Sau một năm 2025 đầy chuyển động, thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử khi chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi hạng hai. Nền tảng vĩ mô vững vàng, dòng vốn ngoại quay trở lại và sự chọn lọc trong đầu tư sẽ là ba yếu tố định hình chu kỳ tăng trưởng mới trong năm 2026.
Nền tảng vĩ mô ổn định – Bệ phóng cho làn sóng nâng hạng
Theo công bố của FTSE Russell ngày 8/10/2025, Việt Nam đã được nâng hạng từ thị trường Cận biên (Frontier) lên thị trường Mới nổi hạng hai (Secondary Emerging), sau gần một thập kỷ cải cách mạnh mẽ về hệ thống giao dịch, thanh toán và cơ chế đầu tư nước ngoài. Sự kiện này, có hiệu lực từ tháng 9/2026, được đánh giá là cột mốc quan trọng, đưa Việt Nam tiến gần hơn tới nhóm các nền kinh tế có độ mở tài chính cao trong khu vực châu Á.
Theo KBSV, FTSE đánh giá cao tiến triển của Việt Nam trong việc triển khai mô hình không ký quỹ trước (non-prefunding), loại bỏ yêu cầu ký quỹ đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, và hoàn thiện quy trình xử lý giao dịch thất bại. Đây là những yếu tố then chốt giúp thị trường Việt Nam đáp ứng các tiêu chí minh bạch và hiệu quả vốn hóa.
Việc nâng hạng dự kiến sẽ thu hút từ 0,7–1 tỷ USD dòng vốn thụ động, chủ yếu từ các quỹ ETF mô phỏng chỉ số FTSE Emerging All Cap Index, đồng thời mở đường cho 2,5–7,5 tỷ USD dòng vốn chủ động từ các quỹ đầu tư toàn cầu. Lịch sử các thị trường được nâng hạng trước đây – như Saudi Arabia, Kuwait hay Qatar – cho thấy dòng tiền chủ động thường giải ngân sớm trước thời điểm hiệu lực, tạo ra nhịp tăng giá kéo dài nhiều tháng.
Những cổ phiếu có quy mô vốn hóa lớn, thanh khoản cao và tiêu chí sở hữu nước ngoài mở rộng như VCB, VHM, VIC, HPG, MSN, SSI, VNM được xem là ứng viên hàng đầu hưởng lợi trực tiếp. Song song, các mã còn dư “room” cho khối ngoại và có triển vọng tăng trưởng bền vững như FPT, MBB, PNJ, MWG, HDB, VPB cũng sẽ trở thành tâm điểm hút vốn.
Tác động tích cực của nâng hạng không chỉ dừng ở dòng tiền, mà còn tạo áp lực buộc thị trường tiếp tục chuẩn hóa thể chế – từ hệ thống KRX, minh bạch báo cáo tài chính, đến cơ chế giao dịch T+0 trong tương lai. Điều này sẽ nâng chất lượng thị trường lên một cấp độ mới, đồng thời tăng niềm tin của nhà đầu tư nội địa và quốc tế.
Ở bình diện vĩ mô, nền kinh tế Việt Nam vẫn duy trì sức bật ổn định. Lạm phát được kiểm soát quanh mức 3–3,5%, cán cân thương mại thặng dư, đầu tư công giải ngân mạnh, và FDI duy trì xu hướng tích cực. Trong khi các nền kinh tế lớn bắt đầu chu kỳ cắt giảm lãi suất, Việt Nam có cơ hội giữ mặt bằng lãi suất thấp, hỗ trợ tiêu dùng và đầu tư. Tất cả tạo nên một nền tảng ổn định, vững chắc cho làn sóng nâng hạng sắp tới.
Cấu trúc lại chủ đề đầu tư – Từ phục hồi sang chọn lọc tăng trưởng
Nếu năm 2025 là giai đoạn “nước lên, thuyền lên”, thì năm 2026 – theo nhận định của SSI Research – sẽ là năm của sự chọn lọc, khi nhà đầu tư hướng đến chất lượng tăng trưởng, thay vì động lượng ngắn hạn.
Ngành ngân hàng tiếp tục giữ vai trò trụ cột của thị trường, nhờ tăng trưởng tín dụng vững chắc, NIM cải thiện và chi phí dự phòng giảm. Lợi nhuận toàn ngành dự kiến tăng 15–20%, dẫn đầu bởi các ngân hàng quốc doanh và tư nhân có nền tảng vốn mạnh như VCB, CTG, MBB, TCB, VPB, HDB. Định giá trung bình của nhóm này (P/E 7–10 lần) vẫn thấp hơn mức trung bình lịch sử, tạo dư địa tăng giá hấp dẫn khi dòng vốn ngoại quay lại.
Nhóm tiêu dùng – bán lẻ được dự báo hồi phục rõ nét nhờ thu nhập khả dụng tăng và niềm tin tiêu dùng cải thiện. Các doanh nghiệp đầu ngành như PNJ, MWG, FRT, DGW ghi nhận tăng trưởng doanh thu hai chữ số, trong khi biên lợi nhuận gộp được cải thiện nhờ tối ưu hàng tồn kho và chi phí bán hàng. Đây sẽ là nhóm thể hiện sức khỏe nội địa, đồng thời được hưởng lợi từ quá trình đô thị hóa và mở rộng tầng lớp trung lưu.
Ngành công nghệ thông tin với đầu tàu FPT và CTR tiếp tục duy trì đà tăng trưởng bền vững. Doanh thu và lợi nhuận ròng được dự báo tăng hơn 15% trong năm 2026, nhờ nhu cầu chuyển đổi số và xuất khẩu dịch vụ phần mềm tăng mạnh. Định giá P/E nhóm này dao động 15–16 lần – vẫn hấp dẫn trong bối cảnh tốc độ tăng EPS duy trì cao hơn mặt bằng thị trường.
Chủ đề đầu tư công và hạ tầng vẫn là “điểm tựa vàng”. Các doanh nghiệp vật liệu như HPG, BMP, HT1, PLC hưởng lợi trực tiếp khi giải ngân đầu tư công tăng tốc, đặc biệt tại khu vực miền Trung và phía Nam. Lợi nhuận nhóm vật liệu cơ bản dự báo tăng 25% trong năm 2026, với hệ số P/E chỉ còn quanh 10 lần.
Ngoài ra, các ngành phụ trợ như chứng khoán, phân bón và năng lượng cũng nổi lên. Các công ty chứng khoán VCI, VND, HCM hưởng lợi rõ nét từ thanh khoản dồi dào, phí môi giới tổ chức nước ngoài tăng, trong khi DCM, DPM, DGC duy trì biên lợi nhuận cao nhờ giá đầu vào ổn định. Ngành năng lượng và tiện ích (REE, NT2, PLX) giữ vai trò phòng thủ, mang lại dòng cổ tức ổn định trong bối cảnh thị trường phân hóa.
Chuyên gia tại SSI nhận định, măc dù đã ghi nhận mức tăng giá mạnh trong năm 2025, định giá thị trường vẫn còn hấp dẫn. VN-Index hiện đang giao dịch ở mức P/E dự phóng 2025 và 2026 lần lượt là 13,9 và 12 lần, thấp hơn mức trung bình 10 năm (14 lần) và dưới ngưỡng 15-16 lần trong các giai đoạn thị trường hưng phấn trước đây. So với các thị trường trong khu vực, Việt Nam vẫn nổi bật nhờ sự kết hợp hài hòa giữa tốc độ tăng trưởng cao và mức định giá hợp lý, cho thấy thị trường vẫn đang ở giai đoạn đầu của chu kỳ tăng mới. SSI duy trì mục tiêu cho VN-Index ở mức 1.800 điểm trong năm 2026.
Rủi ro, triển vọng và hành trình tái định vị thị trường
Mặc dù triển vọng tích cực, SSI Research cũng lưu ý một số rủi ro ngắn hạn cần được theo dõi. Dư nợ cho vay ký quỹ vẫn ở mức cao, dễ tạo ra các đợt điều chỉnh khi tâm lý đầu tư cá nhân thay đổi. Chu kỳ bất động sản, dù đang ổn định, có thể chậm lại nếu tín dụng bất động sản bị siết. Ngoài ra, rủi ro từ biến động tỷ giá và thương mại toàn cầu vẫn hiện hữu, nhất là khi dòng vốn quốc tế luân chuyển mạnh giữa các khu vực.
Tuy nhiên, những yếu tố này được đánh giá là rủi ro ngắn hạn trong bối cảnh tích cực dài hạn. Thị trường Việt Nam đang củng cố các nền tảng căn bản – từ khung pháp lý, hệ thống giao dịch, đến cấu trúc doanh nghiệp niêm yết – qua đó tăng sức đề kháng trước biến động bên ngoài. Các nhịp điều chỉnh, nếu xuất hiện, sẽ là cơ hội tích lũy của dòng tiền trung và dài hạn.
Nhìn tổng thể, năm 2026 sẽ không còn là giai đoạn “thị trường đi lên toàn diện”, mà là thời kỳ của những nhà đầu tư kỷ luật và chọn lọc, ưu tiên sức bền lợi nhuận và khả năng định giá hợp lý. Khi động lực tăng trưởng mở rộng, định giá vẫn ở vùng thấp và vị thế toàn cầu của Việt Nam ngày càng được công nhận, thị trường đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới – bền vững, chọn lọc và có chiều sâu hơn.
Cú hích nâng hạng không chỉ mở ra dòng vốn mới, mà còn giúp Việt Nam khẳng định vị thế trên bản đồ tài chính toàn cầu. Thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn mà “tay cương đã vững, đường đi đã rõ” – nơi những nền tảng được xây dựng suốt nhiều năm qua bắt đầu phát huy tác dụng.
Khi dòng vốn ngoại quay trở lại, thanh khoản được củng cố và niềm tin của nhà đầu tư nội địa duy trì, chứng khoán Việt Nam có đủ cơ sở để bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới – chất lượng hơn, dài hơi hơn và mang tầm khu vực.
Trung Anh