Xu hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao (NNCNC) tạo ra nền kinh tế nông nghiệp bền vững được xác định là chủ trương đúng đắn. Tuy nhiên, hiện vẫn còn tồn tại nhiều rào cản đối việc thu hút vốn FDI nhằm mở rộng và phát triển mô hình nông nghiệp này, điển hình như: thiếu chính sách ưu đãi, thủ tục về đất đai còn gặp khó khăn,...
Thời gian qua, việc thu hút đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao (NNCNC) chưa được như kỳ vọng, đặc biệt là việc thu hút đầu tư từ khu vực doanh nghiệp (DN) có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Theo thống kê từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho thấy, cả nước hiện có 29 Khu NNCNC được quy hoạch ở 12 tỉnh, thành phố, trong đó có 7 khu đã đi vào hoạt động như Khu NNCNC huyện Phổ Yên, Phú Bình (Thái Nguyên) với diện tích 300 ha; Khu NNCNC huyện Lạc Dương (Lâm Đồng) với diện tích 221 ha; Khu NNCNC huyện Phú Hòa (Phú Yên) với diện tích 460 ha; Khu NNCNC huyện Sapa (Lào Cai) với diện tích là 200 ha…
Nông nghiệp công nghệ cao "kén" đất đầu tư
Hiện tại, Lâm Đồng là một trong những địa phương dẫn đầu khi thu hút nhiều nhất các nhà đầu tư FDI vào NNCNC, góp phần giải quyết việc làm thường xuyên cho khoảng 10.000 lao động.
Ông Nguyễn Văn Yên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng cho biết, các dự án đầu tư sản xuất nông nghiệp gắn với công nghiệp chế biến đã và đang làm gia tăng giá trị hàng nông sản vốn thuộc thế mạnh của tỉnh như các loại rau, hoa, trà ô long… Nhiều sản phẩm hàng hóa đã hình thành được thương hiệu tại thị trường trong nước và thế giới.
“Các dự án FDI với những mô hình sản xuất NNCNC đã có sức lan tỏa đến người dân trong vùng dự án. Nhiều mô hình hiện nay đang được các DN, hộ nông dân của tỉnh áp dụng và nhân rộng, tăng giá trị hàng hóa của các sản phẩm nông nghiệp và công nghiệp chế biến nông sản, góp phần tích cực trong việc phát triển kinh tế xã hội của tỉnh. Đến nay trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đã có khoảng hơn 1.400 DN, cơ sở trong nước đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp”, Phó chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng cho biết.
Theo nhận định của một số chuyên gia, hiện số lượng các doanh nghiệp FDI quan tâm đầu tư vào các dự án NNCNC còn khá khiêm tốn. Các dự án chủ yếu tập trung tại một số vùng miền có lợi thế và không phải địa phương nào cũng có thể thu hút đầu tư vào lĩnh vực NNCNC.
ThS. Dương Thị Trang, Đại học Tài chính - Quản trị Kinh doanh cho rằng, việc hỗ trợ cơ sở hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực mới chỉ áp dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước, chưa áp dụng đối với doanh nghiệp FDI nên các nhà đầu tư còn gặp nhiều hạn chế trong quyết định đầu tư.
Bên cạnh đó, nền nông nghiệp của Việt Nam dù xuất hiện sớm nhưng xuất phát điểm thấp, trình độ nghiên cứu khoa học cũng như điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị cho nghiên cứu, thử nghiệm về lĩnh vực này còn đơn giản, thủ tục hành chính rườm rà, phức tạp, quá trình kết nối hộ nông dân với doanh nghiệp còn khó khăn đều là những rào cản cho các doanh nghiệp FDI muốn đầu tư vào NNCNC.
 |
Thu hút vốn FDI vào nông nghiệp công nghệ cao còn gặp nhiều khó khăn. Ảnh minh họa
|
Tồn tại những khó khăn
Nếu như câu chuyện về vốn là vấn đề lớn nhất mà các doanh nghiệp trong nước gặp phải trong quá trình đầu tư vào các dự án NNCNC thì đối với các doanh nghiệp FDI, rào cản chính lại nằm ở vấn đề tích tụ đất đai, tập trung quỹ đất để phát triển lĩnh vực này.
Theo ông Atsusuke Kawada, Trưởng đại diện Văn phòng đại diện Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản tại Hà Nội (JETRO) cho biết, đã có nhiều đoàn DN Nhật Bản đến Việt Nam tìm hiểu thị trường nông nghiệp, nhưng mới chỉ có một số ít DN đầu tư vốn vào lĩnh vực này. Nguyên nhân chủ yếu do quy mô sản xuất nông nghiệp của Việt Nam nhỏ lẻ, cơ sở hạ tầng và dịch vụ phụ trợ còn thiếu và yếu. Nếu các địa phương có kế hoạch dành quỹ đất nông nghiệp cũng như quan tâm hơn đến vấn đề logistics thì các doanh nghiệp FDI sẽ có nhiều cơ hội và dễ dàng hơn khi quyết định đầu tư vào lĩnh vực này.
Để doanh nghiệp FDI có được “đất sạch” trong sản xuất NNCNC, ThS. Dương Thị Trang đề xuất, trong quá trình triển khai tích tụ, tập trung đất đai, chính quyền địa phương cần nỗ lực, tích cực phát huy vai trò của mình để vận động người nông dân thấy được hiệu quả, chủ động hợp tác. Đồng thời, chính quyền địa phương đóng vai trò là cầu nối giữa người nông dân và doanh nghiệp, đảm bảo quyền và lợi ích của các bên trong quá trình tích tụ, tập trung đất đai.
Bên cạnh đó, Việt Nam cần vận dụng tối đa các biện pháp được WTO cho phép để tăng cường thu hút FDI vào ngành nông nghiệp. Từng bước giảm thiểu rủi ro đầu tư trong nông nghiệp và tăng cường thực hiện quyền sở hữu trí tuệ, bảo vệ bản quyền đối với sản phẩm nông nghiệp. Đặc biệt cần xây dựng chuỗi giá trị cho ngành nông nghiệp, trong đó chú trọng đến vị trí và vai trò của người nông dân, đến vấn đề về thị trường và phát triển thị trường cho sản phẩm nông nghiệp cùng các biện pháp hỗ trợ tích cực khác.
Thanh Ngọc (T/H)