Thời gian vừa qua, thị trường đồ công nghệ chứng kiến sự ảm đảm chưa từng thấy. Nguyên nhân là do người tiêu dùng thay đổi thói quen mua sắm, các chuyên gia dự báo, thói quen này sẽ còn tiếp diễn trong thời gian tới.
Doanh thu giảm sút
Trước những tác động tiêu cực của nền kinh tế toàn cầu, thói quen của người tiêu dùng phần nào đã có sự thay đổi đáng kể. Thay vì mạnh tay mua sắm, thay thế smartphone cũ khi có các thế hệ smart mới ra mắt, người tiêu dùng đã bóp chặt chi tiêu, thực hiện thói quen tiết kiệm. Chính điều này đã khiến việc mua sắm các sản phẩm công nghệ mới không còn bùng nổ như những năm trước.
Theo đơn vị theo dõi dữ liệu thị trường Couterpoint Research, doanh thu và lợi nhuận từ hoạt động của thị trường điện thoại thông minh toàn cầu giảm trong năm 2022, mặc dù ở mức độ thấp hơn so với doanh số bán hàng.
Doanh thu của thị trường smartphone toàn cầu trong năm 2022 giảm 9% so với năm trước, đạt mức 409 tỷ USD, mức thấp nhất kể từ năm 2017. Chỉ duy nhất Apple là thương hiệu chứng kiến doanh thu từ smartphone tăng trưởng trong số 5 thương hiệu hàng đầu thế giới trong năm qua, dù chỉ ở mức 1%.
Một nghiên cứu mới nhất của công ty nghiên cứu dữ liệu thị trường IDC, số lượng lô hàng smartphone xuất xưởng trên toàn cầu đã giảm mạnh trong quý IV/2022. Nguyên nhân của việc này là do nhu cầu của người tiêu dùng giảm đáng kể, áp lực từ lạm phát và những bất ổn kinh tế vĩ mô.
Trước tình trạng này, thị trường bán lẻ đồ công nghệ Việt Nam cũng không thể đứng ngoài vòng xoáy. Theo báo cáo của Công ty nghiên cứu Thị trường Công nghệ và Bán lẻ Việt Nam (GFK), thị trường công nghệ trong nước đang suy giảm khá mạnh, do người tiêu dùng trong nước hạn chế mua sắm và thắt chặt chi tiêu.
Thị trường điện thoại thông minh ở Việt Nam giảm sút do thói quen tiêu dùng của người dân đã thay đổi.
Thực tế, doanh thu trên mỗi chiếc điện thoại di động bán ra thị trường trong hai tháng đầu năm chỉ đạt mức 2,5 triệu đồng, giảm 30% so với cùng kỳ năm trước (khoảng 3,5 triệu đồng).
Đứng trước việc doanh thu liên tục giảm, các đại lý bán lẻ công nghệ đã tung ra các chiêu khuyến mại cho mùa cao điểm dịp Tết Nguyên đán 2023. Thời điểm hiện tại, các mức khuyến mãi liên tục tăng, với nhiều sản phẩm đã chứng kiến giá bán giảm 30% - 50% so với giá niêm yết ban đầu.
Doanh thu nhiều ngành hàng trong lĩnh vực bán lẻ công nghệ hiện chứng kiến mức giảm còn 60% so với giai đoạn cuối năm 2022, giảm xuống dưới điểm hòa vốn. Ngoài ra, việc bán với mức lãi âm do áp lực thu hồi tiền và cạnh tranh của thị trường khiến các đại lý chịu mức lỗ lớn hơn cả những tháng phải tạm đóng cửa do ảnh hưởng của dịch COVID-19.
Vào khoảng tháng 3-4/2022 phân khúc smartphone tầm trung và thấp đã chứng kiến nhiều những khó khăn. Xét về số lượng, phân khúc smartphone chạy hệ điều hành Android có giá dưới 5 triệu đồng đã chứng kiến sự sụt giảm liên tiếp từ tháng 1 tới tháng 12/2022. Theo ước tính từ các chuỗi bán lẻ lớn, lượng khách hàng mua sản phẩm ở phân khúc này tính riêng trong tháng cuối năm 2022 chỉ bằng 47% so với tháng đầu năm 2022.
Với phân khúc smartphone có giá từ 5 đến 10 triệu đồng, sự sụt giảm cũng diễn ra tương tự khi lượng hàng bán ra trong tháng 12/2022 chỉ bằng khoảng 55% so với tháng 1/2022. Khi nền kinh tế đi xuống thì những người lao động bình dân sẽ chịu ảnh hưởng đầu tiên, kéo theo đó là doanh số bán ra các dòng smartphone chạy hệ điều hành Android có giá dưới 10 triệu đồng cũng bị ảnh hưởng.
Sang đến những tháng đầu của năm 2023, thị trường bán lẻ smartphone vẫn không có gì gì sáng sủa. Doanh số bán hàng sau dịp Tết Nguyên đán vẫn diễn biến tương tự giai đoạn tháng 11 – tháng 12/2022, tức là chỉ bằng khoảng 50% - 60% so với cùng kỳ năm ngoái.
Đối với sự đi xuống của phân khúc smartphone tầm trung trong năm 2022 và giai đoạn đầu năm 2023, nhiều nhà bán lẻ di động phải đối diện với bài toán khó khi doanh số dự kiến không khởi sắc hết tới hết quý II.
Nhu cầu người tiêu dùng yếu sẽ còn kéo dài
Trước thực tế thị trường không mấy sáng sủa, các nhà bán lẻ đã thực hiện rất nhiều chính sách để cứu vãn. Như, CellphoneS, đại lý ủy quyền của Apple tại Việt Nam hầu như đã tạm dừng việc mở rộng cửa hàng. Dự kiến trong hai quý đầu năm 2023, CellhphoneS không mở thêm cửa hàng, duy trì con số 115 cửa hàng như cuối năm 2022.
Ngoài ra, các biện pháp như cắt giảm chi phí cũng được ưu tiên. Một số đại lý đã dừng việc tuyển mới nhân sự, cắt giảm giờ công, người lao động tại các cửa hàng có doanh số thấp, cũng như ở các khung giờ vắng khách hàng.
Dự kiến các đại lý bán lẻ smartphone nói riêng và sản phẩm công nghệ nói chung sẽ làm việc với các hãng, nhà phân phối và đối tác để có những sự hỗ trợ qua lại, qua đó giảm lượng hàng tồn kho để có khả năng cạnh tranh tốt hơn trong những tháng tới.
Nhà phân tích Runar Bjorhovde của Canalys Research cho hay, phân khúc tầm trung là phân khúc đòi hỏi các nhà cung cấp cần phải tập trung vào việc điều chỉnh các sản phẩm mới ra mắt, khi người tiêu dùng hạn chế về ngân sách chuyển đổi thiết bị. Còn phân khúc cao cấp đã được chứng minh là tương đối phục hồi trong thời kỳ suy thoái kinh tế.
Theo dự đoán, trong ngắn hạn, căng thẳng sẽ ngày càng gia tăng trong toàn bộ chuỗi cung ứng điện thoại thông minh vì nhu cầu người dùng yếu có thể sẽ tiếp diễn trong một thời gian dài.
Q.A