Tiêu dùng nội địa vẫn còn nhiều dư địa để đóng góp cho tăng trưởng kinh tế năm 2025 và những năm tiếp theo, với vai trò là một trong những cấu phần quan trọng của tổng cầu.
Sức mua phục hồi tích cực nhưng chưa đủ lực để bứt phá
Sau thời gian dài chịu tác động từ đại dịch COVID-19, nền kinh tế Việt Nam đang từng bước phục hồi, trong đó tiêu dùng nội địa là một trong ba trụ cột quan trọng của tăng trưởng, bắt đầu ghi nhận tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, quá trình phục hồi này vẫn chưa toàn diện và còn nhiều lực cản.
Nhằm góp phần thúc đẩy cầu nội địa, Bộ Công Thương đã triển khai Chương trình Khuyến mại tập trung quốc gia năm 2025 (Vietnam GrandSale 2025), kéo dài từ ngày 14/6 đến 14/7 trên toàn quốc.
Chương trình lần này có quy mô mở rộng chưa từng có, với cơ chế linh hoạt, không yêu cầu doanh nghiệp phải đăng ký hay xét chọn trước khi tham gia. Các doanh nghiệp được tự thiết kế chương trình khuyến mại, với mức ưu đãi có thể lên đến 100% giá trị hàng hóa, dịch vụ.
Theo Bộ Công Thương, Vietnam GrandSale 2025 không chỉ là một chiến dịch kích cầu ngắn hạn, mà còn nằm trong chuỗi giải pháp cụ thể hóa Nghị quyết số 25/2025 của Chính phủ, đặt mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2025 đạt từ 8% trở lên. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu vẫn còn nhiều biến động, việc tạo thêm động lực cho tiêu dùng nội địa được xem là hướng đi cần thiết và kịp thời.
Theo báo cáo mới nhất của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tiêu dùng đang đóng vai trò tích cực trong bức tranh kinh tế 6 tháng đầu năm. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 9,3% so với cùng kỳ năm trước, phản ánh phần nào sự phục hồi sức mua của người dân.
Đáng chú ý, doanh thu từ dịch vụ lưu trú, ăn uống tăng 14,7%, và doanh thu du lịch lữ hành tăng tới 23,2% là mức tăng trưởng vượt kỳ vọng, đặc biệt trong bối cảnh ngành du lịch từng bị tê liệt suốt hai năm đại dịch.
Cùng với đó, tâm lý tiêu dùng cũng đang dần cải thiện. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 6 tháng đầu năm chỉ tăng 3,27% so với cùng kỳ năm 2024 đây là con số tương đối khả quan trong mục tiêu kiểm soát lạm phát. Song song, thu nhập bình quân tháng của người lao động đạt 8,3 triệu đồng/tháng, tăng 760.000 đồng so với năm trước, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho chi tiêu hộ gia đình.
Thị trường du lịch cũng đóng vai trò lan tỏa trong phục hồi tiêu dùng. Trong 6 tháng đầu năm 2025, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng 20,7% nhờ hàng loạt chương trình kích cầu được đồng loạt triển khai từ trung ương đến địa phương. Đây được xem là cú hích quan trọng giúp ngành dịch vụ tăng tốc và kéo theo nhiều lĩnh vực liên quan khác như bán lẻ, ẩm thực, vận chuyển...
Dù vậy, các chuyên gia vẫn đưa ra những cảnh báo thận trọng. Theo ông Nguyễn Bích Lâm, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê, tuy mức tăng tiêu dùng trong 6 tháng qua cao hơn cùng kỳ năm ngoái, nhưng vẫn thấp hơn rõ rệt so với giai đoạn trước đại dịch COVID-19 khi sức mua và niềm tin tiêu dùng chưa bị xói mòn bởi những biến động kinh tế toàn cầu.
Ông Lâm nhấn mạnh rằng mức phục hồi hiện tại là tích cực, nhưng chưa tạo ra đà bứt phá mạnh mẽ để đóng vai trò trụ cột thúc đẩy tăng trưởng như kỳ vọng. Nói cách khác, tiêu dùng đang “ấm lên”, nhưng chưa “bùng nổ”.
Trong khi đó, ông Lê Anh Tuấn, Giám đốc chiến lược đầu tư tại Dragon Capital, cho rằng sức mua vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ các yếu tố nền tảng như thu nhập thực tế, việc làm ổn định và kỳ vọng tương lai. Trong quý I/2025, tiêu dùng từng có dấu hiệu chững lại, phản ánh tâm lý thận trọng của người dân khi đứng trước những rủi ro tài chính, đặc biệt là nhóm thu nhập trung bình và thấp.
“Một nền kinh tế không thể kỳ vọng tăng trưởng tiêu dùng mạnh mẽ nếu không song hành với cải thiện thu nhập thực tế và an sinh xã hội. Thiếu những điều kiện này, tiêu dùng khó có thể trở thành động lực trung tâm như mục tiêu Chính phủ kỳ vọng”, ông Tuấn cảnh báo.
Giới chuyên gia cho rằng, để sức mua phục hồi toàn diện và bền vững, không thể chỉ dựa vào các chiến dịch khuyến mại ngắn hạn. Cần có các chính sách tài khóa - tiền tệ linh hoạt hơn, hỗ trợ doanh nghiệp giữ giá ổn định, mở rộng sản xuất, đồng thời giúp người tiêu dùng yên tâm chi tiêu.
Ngoài ra, việc cải thiện môi trường kinh doanh, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, đảm bảo việc làm bền vững, phát triển các mô hình kinh tế chia sẻ, kinh tế số… cũng là những yếu tố then chốt giúp tái khởi động thị trường tiêu dùng nội địa theo hướng lâu dài và hiệu quả.
Tóm lại, sức mua trong nước đang hồi phục, nhưng để thực sự bứt phá, cần một hệ sinh thái chính sách hỗ trợ đồng bộ, có trọng tâm và đi đúng vào “nút thắt” của người tiêu dùng đó là thu nhập, niềm tin và kỳ vọng tương lai.
Tiêu dùng nội địa vẫn còn nhiều dư địa để đóng góp cho tăng trưởng kinh tế năm 2025 và những năm tiếp theo, với vai trò là một trong những cấu phần quan trọng của tổng cầu.
Tạo lực cho tăng trưởng dài hạn
Tại cuộc họp sáng 16/7 về kịch bản tăng trưởng kinh tế năm 2025 và các giải pháp trọng tâm, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh: Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2025 đạt khoảng 8,3 - 8,5%, qua đó tạo đà, tạo lực, tạo khí thế và nền tảng vững chắc cho giai đoạn tăng tốc 2026 - 2030, với kỳ vọng tăng trưởng đạt hai con số. Đây là mục tiêu đầy thách thức nhưng không thể không thực hiện. Nếu không đạt được trong năm nay, tăng trưởng các năm tiếp theo cũng như việc hoàn thành các mục tiêu phát triển dài hạn sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tiếp tục bất ổn, nhiều trung tâm tăng trưởng lớn suy yếu, xuất khẩu gặp khó, đầu tư nước ngoài phục hồi chậm, việc củng cố các động lực trong nước, đặc biệt là tiêu dùng đã trở thành giải pháp cấp thiết nhằm giữ nhịp tăng trưởng và mở rộng quy mô nền kinh tế.
Theo các chuyên gia, tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế có mối quan hệ hai chiều, hỗ trợ lẫn nhau: tiêu dùng tăng sẽ kích thích sản xuất, tạo việc làm, nâng thu nhập và ngược lại. Vì vậy, để thúc đẩy tăng trưởng, Chính phủ cần chủ động làm mới lực cầu tiêu dùng và triển khai các biện pháp kích cầu mạnh mẽ, đúng thời điểm, đúng đối tượng.
Một trong những giải pháp hiệu quả đã và đang được áp dụng là giảm 2% thuế VAT. Theo tính toán, chính sách này có thể giúp GDP tăng thêm khoảng 0,8 điểm phần trăm nếu kiểm soát tốt lạm phát. Giảm thuế VAT sẽ trực tiếp giúp hạ giá hàng hóa, dịch vụ, qua đó khuyến khích người dân chi tiêu nhiều hơn, đặc biệt trong bối cảnh thu nhập thực tế của một bộ phận người lao động vẫn còn hạn chế.
Bên cạnh đó, việc kiểm soát lạm phát, duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, điều hành tỷ giá và lãi suất hợp lý là những điều kiện tiên quyết để củng cố niềm tin người tiêu dùng. Khi giá cả leo thang hoặc bất ổn vĩ mô gia tăng, tâm lý người dân sẽ chuyển sang phòng thủ, cắt giảm chi tiêu, ảnh hưởng trực tiếp tới tổng cầu nội địa. Do đó, chính sách điều tiết cần đảm bảo tránh tình trạng lạm phát kỳ vọng, đồng thời kiểm soát giá cả hàng hóa vào các thời điểm nhạy cảm như mùa cao điểm lễ, Tết hay mùa du lịch.
Để tạo sức bật dài hạn cho tiêu dùng, các giải pháp cần đi xa hơn việc giảm thuế hay khuyến mãi ngắn hạn. Chính phủ cần quan tâm tới việc nâng cao chất lượng hàng hóa, dịch vụ trong nước, đảm bảo tính cạnh tranh về cả giá thành lẫn chất lượng, từ đó khuyến khích người dân ưu tiên sử dụng hàng Việt, giảm phụ thuộc vào hàng nhập khẩu. Đồng thời, cần mở rộng hệ thống phân phối hiện đại, giảm chi phí logistics, hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tiếp cận thị trường tiêu dùng một cách hiệu quả hơn.
Ngoài ra, các gói hỗ trợ tiêu dùng có mục tiêu cũng cần được triển khai, tập trung vào nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như công nhân, người lao động tự do, người thu nhập thấp. Việc sử dụng công nghệ số và dữ liệu lớn trong phân tích hành vi tiêu dùng sẽ giúp nhà quản lý đưa ra chính sách sát thực tế hơn, đáp ứng đúng nhu cầu, đúng thời điểm.
Tiêu dùng không thể thay thế cho các động lực truyền thống như đầu tư công hay xuất khẩu, nhưng trong bối cảnh hiện tại, đây được xem là “bệ đỡ mềm” giúp nền kinh tế trụ vững trước các cú sốc từ bên ngoài.
Khi tổng cầu nội địa được giữ ổn định, thị trường tiêu dùng hơn 100 triệu dân được khai thác đúng cách, Việt Nam sẽ có dư địa vững chắc để hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững hơn trong trung và dài hạn. Điều quan trọng là các chính sách kích cầu phải được thiết kế bài bản, triển khai nhất quán và gắn với mục tiêu phát triển toàn diện kinh tế – xã hội.
Quang Anh