá phải được cân nhắc kỹ về thời điểm, mức độ và tác động đến CPI, khả năng chi trả của người dân; hạn chế tập trung điều chỉnh vào cuối năm và dịp Tết Nguyên đán, đồng thời giữ ổn định giá các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá đến hết năm 2026.
Từ bình ổn hàng hóa đến kiểm soát chi phí, địa phương chủ động giữ giá
Trước áp lực tăng giá, các địa phương đang lựa chọn giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế, trong đó trọng tâm là bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu, tăng cường liên kết với doanh nghiệp phân phối và kiểm soát các nhóm hàng có ảnh hưởng lớn đến CPI.
Tại Hà Nội, dù CPI bình quân 10 tháng cao hơn mức chung cả nước, chỉ số giá tháng 10 đã có mức tăng thấp hơn bình quân toàn quốc. Thành phố tập trung theo dõi các nhóm ăn uống, dịch vụ, bán buôn, bán lẻ, giao thông công cộng, dược phẩm, thực phẩm và vật liệu xây dựng.
Đối với vật liệu xây dựng, Hà Nội duy trì công bố giá hằng tháng nhằm cập nhật diễn biến thị trường, phục vụ công tác quản lý chi phí xây dựng. Thành phố cũng làm việc với các tập đoàn, hệ thống bán lẻ để chủ động nguồn hàng lương thực, thực phẩm phục vụ nhu cầu tiêu dùng dịp Tết. Cùng với đó, việc giữ ổn định giá vé phương tiện giao thông công cộng được xem là một giải pháp hỗ trợ người dân, hạn chế phát sinh thêm chi phí đi lại trong thời gian cao điểm.
Trong khi đó, TP. Hồ Chí Minh tiếp tục phát huy vai trò của chương trình bình ổn thị trường đối với 4 nhóm hàng gồm lương thực, thực phẩm thiết yếu; hàng phục vụ học tập; hàng tiêu dùng thiết yếu và dược phẩm thiết yếu. Giá các mặt hàng thuộc chương trình thấp hơn thị trường tối thiểu 5%, một số sản phẩm thấp hơn từ 12-26%.
Qua 237 đợt kiểm tra liên ngành, thành phố đã kịp thời chấn chỉnh, xử lý các trường hợp vi phạm. Trong những tháng cuối năm, địa phương tiếp tục phân tích nguyên nhân tăng CPI theo từng nhóm hàng, phối hợp với các tỉnh lân cận bảo đảm nguồn cung rau củ quả, thịt gia súc, gia cầm và tăng cường kiểm tra việc kê khai, niêm yết giá, ngăn chặn tình trạng đầu cơ, găm hàng.
Bảo đảm nguồn cung và minh bạch giá cả là những yếu tố quan trọng trong công tác bình ổn thị trường.
Đối với Đà Nẵng, địa phương xác định các nhóm nhiên liệu, vận tải, vật liệu xây dựng, lương thực, thực phẩm, lưu trú và ăn uống là những lĩnh vực cần theo dõi chặt chẽ. Thành phố yêu cầu các sở, ngành chủ động cân đối cung cầu, dự trữ hàng hóa phục vụ Tết năm 2027, đồng thời rà soát nguồn cung, hoạt động khai thác và vận chuyển vật liệu xây dựng. Việc công bố giá vật liệu cần bám sát thị trường, phục vụ quản lý chi phí xây dựng và tiến độ giải ngân đầu tư công.
Ở nhóm địa phương có CPI thấp hơn bình quân cả nước, Quảng Ninh cũng không chủ quan trước nguy cơ tăng giá theo mùa vụ. Một trong những biện pháp được địa phương duy trì là thực hiện 3 kỳ điều tra giá mỗi tháng nhằm phát hiện sớm những biến động bất thường. Tỉnh đồng thời tận dụng nguồn đất đá thải từ khai thác than làm vật liệu san lấp, tạo điều kiện cho các cơ sở sản xuất vật liệu hoạt động, giảm chi phí trung gian và hỗ trợ mặt bằng sản xuất.
Trong lĩnh vực giáo dục, Quảng Ninh triển khai các chính sách hỗ trợ học phí, bữa ăn bán trú, sách giáo khoa; còn đối với giao thông và logistics, địa phương hỗ trợ giảm chi phí kho bãi, rút ngắn thời gian lưu chuyển hàng hóa. Các cơ sở kinh doanh du lịch, ăn uống cũng được vận động giữ giá, hạn chế tình trạng tăng giá theo mùa vụ khi lượng khách tăng cao.
Tại Ninh Bình, dù CPI bình quân 10 tháng tăng 3,83%, thấp hơn mức chung cả nước, địa phương vẫn phải đối mặt với áp lực chi phí vật liệu xây dựng do đẩy mạnh triển khai các dự án giao thông trọng điểm. Hơn 60% vốn đầu tư công của tỉnh được bố trí cho lĩnh vực giao thông, kéo theo nhu cầu lớn về nhựa đường, xăng dầu, cát và các loại vật liệu. Do đó, tỉnh tiếp tục theo dõi sát diễn biến giá cả, bảo đảm nguồn cung hàng thiết yếu, đồng thời thận trọng trong điều hành giá các dịch vụ công do Nhà nước định giá như giáo dục, y tế và nước sạch.
Có thể thấy, bài toán giữ ổn định mặt bằng giá trong những tháng cuối năm không chỉ nằm ở việc tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm mà còn phụ thuộc vào khả năng chủ động nguồn hàng, kiểm soát chi phí đầu vào và phối hợp giữa các địa phương. Đặc biệt, việc giảm thuế đối với xăng và giảm giá điện từ ngày 1/11/2026 cần được theo dõi để bảo đảm lợi ích từ chính sách được phản ánh phù hợp vào giá bán hàng hóa, dịch vụ.
Trong bối cảnh CPI bình quân 10 tháng đã tăng 4,57%, hiệu quả điều hành giá dịp cuối năm sẽ phụ thuộc nhiều vào khả năng ngăn chặn các đợt tăng giá bất hợp lý, hạn chế tình trạng thiếu hàng và duy trì nguồn cung ổn định. Đây cũng là điều kiện quan trọng để bảo vệ sức mua của người dân, hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và góp phần thực hiện mục tiêu kiểm soát lạm phát năm 2026.
Đinh Toàn