Tình trạng thiếu hụt diesel toàn cầu có thể kéo dài sang năm 2027 khi tồn kho tại nhiều thị trường xuống mức thấp, trong khi xung đột tại Trung Đông và Nga - Ukraine tiếp tục ảnh hưởng đến nguồn cung. Giá nhiên liệu tăng cao đang gây sức ép lên nông nghiệp, sản xuất và vận tải, dù sản lượng lọc dầu tăng và nguồn cung từ Trung Quốc có thể giúp giảm bớt áp lực.
Tồn kho diesel tại nhiều thị trường xuống thấp
Theo Reuters, tình trạng thiếu hụt diesel toàn cầu có thể chưa được cải thiện trước năm 2027 khi tồn kho tại nhiều thị trường lớn giảm xuống mức thấp, trong khi nguồn cung từ Trung Đông và Nga bị gián đoạn do chiến sự. Tại Mỹ, giá dầu diesel bán lẻ lần đầu tiên vượt 6 USD/gallon trong tháng 9/2026, trong khi tổng tồn kho diesel giảm xuống 107,9 triệu thùng tính đến ngày 11/9, mức thấp nhất vào cùng thời điểm kể từ khi số liệu được ghi nhận vào năm 1982.
Một tín hiệu đáng chú ý khác đến từ thị trường lưu trữ. Theo dữ liệu của The Tank Tiger, công suất lưu trữ dầu diesel còn trống có thể cho thuê tại Bắc Mỹ và các đảo Caribe tăng từ khoảng 11 triệu thùng trong tháng 6 lên 13 triệu thùng trong tháng 10/2026, mức cao nhất trong 4 năm. Sự gia tăng công suất kho chứa còn trống diễn ra trong khi lượng diesel dự trữ tiếp tục giảm, phản ánh việc các nhà máy lọc dầu và thương nhân không muốn gia hạn hợp đồng thuê kho do không có đủ nhiên liệu để dự trữ.
Theo The Tank Tiger, sự kết hợp giữa tồn kho giảm và công suất lưu trữ tăng cho thấy thị trường có thể tiếp tục thiếu diesel ít nhất đến quý I/2027. Các hợp đồng thuê kho thường có thời hạn từ 6 tháng đến 1 năm, do đó việc doanh nghiệp không gia hạn hợp đồng cũng cho thấy kỳ vọng nguồn cung vẫn bị thắt chặt trong những tháng tới.
Nhận định này cũng được củng cố bởi dự báo của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA). Cơ quan này cho biết lượng nhiên liệu chưng cất, trong đó diesel chiếm phần lớn, có thể giảm xuống dưới 100 triệu thùng trong tháng 9/2026 và duy trì dưới mức thấp nhất của phạm vi 5 năm cho đến hết năm 2026 và phần lớn năm 2027.
Áp lực nguồn cung không chỉ xuất hiện tại Mỹ mà còn lan sang châu Âu và châu Á. Tồn kho diesel tại trung tâm lưu trữ, lọc dầu và giao dịch Amsterdam-Rotterdam-Antwerp (ARA) thấp hơn 16% so với mức bình quân 5 năm trong tháng 7/2026. Tại Singapore, tồn kho nhiên liệu chưng cất bình quân trong vài tuần gần đây ở khoảng 8,2 triệu thùng, thấp hơn mức 9,6 triệu thùng của năm 2025.
Nguồn cung toàn cầu chịu sức ép, giá diesel tăng mạnh
Nguồn cung diesel toàn cầu đang chịu tác động từ những gián đoạn tại Trung Đông và Nga - Ukraine. Các cuộc xung đột đã khiến hàng triệu thùng dầu mỗi ngày tại Trung Đông và Nga bị gián đoạn đưa ra thị trường, qua đó làm gia tăng sức ép lên nguồn cung nhiên liệu trong bối cảnh tồn kho tại nhiều trung tâm tiêu thụ lớn đã xuống thấp.
Chi phí nhiên liệu tăng cao cũng đang buộc các doanh nghiệp phải tìm cách tiết giảm tiêu thụ. EcoBox Dumpsters, một doanh nghiệp vận tải và xử lý chất thải tại Mỹ, đang sử dụng xe tải nhỏ hơn, kết hợp các chuyến giao hàng và thu gom trong cùng khu vực, đồng thời xác nhận lịch trình trước khi điều xe để hạn chế những chuyến đi không cần thiết.
Các doanh nghiệp trong ngành dự báo nguồn cung diesel toàn cầu sẽ tiếp tục căng thẳng trong mùa đông, đặc biệt nếu căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng đến xuất khẩu nhiên liệu và các hạn chế xuất khẩu diesel của Nga được duy trì đến hết tháng 10/2026. Tại Mỹ, giá diesel có thể tiếp tục tăng khi các nhà nhập khẩu ở Bờ Đông tích trữ nhiên liệu trước mùa đông.
Tuy nhiên, thị trường cũng đang xuất hiện một số yếu tố có thể giúp hạn chế đà tăng giá. Chênh lệch giữa giá dầu diesel có hàm lượng lưu huỳnh cực thấp và giá dầu thô Mỹ, thước đo lợi nhuận lọc dầu diesel, đã lên mức kỷ lục 118,62 USD/thùng ngày 14/9/2026, qua đó tạo động lực để các nhà máy lọc dầu tăng sản lượng.
Theo thông tin từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), giá dầu diesel ít lưu huỳnh trong phiên 23/9 tăng 3,13%, lên 1.417 USD/tấn. Mức giá và biên lợi nhuận cao tiếp tục thúc đẩy các nhà máy lọc dầu Mỹ tăng sản xuất diesel. Sản lượng diesel đạt khoảng 5,04 triệu thùng/ngày, cao hơn mức trung bình 5 năm là 4,61 triệu thùng/ngày, trong khi xuất khẩu diesel trong tháng 9 đạt trung bình khoảng 1,63 triệu thùng/ngày.
Biên lợi nhuận lọc dầu diesel tại Vịnh Mexico so với WTI cũng lên tới 103,19 USD/thùng, tăng 224% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, sản lượng tăng vẫn đi kèm xuất khẩu lớn khiến nguồn cung bổ sung chưa đủ nhanh để đưa tồn kho diesel trở lại mức bình thường.
Trên thị trường quốc tế, áp lực nguồn cung còn gia tăng khi chi phí vận tải qua Trung Đông tăng mạnh do hoạt động qua eo biển Hormuz bị hạn chế. Các nhà xuất khẩu phải sử dụng đường ống, chuyển tải giữa tàu và các tuyến thay thế, khiến chi phí đưa dầu tới châu Á tăng cao. Trong bối cảnh đó, việc Mỹ cân nhắc hạn chế xuất khẩu diesel cũng tạo thêm rủi ro cho thị trường toàn cầu.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cảnh báo việc cấm xuất khẩu có thể phản tác dụng khi lượng diesel bị giữ lại trong nước có thể khiến tồn kho tăng nhanh, buộc các nhà máy lọc dầu giảm công suất và kéo theo sản lượng xăng, diesel và nhiên liệu máy bay giảm. Theo một số nguồn tin nước ngoài, trong kịch bản cấm hoàn toàn, công suất lọc dầu Mỹ có thể phải giảm khoảng 1,9 triệu thùng/ngày, tương đương khoảng 12% tổng công suất.
Trung Quốc có thể bổ sung nguồn cung
Trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu bị thắt chặt, Trung Quốc có thể góp phần giảm áp lực khi liên tục tăng xuất khẩu diesel trong những tháng gần đây. Tuy nhiên, nguồn cung bổ sung này khó có thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ thiếu hụt nếu các nguồn cung lớn khác tiếp tục bị gián đoạn.
Bất kỳ sự leo thang nào trong xung đột tại Iran hoặc Nga - Ukraine, cũng như một sự cố lớn tại nhà máy lọc dầu, đều có thể gây ra các đợt tăng giá mới. Tại châu Âu, giá diesel cao cũng đang thúc đẩy các nước nới lỏng một số quy định nhằm tăng khả năng cung ứng nhiên liệu. Pháp cho phép tiếp tục bán diesel tiêu chuẩn mùa hè đến ngày 15/11, trong khi một số đề xuất hướng tới nâng tỷ lệ pha nhiên liệu sinh học từ B7 lên khoảng 10%.
Theo ông Đỗ Xuân Quý, Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Giao dịch hàng hóa 3D (TVKD số 072 của MXV), các yếu tố cơ bản vẫn đang cho thấy thị trường diesel chịu áp lực nguồn cung đáng kể. Đáng chú ý, chênh lệch giá Gasoil châu Âu so với dầu Brent đã tăng lên khoảng 95 USD/thùng, mức cao kỷ lục, phản ánh tình trạng thắt chặt của thị trường sản phẩm chưng cất.
“Trong ngắn hạn, giá có thể tiếp tục rung lắc hoặc điều chỉnh, nhưng xu hướng nền vẫn được hỗ trợ bởi tình trạng thiếu hụt nguồn cung diesel toàn cầu và mức tồn kho thấp tại châu Âu. Về kỹ thuật, vùng 1.420 USD/tấn được xem là ngưỡng hỗ trợ đáng chú ý đối với giá mặt hàng này”, ông Quý nhận định.
Như vậy, trong khi sản lượng lọc dầu tăng và xuất khẩu diesel của Trung Quốc có thể bổ sung thêm nguồn cung, thị trường vẫn phải đối mặt với tình trạng tồn kho thấp tại Mỹ, châu Âu và châu Á. Cùng với đó, diễn biến tại Trung Đông, Nga - Ukraine và hoạt động của các nhà máy lọc dầu sẽ tiếp tục tác động đến cân bằng cung - cầu, qua đó khiến tình trạng thiếu hụt diesel toàn cầu có khả năng kéo dài sang năm 2027.
Trung Anh