Xuất khẩu tôm Việt Nam sang Trung Quốc và Hồng Kông tiếp tục bứt phá mạnh mẽ trong năm 2025. Tính đến ngày 15/10, kim ngạch đã vượt mốc 1 tỷ USD, tăng 66% so với cùng kỳ năm ngoái, đưa thị trường này chiếm 28,2% tổng giá trị xuất khẩu tôm của Việt Nam. Với tốc độ tăng trưởng cao nhất trong tất cả các thị trường, Trung Quốc đang trở thành điểm tựa quan trọng của toàn ngành.
Cơ cấu xuất khẩu thay đổi, sản phẩm cao cấp lên ngôi
Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, cơ cấu xuất khẩu sang Trung Quốc trong 9 tháng đầu năm cho thấy sự khác biệt rõ rệt so với các thị trường khác. Nhóm tôm loại khác, chủ yếu gồm tôm hùm sống và các sản phẩm cao cấp, đạt 633 triệu USD – tăng tới 139% và chiếm 65,6% tổng kim ngạch. Riêng nhóm tôm sống, tươi, đông lạnh đạt 614 triệu USD, tăng 145%, phản ánh nhu cầu tiêu thụ mạnh mẽ các sản phẩm cao cấp, đặc biệt là tôm hùm sống Việt Nam tại thị trường Trung Quốc.
Tôm chân trắng đạt 247 triệu USD, tăng 3%, trong đó nhóm sản phẩm chế biến tăng đột biến hơn 114%. Sự tăng trưởng này đến từ xu hướng tiêu dùng hiện đại, tiện lợi tại các đô thị lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải, Thâm Quyến. Tôm sú đạt 86 triệu USD, tăng 7,7%, tiếp tục giữ vị trí ổn định tại các thành phố ven biển, nơi người dân ưa chuộng màu sắc đẹp và chất lượng thịt đặc trưng.
Nhờ sự mở rộng cả về lượng lẫn chất, Trung Quốc đang củng cố vai trò là thị trường dẫn dắt của ngành tôm Việt trong năm nay.
Nhập khẩu của Trung Quốc ổn định, giá trị gia tăng mạnh
Tình hình nhập khẩu tôm của Trung Quốc trong quý 3/2025 duy trì sự ổn định về lượng nhưng tăng về giá trị. Trong tháng 9, Trung Quốc nhập 66.757 tấn tôm, tăng nhẹ 1%; lũy kế 9 tháng đạt 672.625 tấn, giảm nhẹ 1% so với cùng kỳ 2024. Tuy nhiên, giá trị nhập khẩu đạt 3,53 tỷ USD, tăng 8%, cho thấy giá trung bình cao hơn và tỷ trọng sản phẩm cao cấp ngày càng lớn.
Ecuador tiếp tục là nhà cung cấp lớn nhất, chiếm gần 3/4 tổng lượng nhập với 501.757 tấn, gần như không thay đổi so với năm ngoái. Ấn Độ đứng thứ hai với mức phục hồi mạnh trong quý 3, đặc biệt tháng 9 tăng đến 46% do các doanh nghiệp chuyển hướng xuất khẩu sang Trung Quốc sau khi chịu thuế cao từ thị trường Mỹ. Thái Lan cũng đạt mức tăng 20% nhờ tập trung vào tôm chế biến, tôm nấu chín và các sản phẩm giá trị gia tăng phục vụ phân khúc cao cấp.
Các chuyên gia nhận định, trong quý 4/2025, nhập khẩu của Trung Quốc có thể tăng nhẹ do nhu cầu cho mùa lễ hội và Tết Nguyên đán 2026. Tuy nhiên, những rủi ro như thắt chặt biên mậu, điều chỉnh quy định hải quan và yêu cầu khắt khe về truy xuất nguồn gốc có thể ảnh hưởng trực tiếp tới dòng hàng. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt phải chuyên nghiệp hơn trong quản lý chất lượng và tuân thủ tiêu chuẩn.
Cạnh tranh khốc liệt và cơ hội mở rộng thị phần
Thị trường Trung Quốc đang trở nên cạnh tranh gay gắt hơn bao giờ hết. Ecuador và Ấn Độ đẩy mạnh cung ứng tôm đông lạnh giá thấp vào phân khúc phổ thông, trong khi Việt Nam và Thái Lan tập trung các sản phẩm cao cấp, tươi sống và chế biến. Dù có lợi thế về vị trí địa lý và chất lượng sản phẩm, mức tăng trưởng khiêm tốn 3% của tôm chân trắng cho thấy Việt Nam vẫn chịu sức ép lớn ở phân khúc giá rẻ.
Để mở rộng thị phần, doanh nghiệp Việt cần chú trọng hơn vào xây dựng thương hiệu, cải thiện bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật cao của thị trường Trung Quốc. Đây không chỉ là yếu tố cạnh tranh, mà còn là điều kiện tiên quyết để duy trì dòng hàng thông suốt trong bối cảnh chính sách nhập khẩu thường xuyên thay đổi.
Trong tháng 10, Hội chợ Thủy sản và Nghề cá Trung Quốc 2025 tại Thanh Đảo quy tụ sự tham gia của 15 doanh nghiệp thủy sản Việt Nam tại Gian hàng Quốc gia Việt Nam do VASEP chủ trì. Đây được xem là cơ hội quan trọng để doanh nghiệp Việt tiếp cận khách hàng mới, cập nhật xu hướng tiêu dùng, tìm kiếm đối tác và nâng cao nhận diện thương hiệu tại thị trường trọng điểm này.
Tuy Trung Quốc là động lực tăng trưởng quan trọng của ngành tôm Việt trong năm 2025, cơ hội luôn đi kèm thách thức. Doanh nghiệp muốn giữ đà tăng trưởng cần tái định vị chiến lược theo hướng bền vững hơn, tập trung vào chất lượng và giá trị gia tăng, qua đó củng cố vị thế tôm Việt trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.
Trung Anh