Thời tiết thuận lợi sau vụ thu hoạch đang tạo điều kiện cho cây tiêu trổ hoa tốt, mở ra khả năng sản lượng niên vụ 2025–2026 có thể tăng khoảng 10%. Trong khi đó, giá tiêu trong nước ghi nhận nhiều biến động trong quý II, phản ánh ảnh hưởng từ chính sách thuế và diễn biến thị trường xuất khẩu, đặc biệt là tại Mỹ.
Niên vụ 2025 giảm sản lượng do thiếu mở rộng diện tích, nhưng điều kiện vụ mới đang thuận lợi
Vụ thu hoạch tiêu năm 2025 tại Việt Nam đã chính thức khép lại với sản lượng ước đạt 180.000 tấn, giảm khoảng 10.000 tấn so với năm 2024. Đây là mức sụt giảm không quá lớn, nhưng vẫn đáng chú ý trong bối cảnh giá tiêu thời gian qua vẫn được duy trì ở mức ổn định và cao hơn cùng kỳ năm ngoái.
Niên vụ 2025 giảm sản lượng do thiếu mở rộng diện tích
Theo Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), nguyên nhân chính khiến sản lượng năm nay giảm không đến từ yếu tố thời tiết mà chủ yếu do không có sự mở rộng diện tích trồng mới. Một mặt, người dân vẫn còn thận trọng với việc tái đầu tư vào tiêu do từng trải qua giai đoạn giá xuống thấp kéo dài trước đó; mặt khác, diện tích đất phù hợp để trồng tiêu cũng ngày càng bị thu hẹp khi cạnh tranh với các cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn.
Cụ thể, tại các tỉnh Tây Nguyên như Đắk Lắk, Gia Lai và Đắk Nông – những vùng trọng điểm của ngành tiêu – nhiều nông hộ đã chuyển đổi từ trồng tiêu sang cà phê và sầu riêng trong các năm gần đây. Đặc biệt, sự tăng giá mạnh mẽ của sầu riêng trong năm 2023 đã khiến làn sóng chuyển đổi này diễn ra trên diện rộng. Mặc dù giá sầu riêng đã có dấu hiệu hạ nhiệt từ đầu năm 2025, nhưng theo ghi nhận từ địa phương, phần lớn người dân vẫn khó quay lại trồng tiêu do đã đầu tư vào cây sầu riêng mới trồng từ 1–2 năm trước và chưa thể thu hoạch.
Trong khi đó, cây cà phê tiếp tục là một đối thủ cạnh tranh lớn về diện tích khi giá thu mua loại cây này vẫn được duy trì ở mức hấp dẫn và ổn định. Điều này khiến người dân khó đưa ra quyết định quay trở lại trồng tiêu, đặc biệt là trong bối cảnh rủi ro khí hậu ngày càng gia tăng.
Tuy vậy, triển vọng cho niên vụ 2025–2026 lại đang được đánh giá khá khả quan. Sau giai đoạn khô hạn đầu năm, thời tiết trong giai đoạn sau thu hoạch được nhận định là khá thuận lợi, không có hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa trái mùa, lốc xoáy hay bão lớn xuất hiện vào thời điểm nhạy cảm.
Trao đổi với Phóng viên, ông Lê Việt Anh, Tổng thư ký VPSA cho biết: “Thời tiết ở khu vực Tây Nguyên hiện nay đang ổn định, khác hẳn với năm ngoái khi mưa quá nhiều trong giai đoạn trổ hoa. Nhờ điều kiện thuận lợi, quá trình ra hoa của cây tiêu đang diễn ra khá đều và khỏe. Do đó, nếu không có biến động bất ngờ, sản lượng tiêu vụ 2025–2026 có thể tăng khoảng 10%, đạt từ 190.000 đến 193.000 tấn.”
Tuy nhiên, ông Việt Anh cũng nhấn mạnh rằng, đây mới chỉ là những dự báo sơ bộ, và kết quả thực tế còn phụ thuộc nhiều vào diễn biến thời tiết từ nay đến cuối năm.
“Cây tiêu rất mẫn cảm với nước. Nếu có mưa bão lớn mà không thoát nước kịp, hệ thống rễ sẽ bị ảnh hưởng, dẫn tới nấm bệnh, rụng hoa, rụng quả và giảm năng suất đáng kể.”
Dù bà con đã bắt đầu quan tâm hơn tới cây tiêu trong bối cảnh giá tốt, song theo VPSA, khả năng mở rộng diện tích là không nhiều. Một phần vì đất sản xuất đã được tái cơ cấu cho các cây khác, phần khác vì người dân vẫn cần tín hiệu ổn định và dài hạn hơn từ thị trường để yên tâm đầu tư vào loại cây vốn yêu cầu kỹ thuật chăm sóc cao và nhạy cảm với thời tiết như hồ tiêu.
Áp lực nguồn cung và giá: ngắn hạn khó lường, nhưng kỳ vọng phục hồi vào cuối năm
Thông tin về khả năng sản lượng tiêu tăng trong niên vụ tới đã làm dấy lên câu hỏi liệu giá tiêu có chịu áp lực giảm trong thời gian tới.
Tuy nhiên, theo bà Hoàng Thị Liên, Chủ tịch VPSA, mức tăng này không đáng ngại bởi dư địa mở rộng sản lượng là rất hạn chế, do diện tích đất canh tác không thể mở rộng nhanh chóng như trước.
“Sản lượng dù có tăng, nhưng sẽ không đột biến. Ngoài ra, người dân cũng phải tính đến hiệu quả kinh tế giữa trồng tiêu, cà phê và cây ăn quả khác, chứ không đơn thuần chạy theo giá.”
Kỳ vọng phục hồi vào cuối năm
Trong nửa đầu năm 2025, thị trường xuất khẩu tiêu gặp khó khăn, đặc biệt là trong quý II, khi nhiều đơn vị nhập khẩu lớn trì hoãn đặt hàng do ảnh hưởng của các vấn đề thuế quan và lo ngại suy thoái kinh tế tại một số thị trường lớn.
Theo thống kê của VPSA, tính đến hết tháng 6, Việt Nam đã xuất khẩu 124.133 tấn tiêu, giảm 13% so với cùng kỳ năm 2024. Mỹ tiếp tục là thị trường nhập khẩu lớn nhất, chiếm 23,6% tổng lượng xuất khẩu, tương đương 24.979 tấn, nhưng cũng ghi nhận mức giảm tới 29,4%.
VPSA nhận định đây là tín hiệu cần được theo dõi kỹ lưỡng, bởi Mỹ không chỉ là thị trường lớn mà còn có ảnh hưởng lớn đến giá tiêu quốc tế và định hướng xuất khẩu của Việt Nam. Sự giảm sút mạnh ở thị trường này khiến nhiều doanh nghiệp xuất khẩu tiêu chọn cách giữ hàng, trì hoãn mua vào, làm giảm lực cầu trên thị trường nội địa.
Diễn biến giá trong nước cũng phản ánh rõ nét tình hình này. Trong tháng 4, giá tiêu duy trì ổn định quanh 153.000–155.000 đồng/kg, thậm chí có lúc đạt 157.000 đồng/kg. Tuy nhiên, bước sang tháng 5 và đầu tháng 6, giá bắt đầu giảm, xuống còn 147.000 đồng/kg, rồi chạm đáy 123.000 đồng/kg vào tuần thứ ba của tháng 6 – mức thấp nhất từ đầu năm.
Nguyên nhân đến từ tâm lý phòng thủ của doanh nghiệp trước thông tin Mỹ sẽ áp thuế lên tiêu Việt Nam, cũng như tác động từ việc Luật Thuế VAT sửa đổi có hiệu lực từ 1/7 nhưng chưa có hướng dẫn cụ thể, khiến nhiều doanh nghiệp lùi lịch giao dịch.
Tuy nhiên, đà giảm không kéo dài. Ngay sau khi giá xuống thấp, các doanh nghiệp quay lại mua vào để dự trữ, giúp giá tiêu bật tăng trở lại, đạt 140.000 đồng/kg chỉ trong vòng một tuần, và ổn định ở mức này đến nay.
“Sự phục hồi nhanh chóng cho thấy thị trường vẫn có nhu cầu. Doanh nghiệp không thể để trống kho trong thời gian dài, và khi giá chạm đáy, động thái mua vào là tất yếu. Hơn nữa, nhiều đơn vị đang kỳ vọng quý IV sẽ là giai đoạn thị trường quốc tế phục hồi, nhất là khi chính sách thuế rõ ràng hơn.” - VPSA đánh giá.
Nhật Hạ