Thị trường Hải Phòng ‘cơ bản ổn định’, vì sao hơn 90% cuộc kiểm tra phát hiện vi phạm?

Tháng 8/2026, thị trường hàng hóa tại Hải Phòng được đánh giá cơ bản ổn định, nguồn cung thiết yếu được bảo đảm. Tuy nhiên, trong 85 vụ được kiểm tra, lực lượng Quản lý thị trường đã xử lý 77 vụ; riêng 45 cuộc kiểm tra phối hợp liên ngành đều phát hiện vi phạm. Những con số này cho thấy phía sau sự ổn định về cung - cầu và giá cả vẫn còn nhiều vấn đề cần nhận diện.

77 vụ vi phạm phía sau thị trường ổn định

Theo kết quả kiểm tra, kiểm soát thị trường tháng 8/2026, Chi cục Quản lý thị trường Hải Phòng đã kiểm tra 85 vụ và xử lý 77 vụ. Như vậy, khoảng 90,6% số vụ được kiểm tra dẫn đến xử lý vi phạm.

Tỷ lệ này là điểm đáng chú ý trong bức tranh thị trường được đánh giá “cơ bản ổn định”. Tuy nhiên, khái niệm ổn định ở đây trước hết phản ánh nguồn cung hàng hóa thiết yếu, hoạt động mua bán và diễn biến giá cả. Điều đó không đồng nghĩa với việc hàng hóa lưu thông trên thị trường đều đáp ứng đầy đủ quy định về nguồn gốc, chất lượng, nhãn hàng hóa, an toàn thực phẩm và sở hữu trí tuệ.

Cơ cấu 77 vụ bị xử lý phần nào cho thấy diện vi phạm tương đối rộng. Nhóm sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đứng đầu với 27 vụ, chiếm hơn 35% tổng số vụ. Số tiền xử phạt của nhóm này đạt 352,5 triệu đồng; giá trị hàng hóa bị tiêu hủy hơn 399,2 triệu đồng.

Đứng thứ hai là vi phạm về an toàn thực phẩm với 20 vụ, tổng tiền phạt 50 triệu đồng. Bình quân số tiền phạt khoảng 2,5 triệu đồng mỗi vụ. Dù chưa thể đánh giá mức độ nghiêm trọng nếu không có thông tin cụ thể về từng hành vi, số vụ tương đối lớn cho thấy an toàn thực phẩm vẫn là lĩnh vực cần được giám sát thường xuyên.

Ngoài ra, lực lượng Quản lý thị trường xử lý 15 vụ vi phạm các quy định trong hoạt động thương mại, với tổng tiền phạt hơn 141,4 triệu đồng, ngoài ra có 9 vụ vi phạm về nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa, thu nộp ngân sách hơn 265,8 triệu đồng.

Nhóm buôn lậu, vận chuyển và kinh doanh hàng cấm, hàng nhập lậu chỉ có 6 vụ nhưng giá trị hàng hóa bị tiêu hủy lên tới hơn 520,3 triệu đồng. Bình quân giá trị hàng tiêu hủy của mỗi vụ ở mức gần 87 triệu đồng. Điều này cho thấy số vụ không lớn nhưng quy mô tang vật hoặc tính chất hàng hóa có thể đáng chú ý hơn những nhóm vi phạm còn lại.

Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước trong tháng đạt hơn 1,221 tỷ đồng. Trong đó, tiền xử phạt vi phạm hành chính gần 898 triệu đồng, số thu bất hợp pháp 23,55 triệu đồng và trị giá hàng bán phát mại hơn 300,3 triệu đồng.

Bên cạnh số thu ngân sách, hàng hóa bị tiêu hủy có tổng trị giá 987,4 triệu đồng; hàng chờ bán trị giá hơn 450,1 triệu đồng. Đây là những khoản cần được phân biệt với tiền xử phạt. Giá trị hàng bị tiêu hủy không phải tiền thu vào ngân sách, nhưng lại phản ánh một phần quy mô hàng hóa không đủ điều kiện tiếp tục lưu thông.

Từ cơ cấu trên có thể thấy vi phạm không tập trung vào một lĩnh vực duy nhất mà trải rộng từ hàng giả, hàng nhập lậu, an toàn thực phẩm đến nguồn gốc hàng hóa và điều kiện kinh doanh. Đáng lưu ý, hai nhóm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người tiêu dùng là hàng giả, hàng kém chất lượng và an toàn thực phẩm chiếm 47 trong tổng số 77 vụ bị xử lý.

Kiểm tra đúng trọng điểm hay vi phạm còn phổ biến?

Tỷ lệ xử lý hơn 90% không nên được suy rộng thành hơn 90% cơ sở kinh doanh trên địa bàn Hải Phòng có vi phạm. Các cuộc kiểm tra của lực lượng Quản lý thị trường thường không được lựa chọn hoàn toàn ngẫu nhiên mà có thể dựa trên hoạt động quản lý địa bàn, dấu hiệu rủi ro, phản ánh của người dân hoặc thông tin trao đổi giữa các lực lượng chức năng.

Chi tiết đáng chú ý hơn là trong 45 vụ được kiểm tra theo hình thức phối hợp liên ngành, cả 45 vụ đều bị xử lý. Tổng tiền phạt của nhóm này đạt hơn 320,4 triệu đồng; hàng bán phát mại gần 27,9 triệu đồng và hàng tiêu hủy hơn 147,3 triệu đồng.

Nếu 45 cơ sở được lựa chọn dựa trên thông tin đã được xác minh hoặc dấu hiệu vi phạm tương đối rõ, kết quả xử lý 100% có thể phản ánh khả năng khoanh vùng đúng đối tượng. Hoạt động phối hợp giữa Quản lý thị trường với Công an, Hải quan, Thuế, Bộ đội Biên phòng và các cơ quan chuyên môn cũng giúp kiểm tra đồng thời nhiều nội dung, từ nguồn gốc hàng hóa, hóa đơn đến điều kiện kinh doanh.

Một điểm mới trong công tác quản lý địa bàn là Chi cục Quản lý thị trường Hải Phòng đã công khai số điện thoại của đội trưởng 12 Đội Quản lý thị trường. Biện pháp này mở thêm kênh để người dân cung cấp thông tin về hàng giả, thực phẩm không rõ nguồn gốc, cửa hàng không niêm yết giá, xăng dầu bán nhỏ giọt hoặc cơ sở có dấu hiệu kinh doanh hàng nhập lậu.

Tuy nhiên, hiệu quả của đường dây nóng không chỉ nằm ở việc công khai số điện thoại. Điều người dân quan tâm là phản ánh được tiếp nhận ra sao, thời gian xác minh bao lâu, thông tin người báo tin có được bảo mật và kết quả xử lý có được phản hồi hay không. Nếu công bố thêm số lượng tin báo, số vụ kiểm tra được thực hiện từ phản ánh và tỷ lệ tin báo có căn cứ, đây có thể trở thành một chỉ số đo hiệu quả quản lý từ cơ sở.

Bước sang tháng 9 và những tháng cuối năm, nhu cầu đối với thực phẩm, sữa, rượu bia, bánh kẹo, mỹ phẩm, thuốc và thực phẩm bảo vệ sức khỏe có thể tăng theo mùa vụ. Hoạt động kinh doanh trên mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến cũng khiến phương thức cất giấu, quảng cáo và phân phối hàng vi phạm ngày càng khó nhận diện.

Kết quả tháng 8 vì thế cần được nhìn nhận theo hai chiều. Tỷ lệ xử lý cao cho thấy hoạt động kiểm tra có trọng tâm và phát hiện được nhiều địa chỉ có dấu hiệu bất thường. Nhưng 77 vụ vi phạm, trong đó hàng giả và an toàn thực phẩm chiếm tỷ trọng lớn, cũng cho thấy rủi ro đối với người tiêu dùng chưa thể xem nhẹ.

Một thị trường có thể ổn định về nguồn cung và giá cả, nhưng chỉ thực sự lành mạnh khi nguồn gốc, chất lượng và độ an toàn của hàng hóa được bảo đảm. Để trả lời đầy đủ câu hỏi kiểm tra đúng trọng điểm hay vi phạm còn phổ biến, bên cạnh số tiền xử phạt, cơ quan chức năng cần công khai sâu hơn dữ liệu của từng nhóm vụ việc và kết quả khắc phục sau xử lý.

Quốc Toản