Thị trường thép Việt Nam bước vào quý IV với diễn biến phân hóa giữa các phân khúc. Nhu cầu xây dựng cuối năm hỗ trợ thép xây dựng, trong khi HRC và tôn mạ vẫn chịu áp lực cạnh tranh từ hàng nhập khẩu giá thấp. Trên thị trường quốc tế, quặng sắt tiếp tục suy yếu do nguồn cung dồi dào và nhu cầu tiêu thụ chưa phục hồi rõ nét.
Theo Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), thị trường thép trong nước đang cho thấy sự khác biệt giữa các nhóm sản phẩm khi bước vào giai đoạn cuối năm. Với thép xây dựng, tiến độ thi công được đẩy mạnh trong quý IV có thể tạo điều kiện để doanh nghiệp điều chỉnh giá thu mua phế liệu và giá bán thành phẩm, qua đó cải thiện biên lợi nhuận.
Trái lại, thép dẹt, gồm thép cuộn cán nóng (HRC) và tôn mạ, vẫn gặp khó do cạnh tranh với thép nhập khẩu giá rẻ, đồng thời chịu thêm rủi ro từ các biện pháp phòng vệ thương mại.
Về định hướng dài hạn, ngành thép Việt Nam đang hướng tới nâng cấp chuỗi giá trị, tập trung vào các sản phẩm có hàm lượng kỹ thuật cao. Một trong những kế hoạch đáng chú ý là dự án đầu tư hệ thống sản xuất ray đường sắt công nghệ cao của VinMetal, với công suất dự kiến trên 700.000 tấn/năm. Dự án được kỳ vọng đón đầu nhu cầu từ các công trình đường sắt tốc độ cao và hệ thống metro đô thị trong thập kỷ tới.
Diễn biến giá sắt kỳ hạn tháng đến ngày 20/10.
Trên thị trường nguyên liệu thế giới, quặng sắt tiếp tục chịu sức ép khi nguồn cung tăng trong khi nhu cầu tiêu thụ thép còn yếu. Kết thúc phiên giao dịch gần nhất, đây là mặt hàng duy nhất đi xuống trong nhóm kim loại, giảm 0,45%, còn 91,10 USD/tấn, tiến gần vùng giá thấp nhất trong vòng một năm.
Áp lực nguồn cung đến từ hoạt động khai thác gia tăng tại các tập đoàn lớn. Trong quý III, BHP và Rio Tinto ghi nhận sản lượng tăng khoảng 2-4%, đồng thời thiết lập các mức khai thác cao mới. Lượng quặng sắt vận chuyển trên toàn cầu trong tuần qua cũng tăng 3,89 triệu tấn, lên 34,77 triệu tấn.
Tại Trung Quốc, nhập khẩu quặng sắt vẫn duy trì quy mô lớn. Tháng 9, nước này nhập 109,82 triệu tấn; lũy kế 9 tháng đầu năm đạt 954,97 triệu tấn, tăng 4,1% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, lượng nhập khẩu cao chưa đồng nghĩa với nhu cầu tiêu thụ cuối cùng khởi sắc, khi lĩnh vực bất động sản và xây dựng tiếp tục suy yếu.
Trong 9 tháng đầu năm, tổng đầu tư tài sản cố định của Trung Quốc đạt khoảng 5.000 tỷ USD, giảm 7,2% so với cùng kỳ. Diện tích bán mới của bất động sản thương mại cũng giảm 13,2%, phản ánh những khó khăn kéo dài của lĩnh vực vốn đóng vai trò quan trọng trong tiêu thụ thép.
Theo Viện Kế hoạch và Nghiên cứu ngành Luyện kim Trung Quốc, tỷ trọng xây dựng trong tổng nhu cầu thép của nước này đã giảm từ 58% năm 2020 xuống 49% năm 2025. Xu hướng suy giảm được dự báo tiếp tục trong năm 2026, dù mức giảm nhu cầu thép có thể thu hẹp còn 4,1%.
Nhu cầu yếu trong khi nguồn cung vẫn lớn khiến lượng quặng sắt tồn kho tại 35 cảng chủ chốt của Trung Quốc tăng lên 148,30 triệu tấn. Cùng lúc, hiệu quả kinh doanh của các nhà sản xuất thép chịu sức ép đáng kể. Tính đến giữa tháng 10, chỉ khoảng 8% nhà máy luyện thép trong nước có lãi.
Trước tình trạng lợi nhuận suy giảm, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc tăng cường bảo dưỡng lò cao nhằm hạn chế thua lỗ và kiểm soát rủi ro vận hành. Động thái này cũng làm giảm nhu cầu mua quặng sắt, gia tăng áp lực lên giá nguyên liệu.
Triển vọng thị trường quặng sắt được dự báo còn nhiều thách thức khi nhu cầu thép toàn cầu năm 2026 có thể gần như đi ngang, ở mức khoảng 1,72 tỷ tấn. Trong đó, Trung Quốc tiếp tục là điểm yếu của thị trường do nhu cầu thu hẹp, còn Ấn Độ được kỳ vọng tăng trưởng gần 8% nhờ động lực từ đầu tư công.
Dù vậy, mức tăng tiêu thụ tại Ấn Độ hiện chưa đủ để bù đắp sự suy giảm tại Trung Quốc - thị trường có vai trò chi phối nhu cầu quặng sắt toàn cầu. Bên cạnh đó, các dự án khai thác quy mô lớn dự kiến đi vào hoạt động trong những năm tới có thể tiếp tục bổ sung nguồn cung, khiến cán cân thị trường nghiêng về phía dư thừa.
Trong bối cảnh đó, nhiều tổ chức dự báo giá quặng sắt có thể giảm dần về khoảng 83 USD/tấn trong dài hạn. Diễn biến giá sẽ phụ thuộc đáng kể vào tốc độ tăng nguồn cung, khả năng phục hồi của nhu cầu thép Trung Quốc và mức tăng trưởng tiêu thụ tại các thị trường khác.
Nhật Hạ