Trong làn sóng chuyển đổi số mạnh mẽ, thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam không chỉ tăng trưởng bùng nổ mà đang từng bước định hình lại cấu trúc thị trường nội địa, trở thành “huyết mạch” thúc đẩy tiêu dùng, sản xuất, và hội nhập toàn cầu. Dữ liệu những tháng đầu năm 2025 cho thấy TMĐT không chỉ là xu thế mà còn là hiện thực kinh tế sống động và mang tính chiến lược quốc gia.
Bức tranh tăng trưởng: Con số biết nói
Theo báo cáo mới nhất từ Bộ Công Thương, tổng doanh thu thương mại điện tử Việt Nam trong quý I/2025 đạt 101.400 tỷ đồng, tăng 42,29% so với cùng kỳ năm trước. Dự báo đến hết tháng 5, thị trường TMĐT có thể chạm mốc 193.000 tỷ đồng, tương đương hơn 7,6 tỷ USD, đóng góp gần 4% GDP cả nước chỉ tính riêng kênh bán lẻ trực tuyến.
Trong đó, TikTok Shop tiếp tục dẫn đầu làn sóng tăng trưởng thương mại xã hội (Social Commerce) khi ghi nhận mức tăng doanh thu lên tới 113,8% so với năm 2024, chiếm khoảng 35% thị phần TMĐT nội địa. Với hình thức livestream tương tác trực tiếp, TikTok Shop thu hút lượng lớn người tiêu dùng thế hệ Z, tạo ra hơn 50 triệu giao dịch chỉ trong 4 tháng đầu năm.
Song song, nền tảng Shopee vẫn giữ vững vị thế tại thị trường đại chúng, trong khi Lazada và Tiki ghi nhận mức sụt giảm doanh thu lần lượt là 43,5% và 66,6%, phản ánh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt và xu hướng tiêu dùng chuyển dịch nhanh sang nền tảng nội dung kết hợp mua sắm.
Các sàn thương mại điện tử đạt được doanh thu tăng trưởng mạnh so với cùng kỳ năm trước (Ảnh minh họa)
Chuyển dịch địa lý: Từ thành thị xuống nông thôn, từ cá nhân ra thế giới
Trong năm 2025, thương mại điện tử (TMĐT) tại Việt Nam không chỉ duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ tại các đô thị lớn mà còn ghi nhận sự chuyển dịch rõ rệt về mặt địa lý khi mở rộng sâu rộng tới các vùng nông thôn, miền núi và vùng sâu vùng xa. Đây được xem là bước ngoặt quan trọng trong quá trình chuyển đổi số quốc gia, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế số và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương - từ chè Shan Tuyết Hà Giang, sâm Ngọc Linh Kon Tum, đến các mặt hàng OCOP vươn xa khỏi biên giới vùng miền, tiến vào thị trường toàn quốc và xuất khẩu.
Chỉ tính riêng tại tỉnh Bắc Kạn, tới nay đã có khoảng 16.000 hộ nông dân được tiếp xúc và hỗ trợ kinh doanh thông qua TMĐT với trên 300 sản phẩm đặc sản địa phương được đưa lên sàn. Không chỉ dừng lại ở việc đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật, Hội Nông dân Bắc Kạn còn thúc đẩy công tác đổi mới, nhằm đáp ứng các khâu sản xuất, đóng gói, bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Từ đây đã giúp các hộ kinh doanh mở rộng và kết nối sâu rộng với các doanh nghiệp, mở ra cơ hội xúc tiến thương mại không chỉ trong nước mà còn vươn ra thế giới.
Chị La Thị Tám, chủ cơ sở sản xuất lạp sườn, thịt hun khói (ở tổ 1, phường Sông Cầu, TP. Bắc Kạn) bắt đầu xây kênh trên các nền tảng số từ giữa năm 2024. Mặc dù bước đầu còn nhiều bỡ ngỡ, nhưng sau khi tham gia các buổi tập huấn tiếp cận công nghệ mới, đến nay chị Tám đã tự tin đưa sản phẩm lên sàn TMĐT và mạng xã hội một cách có điểm nhấn, thu hút khách hàng quan tâm.
"Hằng ngày tôi vừa sản xuất, vừa tự quay và dựng video hoặc có lúc sẽ phát trực tiếp quá trình sản xuất lạp sườn, thịt hun khói để tạo niềm tin cho khách hàng về sản phẩm trên Facebook, Tiktok cá nhân", chị Tám chia sẻ.
Khởi đầu từ những bước đi nhỏ tại từng địa phương, quá trình phát triển kinh tế số đã từng bước tạo nền móng cho một hệ sinh thái thương mại điện tử ngày càng hoàn thiện từ dịch vụ logistics, thanh toán điện tử, marketing số, chăm sóc khách hàng, đến quản lý kho thông minh và các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt. Tất cả đang hợp lực tạo nên một bệ phóng vững chắc, đưa nông sản và hàng tiêu dùng Việt Nam vươn xa, đóng vai trò then chốt trong tiến trình kiến tạo nền kinh tế số quốc gia.
Các chương trình tập huấn mở ra cơ hội cho nhiều hộ nông dân tiếp xúc với thương mại điện tử (Ảnh minh họa)
Thách thức và triển vọng trong kỷ nguyên mới
Mặc dù đã ghi nhận những bước tiến ấn tượng trong 5 tháng đầu năm 2025, thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam vẫn đứng trước không ít thách thức cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc để đảm bảo sự phát triển bền vững và dài hạn. Nổi bật trong số đó là vấn đề an toàn thông tin và bảo mật dữ liệu người dùng khi lượng giao dịch trực tuyến ngày càng tăng, nguy cơ rò rỉ thông tin cá nhân, lừa đảo mạng, hay gian lận trong thanh toán cũng theo đó gia tăng.
Bên cạnh đó, chất lượng sản phẩm trên các sàn TMĐT vẫn là một bài toán chưa có lời giải triệt để. Tình trạng hàng giả, hàng nhái, sản phẩm không đúng như quảng cáo ảnh hưởng không nhỏ đến niềm tin của người tiêu dùng. Cùng với đó, nhu cầu cấp bách về một lực lượng lao động số có trình độ, được đào tạo bài bản, hiểu biết về công nghệ và xu hướng thị trường cũng đặt ra áp lực lớn cho hệ thống giáo dục đào tạo trong nước.
Tuy nhiên, với sự quan tâm và định hướng chiến lược từ Chính phủ, cùng với sự năng động và sáng tạo của cộng đồng doanh nghiệp và người dân, TMĐT Việt Nam hứa hẹn vẫn sẽ tiếp tục là một "ngôi sao sáng" trên bản đồ kinh tế số toàn cầu. Đặc biệt trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Việt Nam đã và đang được tiếp thêm động lực mạnh mẽ từ sự khởi sắc của TMĐT, biến những tiềm năng thành hiện thực và đưa đất nước tiến xa hơn trên con đường phát triển thịnh vượng.
Phương Anh