Việc liên tiếp triệt phá các đường dây sản xuất, buôn bán thực phẩm chức năng giả quy mô đặc biệt lớn, hoạt động trên phạm vi cả nước đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ mất an toàn đối với sức khỏe cộng đồng. Trong bối cảnh đó, việc trang bị kiến thức cho người tiêu dùng là cần thiết.
Thời gian gần đây, các lực lượng chức năng đã phát hiện và triệt phá nhiều đường dây sản xuất, buôn bán thực phẩm chức năng giả với quy mô lớn, thủ đoạn tinh vi, phạm vi hoạt động trên nhiều tỉnh, thành phố. Đáng chú ý, các sản phẩm giả chủ yếu được tiêu thụ thông qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và các kênh bán hàng trực tuyến không chính thống, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dân và làm gia tăng nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
Một vụ việc điển hình xảy ra tại Công ty TNHH Medistar Việt Nam bị Công an Lào Cai triệt phá mới thấy đây là đường dây sản xuất, buôn bán thực phẩm chức năng giả quy mô đặc biệt lớn, hoạt động trên phạm vi cả nước vừa bị cơ quan chức năng triệt phá. Các đối tượng đã lợi dụng mô hình doanh nghiệp, thành lập nhiều công ty “bình phong”, tổ chức sản xuất tại nhiều địa điểm, sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, không bảo đảm điều kiện vệ sinh, sau đó đóng gói, dán nhãn các sản phẩm mang tên gọi là thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Những sản phẩm này được quảng cáo rầm rộ trên mạng xã hội với công dụng vượt xa thực tế, đánh vào tâm lý lo lắng về sức khỏe của người dân.
Đối tượng Đoàn Trung Đức, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Medistar Việt Nam. Ảnh: Bộ Công an
Thực phẩm chức năng là nhóm sản phẩm được sử dụng phổ biến nhằm hỗ trợ tăng cường sức khỏe, cải thiện chức năng của cơ thể. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không được quản lý chặt chẽ và nếu người tiêu dùng thiếu hiểu biết, dễ bị tác động bởi quảng cáo sai sự thật. Việc sử dụng thực phẩm chức năng giả, kém chất lượng không chỉ gây lãng phí về kinh tế mà còn có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe, đặc biệt là đối với người cao tuổi, trẻ em, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính.
Từ thực tiễn các vụ việc đã bị phanh phui, các cơ quan chuyên môn của ngành Y tế khuyến cáo người dân cần đặc biệt tỉnh táo khi lựa chọn và sử dụng thực phẩm chức năng. Trước hết, người tiêu dùng cần nhận thức rõ rằng thực phẩm chức năng không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Mọi sản phẩm được quảng cáo với nội dung “điều trị”, “chữa khỏi”, “hiệu quả nhanh chóng” đều là dấu hiệu vi phạm quy định và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.
Khi có nhu cầu sử dụng thực phẩm chức năng, người dân nên lựa chọn các sản phẩm đã được cơ quan có thẩm quyền cấp phép lưu hành, có hồ sơ công bố rõ ràng, nhãn mác đầy đủ theo quy định. Thông tin trên bao bì cần thể hiện rõ tên sản phẩm, thành phần, công dụng, đối tượng sử dụng, liều dùng, đơn vị sản xuất và đơn vị chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường. Người tiêu dùng cần tránh sử dụng các sản phẩm không có nhãn tiếng Việt hoặc nhãn mác mập mờ, thiếu thông tin quan trọng.
Đối với hình thức mua hàng qua mạng xã hội và môi trường trực tuyến, ngành Y tế khuyến cáo người dân không mua thực phẩm chức năng từ các tài khoản cá nhân, hội nhóm không rõ danh tính, các buổi livestream bán hàng thiếu thông tin pháp lý, không xuất trình được giấy tờ chứng minh nguồn gốc, chất lượng sản phẩm. Việc ưu tiên mua sản phẩm tại các nhà thuốc, cơ sở kinh doanh hợp pháp, chuỗi phân phối uy tín hoặc các gian hàng chính hãng là biện pháp quan trọng để giảm thiểu rủi ro.
Một nội dung cần đặc biệt lưu ý là việc tham khảo ý kiến của bác sĩ, dược sĩ hoặc cán bộ y tế trước khi sử dụng thực phẩm chức năng, nhất là đối với những người đang điều trị bệnh, sử dụng thuốc thường xuyên. Việc sử dụng thực phẩm chức năng không phù hợp hoặc sử dụng đồng thời với thuốc điều trị có thể gây tương tác bất lợi, ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị và sức khỏe người bệnh.
Một số sản phẩm chức năng giả của Công ty TNHH Medistar Việt Nam. Ảnh: Bộ Công an
Người tiêu dùng cũng cần cảnh giác với các hình thức khuyến mại bất thường, giảm giá sâu, bán theo “khóa liệu trình”, “độc quyền”, “chỉ bán trong thời gian ngắn”. Đây là những chiêu thức phổ biến nhằm thúc đẩy quyết định mua hàng nhanh chóng, khiến người dân không có đủ thời gian kiểm tra, xác minh thông tin sản phẩm.
Từ góc độ quản lý nhà nước, việc triệt phá các đường dây sản xuất, buôn bán thực phẩm chức năng giả quy mô lớn cho thấy sự cần thiết phải tiếp tục tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát thị trường, đặc biệt là hoạt động kinh doanh thực phẩm chức năng trên không gian mạng. Ngành Y tế đang phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương để kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.
Bên cạnh đó, người dân được khuyến cáo chủ động phản ánh, tố giác các dấu hiệu nghi ngờ về sản xuất, buôn bán thực phẩm chức năng giả, quảng cáo sai sự thật đến cơ quan chức năng để kịp thời kiểm tra, xử lý. Sự tham gia tích cực của người tiêu dùng là yếu tố quan trọng góp phần làm lành mạnh hóa thị trường thực phẩm chức năng.
Có thể khẳng định, sau khi nhiều đường dây sản xuất, buôn bán thực phẩm chức năng giả bị phanh phui, việc nâng cao nhận thức và kỹ năng tiêu dùng an toàn của người dân là giải pháp căn cơ, lâu dài. Lựa chọn đúng sản phẩm, sử dụng đúng cách không chỉ là bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình, mà còn góp phần bảo đảm an toàn thực phẩm, vì sức khỏe cộng đồng và sự phát triển bền vững của xã hội.
Quốc Toản