Với số tiền đền bù 35.000 đồng/m2, các hộ dân ở thôn Long Phú và Hòa Phú không được bồi thường tái định cư và bồi thường đất sản xuất thì họ sẽ ở đâu, làm gì sau khi diện tích đang sử dụng bị thu hồi, họ có thể mua được đất ở đâu để tiếp tục cuộc sống?
Ngày 18/10/2023 vừa qua, tòa soạn Thương Trường có nhận được “Đơn kêu cứu” của một số hộ dân thuộc hai thôn Long Phú và Hòa Phú, phản ánh về nguy cơ “bị mất chỗ ở và bị đẩy ra đường” sau khi Trung tâm Phát triển quỹ đất thuộc UBND huyện Quốc Oai gửi bản “dự thảo Phương án chi tiết bồi thường, hỗ trợ và tái định cư” – Dự án đường vành đai Khu công nghệ cao Hòa Lạc.
Dự án đường vành đai Khu công nghiệp bắc Phú Cát, nay là đường vành đai khu công nghệ cao Hòa Lạc được UBND thành phố Hà Nội phê duyệt theo Quyết định số 5887/QĐ – UBND ngày 22/10/2019, quy mô mặt cắt ngang 50m, điểm đầu tuyến (điểm 1) tại nút giao với Quốc lộ 21 thuộc địa bàn thôn Long Phú, xã Hòa Thạch, điểm cuối tuyến (điểm 5) nối tiếp với đoạn tuyến đã được đầu tư xây dựng thuộc địa bàn xã Phú Cát.
Theo nội dung “bản dự thảo” UBND huyện Quốc Oai (chủ đầu tư) chỉ đưa ra một mức giá đền bù chung cho tất cả diện tích các loại đất (đất ở, đất vườn, đất trồng cây lâu năm) là 35.000 đ (ba mươi lăm nghìn đồng) trên một mét vuông. Các hộ bị thu hồi hoàn toàn diện tích đất ở không được bồi thường tái định cư.
Sau khi tiếp cận với các hộ dân và các cơ quan hữu quan, phóng viên đã thu thập được một số tài liệu về nguồn gốc và cơ sở pháp lý đối với diện tích đất bị thu hồi để phục vụ dự án.
Công ty cổ phần chè Long Phú, tiền thân là xí nghiệp NCN chè Long Phú (được hình thành từ trước thập niên 80, 90) nằm trên địa giới hành chính của 3 xã: Đông Yên, Hòa Thạch, Phú Cát, huyện Quốc Oai, TP. Hà Nội. Công nhân trồng chè đến từ nhiều địa phương trên cả nước, cho đến nay các gia đình công nhân đã có ba bốn thế hệ nối tiếp nhau sinh sống trên mảnh đất này.
Theo đó, ngày 14/11/1988, Liên hiệp các xí nghiệp nông công nghiệp chè Việt Nam đã có văn bản số 2363/CVN/VD về việc triển khai thực hiện giao đất trồng chè cho hộ gia đình công nhân viên xí nghiệp nông công nghiệp chè Long Phú. Trên cơ sở thực hiện Quyết định số 515/NN-QĐ ngày 04/11/1988 của Bộ Nông nghiệp và Công nghiệp thực phẩm. Văn bản này bổ sung việc “Cho gia đình nhận đất trồng chè được sử dụng 250m2 làm đất thổ cư theo quy hoạch của xí nghiệp để tiến hành sản xuất và bảo vệ tài sản”.
Đến ngày 24/11/1988, Liên hiệp các xí nghiệp NCN chè Việt Nam ban hành Đề án số 2377/CVN-VP về việc giao quyền sử dụng đất đai và một số tư liệu sản xuất cho các gia đình công nhân và nhân dân làm chè. Tại điểm D.I.8 nêu rõ: “Các hộ gia đình được xí nghiệp cấp đất thổ cư để làm nhà ở”. Điểm D.I.9 ghi: “Được xí nghiệp hoặc nhà nước đền bù hoa lợi, ruộng đất (hoặc tài sản) khi xí nghiệp hoặc nhà nước cần sử dụng ruộng đất (hoặc mặt bằng tư liệu sản xuất), nếu hộ gia đình có nhu cầu tiếp tục sản xuất thì được cấp đất khác.
Hộ bà Nguyễn Thị Dung, xóm 4, xã Hòa Thạch, huyện Quốc Oai, tp Hà Nội, có 1976,2 m vuông đất trong diện bị thu hồi, GPMB.
Về phía UBND tỉnh Hà Tây cũ nay là Hà Nội, ngày 28/01/1992 đã ban hành Quyết định số 20/QĐ - UBND về một số chính sách khuyến khích khai hoang mở rộng diện tích trồng chè. Điều 1 của QĐ ghi rõ: “Mỗi hộ được giao bình quân 5.000m2 đất (trong đó được sử dụng 200m2 làm thổ cư”.
Đến ngày 21/01/1994 UBND tỉnh Hà Tây ban hành Quyết định số 32/QĐ – UBND về việc cấp GCNQSD đất cho xí nghiệp NCN chè Long Phú, với tổng diện tích 390,6923ha, trong đó: 290,8619ha là đất nông nghiệp; 22,2096ha đất lâm nghiệp; 43,1985ha đất chuyên dùng; 11,5332ha đất khu dân cư; 22,5819ha đất chưa sử dụng. thời hạn sử dụng là: “Lâu dài” kèm theo trích lục bản đồ tỉ lệ 1/10.000 do Ban quản lý ruộng đất Hà Tây (Sở TNMT) lập ngày 28/11/1993.
Năm 2008, Xí nghiệp NCN chè Long Phú được cổ phần hóa theo chủ trương chung và đổi tên thành Công ty CP chè Long Phú, với nhiều thay đổi trong quản lý Theo đó, công ty chỉ có chức năng là đơn vị sản xuất kinh doanh, các lĩnh vực quản lý đất đai (đất ở), nhân hộ khẩu v.v… phải được giao lại cho chính quyền địa phương.
Năm 2010, thôn Long Phú được thành lập theo quyết định số 695 QĐ-UBND của UBND thành phố Hà Nội với 663 hộ, 2.405 nhân khẩu, phần lớn là các hộ công nhân trồng chè. Kể từ đó Long Phú cùng với Hòa Phú trở thành 2 thôn của xã Hòa Thạch, huyện Quốc Oai. Do vị trí địa lý khá thuận lợi cho phát triển kinh doanh, dịch vụ, bộ mặt nông thôn ở đây có bước thay đổi nhanh chóng, bên cạnh đó các phong trào quần chúng cũng rất được chú trọng, thôn Long Phú từ ngày thành lập luôn là điểm sáng, là một trong các thôn dẫn đầu trong các lĩnh vực văn hóa xã hội và xây dựng nông thôn mới.
Ngày 06/6/2018, Công ty Cổ phần chè Long Phú, UBND xã Hòa Thạch đã tiến hành bàn giao đất trước sự chứng kiến của UBND và các phòng ban chức năng của huyện Quốc Oai. Nội dung bàn giao bao gồm toàn bộ hồ sơ, tài liệu có liên quan đến việc giao đất, giao khoán đất của Công ty CP chè Long Phú cho các hộ gia đình thuộc địa giới hành chính xã Hòa Thạch. Trong đó có các tài liệu, sản phẩm dự án đo đạc hiện trạng và cắm mốc ranh giới cùng hồ sơ giao khoán, hợp đồng giao khoán đất cho các hộ.
Để thuận lợi cho công tác quản lý đất đai sau khi bàn giao, ngày 06/11/2018, UBND huyện Quốc Oai đã có Công văn số 2217/UBND – TNMT gửi Sở TN và MT thành phố Hà Nội, đề nghị hướng dẫn việc công nhận và cấp GCNQSD đất đối với các thửa đất có nguồn gốc do Công ty CP chè Long Phú giao cho các hộ gia đình và cá nhân.
Hộ gia đình ông Lý Bá Lệ, Xóm 2, thôn Long Phú, xã Hòa Thạch, huyện Quốc Oai, tp Hà Nội, có 268,4m vuông đất nằm trong chỉ giới GPMB.
Ngày 28/01/2019, Sở TN và MT thành phố Hà Nội đã có văn bản số 723/STNMT – CQQLĐĐ về việc cấp GCNQSD đất đối với các thửa đất do Công ty CP chè Long Phú giao đất. Tuy nhiên, kể từ đó đến nay đã trải qua gần 5 năm, không hiểu vì lý do gì mà các hộ dân vẫn chưa nhận được GCNQSD đất.
Như vậy có thể thấy toàn bộ diện tích đất ở và đất sản xuất của các hộ dân trên địa bàn, về mặt chủ trương và cơ sở pháp lý đều thuộc diện đủ điều kiện để được cấp GCNQSD đất.
Từ đó có thể thấy việc người dân không đồng tình với bản Dự thảo phương án đề bù, hỗ trợ và tái định cư của UBND huyện Quốc Oai là hoàn toàn có cơ sở.
Các hộ dân ở đây cũng dẫn chứng về các trường hợp tương tự thuộc nông trường quân đội 1A nằm trong diện bị thu hồi đất phục vụ dự án đầu tư xây dựng Đại học Quốc gia tại Hòa Lạc, huyện Thạch Thất. Ngày 15/03/2013, UBND thành phố Hà Nội đã có báo cáo số 47/BC-UBND gửi thủ tướng và phó thủ tướng chính phủ đề nghị cơ chế chính sách hỗ trợ giải phóng mặt bằng Dự án đầu tư xây dựng Đại học quốc gia Hà Nội. Trên cơ sở đó ngày 04/04/2013, văn phòng chính phủ đã có công văn số 2691/VPCP-KTN truyền đạt ý kiến chỉ đạo của phó thủ tướng chính phủ Nguyễn Thiện Nhân, đồng ý cơ chế chính sách hỗ trợ giải phóng mặt bằng theo đề nghị của UBND thành phố Hà Nội. Chính vì vậy, các hộ dân nông trường 1A bị thu hồi đất đã được đền bù tái định cư trước khi bàn giao mặt bằng cho dự án.
Phóng viên đặt câu hỏi, nếu các hộ dân ở Long Phú, Hòa Phú không được bồi thường tái định cư và bồi thường đất sản xuất thì họ sẽ ở đâu, làm gì sau khi diện tích đang sử dụng bị thu hồi, và với số tiền đền bù 35.000 đồng/m2, họ có thể mua được đất ở đâu để tiếp tục cuộc sống?
Đây cũng là câu hỏi, là nỗi niềm băn khoăn, là sự hoang mang chưa có câu trả lời của hơn 100 hộ dân trên địa bàn từ suốt mấy năm nay, đang chờ các cơ quan chức năng huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội đưa ra đáp án, trên cơ sở chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước, cũng như đảm bảo được quyền lợi chính đáng của người dân.
PV