Thực trạng nợ vay của các công ty nông, lâm nghiệp

Tháng 8.2019, Bộ Tài chính thông tin về các khoản vay, cơ chế xử lý các khoản nợ cũ (kể cả nợ gốc, nợ lãi) của Ngân hàng Phát triển Việt Nam tại các công ty nông, lâm nghiệp khi thực hiện sắp xếp đổi mới theo Nghị quyết 30-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị định 118/2014/NĐ-CP của Chính phủ.

Theo đó, tình hình cho vay, thu nợ đến ngày 30.6.2019 của các dự án thuộc lĩnh vực nông, lâm nghiệp tại Ngân hàng phát triển Việt Nam (VDB) cơ bản như sau.

Hiện VDB đã quản lý, cho vay một số tập đoàn, tổng công ty, công ty nông, lâm nghiệp có quan hệ vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước với VDB. Cụ thể: Tổng số dự án là 61; Tổng số vốn giải ngân là 1.700.419 triệu đồng; Số trả nợ gốc 533.562 triệu đồng; Số trả nợ lãi 542.416 triệu đồng; Dư nợ: 1.166.857 triệu đồng.

Tính đến 30.6.2019, tình hình cho vay, thu nợ và thực trạng các dự án nông, lâm nghiệp của một số tỉnh, chủ đầu tư có dư nợ lớn tại VDB gồm các đơn vị như: Tập đoàn Công nghiệp cao su Việt Nam, Tổng công ty Giấy Việt Nam, Tổng công ty 15 (Bộ Quốc phòng), Tổng công ty 16 (Bộ Quốc phòng), Tổng công ty cà phê, Bộ Tư lệnh – Quân khu 5 (Bộ Quốc phòng).

Ở các địa phương, thực trạng các khoản vay theo Nghị định 118/2014/NĐ-CP như sau: Tại tỉnh Sơn La, VDB cho vay 4 dự án từ năm 2001, với số vốn đã giải ngân 10.355 triệu đồng, có phát sinh nợ quá hạn. Tại tỉnh Bắc Giang, VDB cho vay 11 dự án, số vốn đã giải ngân là 28.545 triệu đồng, có phát sinh nợ quá hạn. Tại tỉnh Tuyên Quang, VDB cho vay 8 dự án, số vốn đã giải ngân 21.951 triệu đồng, có phát sinh nợ quá hạn.

Tại các tỉnh này, ghi nhận vướng mắc khi thực hiện sắp xếp, đổi mới các công ty nông, lâm nghiệp có liên quan đến khoản nợ vay VDB. Theo quy định tại khoản 2, điều 201, Luật Doanh nghiệp 2014 và khoản 2 điều 24 Nghị định 172/2013/NĐ-CP ngày 13.11.2013 của Chính phủ về thành lập, tổ chức lại, giải thể Công ty TNHH MTV do Nhà nước làm chủ sở hữu thì, DN chỉ được giải thể khi đảm bảo thanh toán hết các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác. Tuy nhiên, hiện các công ty đều không đảm bảo thanh toán hết các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác (còn nợ VDB) nên chưa phê duyệt được phương án giải thể đối với các công ty này.

Báo cáo của VDB cho biết, khoản 2 điều 8 Thông tư 51/2015/TT-BTC quy định: Việc xử lý các khoản nợ phải trả tồn đọng khác thực hiện theo quy định tại Nghị định 206/2013/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý nợ của DN do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, Nghị định 59/2011/NĐ-CP và quy định pháp luật có liên quan. Tuy nhiên, điều 13 Nghị định 206/2013/NĐ-CP quy định việc xử lý các khoản nợ quá hạn của các DN vay tại Ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam và VDB được thực hiện theo quy định của Thủ tướng Chính phủ.

Hiện nay, chưa có Quyết định của Thủ tướng về xử lý các khoản nợ quá hạn của DN tại VDB (quy chế xử lý rủi ro tín dụng tại VDB vẫn đang trình Thủ tướng Chính phủ ban hành).

Bên cạnh đó, Thông tư 11/2015/TT-NHNN ngày 20.8.2015 của Ngân hàng Nhà nước chỉ hướng dẫn xử lý nợ vay của các công ty nông, lâm nghiệp tại các ngân hàng thương mại, nên không áp dụng đối với VDB. Do đó, hiện VDB chưa thực hiện được việc xử lý tài chính, xử lý các khoản nợ quá hạn trong trường hợp chuyển đổi, giải thể các công ty nông, lâm nghiệp theo Nghị định 118/2014/NĐ-CP.

Nghị quyết 30-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị định 118/2014/NĐ-CP ngày 17/12/2014 của Chính phủ về tiếp tục sắp xếp, đổi mới và phát triển nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty nông, lâm nghiệp ra đời nhằm thay đổi căn bản mô hình quản trị DN, phát huy nguồn lực và nâng cao hiệu quả sử dụng đất đai, trong đó có rà soát, sắp xếp đất đai và tài nguyên rừng; giải quyết cơ bản các tồn tại, vướng mắc về đất đai, nhất là đất ở, đất sản xuất của đồng bào dân tộc, bảo đảm ổn định xã hội và thực hiện tốt việc đổi mới quản lý và sử dụng đất đai, bảo vệ và phát triển rừng theo quy định pháp luật.

Nguyên Lương