Câu chuyện về Nam A Bank "nóng" lên bởi cuộc họp báo của ông Nguyễn Chấn - chồng cố doanh nhân Tư Hường được tổ chức.
'Lùm xùm' tranh chấp cổ phần
Vụ việc tranh chấp cổ phần được công bố rộng rãi sau khi ông Nguyễn Chấn (96 tuổi), chồng bà Trần Thị Hường (tên thường gọi là Tư Hường, đã mất năm 2017), là người sáng lập Ngân hàng Nam Á và Tập đoàn Hoàn Cầu, chiều qua đã tổ chức họp báo tại TP.HCM cho biết bị chiếm đoạt khoảng 30.000 tỉ đồng.
 |
| Ông Nguyễn Chấn (96 tuổi) tại cuộc họp báo tổ chức chiều 15/3 |
Phản ánh với báo chí, ông Nguyễn Chấn cho biết giữa năm 2016, bà Tư Hường bị bệnh nên có giao cho con trai quản lý ngân hàng và Tập đoàn Hoàn Cầu, nhưng quyền sở hữu tài sản vẫn thuộc về vợ chồng ông.
Tuy nhiên sau đó, người con trai thứ của ông và một số cá nhân đã chiếm giữ hết tài sản của vợ chồng ông, giá trị khoảng 30.000 tỉ đồng.
Số tài sản này gồm cổ phiếu do Ngân hàng Nam Á phát hành, cổ phần tại các công ty trong hệ thống Tập đoàn Hoàn Cầu, các khoản đầu tư vào doanh nghiệp dưới hình thức góp vốn, mua cổ phần.
Trước đó, ông Nguyễn Quốc Toàn đã được giao quản lý ngân hàng và Tập đoàn Hoàn Cầu giữa năm 2016 khi bà Tư Hường đau bệnh. Ông Toàn hiện vẫn đảm nhận vị trí Chủ tịch HĐQT của Nam A Bank. Ngoài ra, HĐQT của ngân hàng này còn có ông Nguyễn Quốc Mỹ, em trai ông Toàn.
Ông Nguyễn Chấn chia sẻ, “Khi phát hiện gia đình đã can ngăn nhưng không thành mà đỉnh điểm nhất là vào khoảng 10h ngày 25/7/2018, nhiều người đột nhập bất hợp pháp vào nơi cư trú của tôi tại 141 Võ Văn Tần, mở tủ két sắt của gia đình do tôi quản lý, tiếp tục lấy đi nhiều hồ sơ pháp lý, giấy tờ chứng minh tài sản của vợ chồng tôi”.
Theo đó, các cổ phiếu và hồ sơ liên quan do người thân của ông Chấn đứng tên được gửi cất giữ trong tủ két của gia đình ông tại nhà số 141 Võ Văn Tần đã bị sang nhượng có chủ ý cho những người gia đình không hề quen biết.
Ông Chấn cho biết, ngay khi sự việc xảy ra, ông đã trình báo sự việc bị mất cắp các tài liệu trong két sắt lên Công an phường 6 quận 3, TP Hồ Chí Minh ngay trong sáng 25/7/2018. Đồng thời, ông đã gửi đơn tố cáo đến Công an TP Hồ Chí Minh, Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Sau "lùm xùm" trên, Ngân hàng TMCP Nam Á đã phát đi thông cáo thừa nhận đang có nhiều thông tin liên quan đến các tranh chấp cổ phần, cổ phiếu giữa các cổ đông của ngân hàng này và khẳng định các tranh chấp này (nếu có) hoàn toàn là các quan hệ dân sự giữa cổ đông, không liên quan đến hoạt động kinh doanh của ngân hàng.
Siết nợ chung cư do nợ xấu
Không chỉ "nóng" lên bởi việc tranh chấp cổ phần, Nam Á Bank từng làm nóng dư luận bởi việc "siết nợ" chung cư.
Cụ thể, ngày 28/2, Ngân hàng Nam Á Bank đã thông báo gửi UBND phường Tân Quý, quận Tân Phú và các bên liên quan về việc thu giữ và xử lý quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền tại chung cư trên để thu hồi nợ.
Công ty Khang Gia vay vốn Nam Á Bank từ năm 2011 và phát sinh nợ xấu từ năm 2015. Đến nay, Công ty Khang Gia vẫn chưa giải quyết dứt điểm khoản vay Nam Á Bank.
Tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất của thửa đất tại số 377 Tân Hương và 2 thửa đất gần đó. Ba thửa đất bị Nam Á Bank thông báo thu hồi chính là vị trí của chung cư Khang Gia Tân Hương hiện tại.
Nam Á ban đầu thông báo việc thu giữ chung cư sẽ diễn ra vào ngày 15/4, sau đó ngân hàng sẽ đưa tài sản ra bán đấu giá theo quy định. Trong trường hợp Công ty Khang Gia không bàn giao tài sản, Nam Á Bank sẽ phối hợp với cơ quan có thẩm quyền để tổ chức thu giữ.
Tuy nhiên, vấn đề đặt ra ở đây, ngân hàng sẽ thu giữ cái gì? Tài sản thế chấp là 3 thửa đất thì giờ đây đã thành chung cư, trong chung cư có cả ngàn cư dân đang sinh sống, chủ quyền của họ được xác lập qua hợp đồng mua bán với chủ đầu tư, được pháp luật bảo hộ. Vậy, tài sản còn lại của chủ đầu tư trong chung cư này là gì?
Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Trưởng ban quản trị chung cư, cho biết qua thống kê của cư dân, tài sản của chủ đầu tư hiện tại gần như không còn, vì căn hộ đã bán hết từ đầu; phần sở hữu riêng của chủ đầu tư là trung tâm thương mại tầng trệt, lửng thì đã chia nhỏ thành 71 căn và cũng bán sạch; đối với tầng hầm, phần giữ xe máy là của cư dân, diện tích giữ ô tô thuộc chủ đầu tư nhưng cũng do người khác đứng tên; hồ bơi của chung cư cũng đứng tên người khác!
Thế thì, trong thông báo của Nam Á Bank nêu “Phương thức xử lý: sau khi thu giữ sẽ đưa tài sản ra bán đấu giá theo quy định”. Tuy nhiên, tài sản trên 3 thửa đất thế chấp ngân hàng đã thuộc về người khác, ngân hàng làm sao có thể đem ra bán đấu giá? Như vậy, khẳng định trong thông cáo báo chí rằng “Việc xử lý sẽ không ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân tại chung cư Khang Gia” của Nam Á Bank là không đúng thực tế, vì chủ đầu tư chẳng còn gì để cho ngân hàng siết nợ.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM, phân tích: Theo quy định của pháp luật, chủ đầu tư có của (tài sản) vẫn chưa thể vay được mà phải có phương án kinh doanh, cùng với phương án trả nợ. Ngân hàng sau khi thẩm định kỹ lưỡng rồi mới giải ngân. Luật còn quy định ngân hàng phải có trách nhiệm theo dõi đồng tiền của mình bỏ ra có được sử dụng đúng mục đích hay không. Tức là theo dõi công trình, đồng tiền giải ngân có làm đúng hạng mục theo cam kết, nếu không là ngưng lại ngay lập tức, chứ không phải quăng tiền ra “một cục” rồi bên vay muốn làm gì thì làm.
Trong trường hợp này, không đòi được tiền là trách nhiệm đầu tiên thuộc về ngân hàng, chứ không phải lôi cư dân vào cuộc, biến thành con tin để đòi nợ! Nếu ngân hàng cho vay sai, bị mất tiền, thì sẽ bị xử lý theo pháp luật. Điểm lại các vụ lùm xùm trước đây liên quan đến vay mượn giữa doanh nghiệp kinh doanh bất động sản và ngân hàng, cho thấy nhiều ngân hàng còn thiếu trách nhiệm trong việc cho vay và quản lý dòng vốn.
Sau sự việc Nam Á Bank siết nợ chung cư, UBND quận Tân Phú (TP.HCM) yêu cầu Ngân hàng Nam Á Bank không siết nợ chung cư Khang Gia Tân Hương (số 377 Tân Hương, quận Tân Phú) nhằm đảm bảo quyền lợi cho người dân mua căn hộ và đã sinh sống tại chung cư, đồng thời đảm bảo an ninh trật tự tại khu vực. Ngân hàng này đã đồng ý tạm thời không siết nợ dự án này.
"Xáo trộn" lớn trong cổ đông
Công ty TNHH Hoàn Cầu (Tập đoàn Hoàn Cầu) là một trong hai pháp nhân làm nên tên tuổi của cố doanh nhân Trần Thị Hường (tên thường gọi Tư Hường), bên cạnh Ngân hàng Nam Á - nhà băng mà ông Nguyễn Chấn, chồng bà cho biết đang bị một trong những người con trai chiếm cổ phần.
Hoàn Cầu được thành lập vào năm 1993 với vốn điều lệ 193 tỷ đồng. Đến năm 2015, đơn vị này tăng vốn điều lệ lên 1.170 tỷ đồng với gần 30 công ty thành viên tập trung chủ yếu tại Khánh Hòa, TP HCM, Đà Lạt, Đồng Nai... Hoàn Cầu tập trung đầu tư, kinh doanh bất động sản từ những năm 2000 và đây là lĩnh vực tích tụ tài sản lớn nhất của đại gia đình bà Tư Hường. Bên cạnh đó, doanh nghiệp này còn hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ giải trí, khu đô thị - công nghiệp - dịch vụ kinh doanh nhà hàng - khách sạn...
Tuy nhiên, khoảng 3 năm qua, cơ cấu cổ đông cũng như các vị trí lãnh đạo chủ chốt tại Tập đoàn Hoàn Cầu thay đổi ít nhất 5 lần.Từ chỗ toàn bộ cổ phần nằm trong tay gia đình bà Tư Hường thì đến nay được chuyển gần hết sang ông Phan Đình Tân - người đang là Phó chủ tịch HĐQT Ngân hàng Nam Á.
Trước đó, tính đến cuối 2016, ba người trong gia đình bà Tư Hường chia nhau nắm giữ toàn bộ cổ phần của Hoàn Cầu. Trong đó, ông Nguyễn Chấn sở hữu 51,78%, bà Tư Hường là 38,21%, còn ông Nguyễn Quốc Toàn (con trai) đứng tên 10,01%. Ông Phan Đình Tân lúc này đóng vai trò là đại diện pháp luật, Tổng giám đốc Hoàn Cầu.
Sự biến động liên tục bắt đầu từ tháng 11/2016 khi ông Nguyễn Chấn tăng tỷ lệ nắm giữ lên 89,99% vốn, bà Tư Hường không còn cổ phần tại Hoàn Cầu. Hơn 8% cổ phần do 2 con trai và một người con gái của ông bà chia nhau nắm giữ. Lúc này, ông Phan Đình Tân đứng tên 2% cổ phần, song không còn đóng vai trò điều hành công ty. Người đại diện theo pháp luật trong giai đoạn này cũng chuyển giao cho ông Nguyễn Quốc Cường, con trai bà Tư Hường với chức vụ Chủ tịch Hội đồng thành viên kiêm Tổng giám đốc.
Những xáo trộn lớn về cổ đông của Hoàn Cầu diễn ra liên tục hơn kể từ tháng 5/2017, tức là sau khi bà Tư Hường qua đời. Chỉ hai tuần sau biến cố này, ông Phan Đình Tân trở lại giữ vị trí Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc của Hoàn Cầu. Ông Cường lúc đó cũng không còn nắm giữ cổ phần của công ty, mà sang tên cho bà Nguyễn Thị Thanh Vân nâng tỷ lệ sở hữu lên 4%. Những cổ đông khác vẫn giữ nguyên tỷ lệ nắm giữ cũ.
Tuy nhiên, cơ cấu đó cũng chỉ duy trì được chưa đầy nửa năm. Tháng 11/2017, toàn bộ phần vốn của ông Chấn và các con chuyển nhượng sang một cái tên khá mới là ông Dương Tiến Dũng - người chưa xuất hiện trong bộ máy nhân sự cấp cao của Hoàn Cầu cũng như Ngân hàng Nam Á. Cũng kể từ đó đến nay, trong cơ cấu cổ đông của Hoàn Cầu không còn tên ông Nguyễn Chấn cũng như các con trai của ông. Lúc này, ông Phan Đình Tân vẫn nắm giữ 2%.
Sự thay đổi lớn một lần nữa diễn ra vào tháng 7/2018 khi ông Phan Đình Tân tăng tỷ lệ sở hữu lên 99% cổ phần tại Tập đoàn Hoàn Cầu và duy trì tỷ lệ này cho đến nay. Ông Dương Tiến Dũng không còn tên trong danh sách cổ đông, thay vào đó là bà Nguyễn Thị Liệu - người thường trú tại Bình Định nắm giữ 1% cổ phần. Tuy nhiên, đến cuối năm 2018, bà Liệu cũng không còn là cổ đông của Hoàn Cầu. Người nắm giữ 1% còn lại là bà Nguyễn Tôn Nữ Như Hoàng - cá nhân thường trú tại Bình Thạnh, TP HCM.
Tại Ngân hàng Nam Á, sau 2 năm thành lập Tập đoàn Hoàn Cầu, năm 1995, bà Tư Hường đã quyết định mua cổ phần của ngân hàng này. Không trực tiếp điều hành nhưng doanh nhân gốc Bình Định với vai trò cố vấn cấp cao là người góp công lớn đưa ngân hàng này từ vốn điều lệ 5 tỷ đồng lên hơn 3.353 tỷ đồng như hiện nay.
Cơ cấu sở hữu của bà Tư Hường và những người liên quan trong gia đình biến động mạnh qua từng giai đoạn. Trong bản cáo bạch chào bán cổ phiếu ra công chúng của Ngân hàng Nam Á vào năm 2007, bà Tư Hường là cổ đông lớn thứ ba với tỷ lệ sở hữu 13,09%. Ông Nguyễn Chấn (chồng bà Tư Hường) và con trai Nguyễn Quốc Mỹ cũng là cổ đông lớn nắm giữ lần lượt 5,14% và 7,31% vốn cổ phần.
Tuy nhiên, đến năm 2015, số lượng cổ phiếu bà Tư Hường nắm giữ chỉ còn 0,47%, tương ứng 1,4 triệu cổ phiếu. Tỷ lệ sở hữu của ông Nguyễn Chấn và ông Nguyễn Quốc Mỹ cũng chỉ còn 0,82% và 4,31%.
Thay đổi lớn về cơ cấu cổ đông nhưng thực tế sở hữu của gia đình bà Tư Hường tại Ngân hàng Nam Á vẫn tương đối lớn. Hai cổ đông lớn gồm ông Nguyễn Quốc Toàn (con trai bà Tư Hường) và Công ty TNHH Rồng Thái Bình Dương trước đó do ông Toàn làm Chủ tịch HĐQT. Tỷ lệ sở hữu của hai cổ đông này lần lượt là 5% và 14,26%.
Nguyên An