Mới đây, Hiệp hội Bất động sản TP. HCM (HoREA) văn bản gửi Ban kinh tế trung ương về việc thực hiện cải cách thể chế, hình thành các chính sách và cơ chế mới lấy con người là trung tâm, kiến tạo phát triển môi trường kinh doanh ngày càng minh bạch, thông thoáng.
Cần kiến tạo phát triển môi trường kinh doanh ngày càng minh bạch, thông thoáng
Theo HoREA nhận định thị trường BĐS TP. HCM hiện nay nhìn tổng thể về bản chất không xấu, chưa có nguy cơ bị khủng hoảng, tính thanh khoản vẫn tốt do “tổng cầu có khả năng thanh toán” vẫn cao và vẫn còn nằm trong chu kỳ phục hồi và tăng trưởng sau giai đoạn bị khủng hoảng đóng băng 2011-2013. Gần như 100% căn hộ trung cấp, căn hộ bình dân đã được tiêu thụ và có những dự án nhà ở cao cấp có tỷ lệ tiêu thụ lên đến hơn 60% trong năm 2019.
Cần kiến tạo phát triển môi trường kinh doanh ngày càng minh bạch, thông thoáng.
Tuy nhiên, thị trường bất động sản TP. HCM rơi vào tình thế khó khăn hiện nay chỉ có tính nhất thời, đặc thù, bất bình thường, mà nguyên nhân là do: (i) Hệ thống pháp luật (công tác lập pháp, lập quy), chưa thật sự đảm bảo tính hệ thống, đồng bộ; (ii) Phương thức xây dựng các Luật phổ biến theo kiểu "Luật khung; Luật ống", dẫn đến khó đấu tranh với các lợi ích cục bộ của Bộ, ngành đề xuất Luật, do Đại biểu Quốc hội chưa đảm bảo 100% chuyên trách; (iii) Khâu yếu nhất vẫn là công tác thực thi pháp luật của các Bộ, ngành và các địa phương; (iv) Quy trình, thủ tục hành chính nhìn chung vẫn còn rườm rà, bất cập; (v) Trách nhiệm và năng lực thi hành công vụ của một số cán bộ, công chức, viên chức nhà nước còn hạn chế; Tệ nạn nhũng nhiễu chưa được khắc phục.
Hiệp hội nhận thấy, 5 nguyên nhân dẫn đến những vướng mắc, khó khăn của thị trường bất động sản (nêu trên), đều có chung điểm xuất phát là từ những hạn chế, vướng mắc về thể chế pháp luật, cơ chế chính sách thuộc trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước.
Do thị trường bất động sản có "độ trễ" nên nếu không có biện pháp xử lý hiệu quả các vướng mắc và điểm nghẽn hiện nay, thì tình trạng sụt giảm quy mô thị trường sẽ còn tiếp tục trong thời gian tới, dẫn đến một số doanh nghiệp bất động sản gặp nhiều khó khăn, thậm chí có thể đối diện với nguy cơ phá sản.
Từ thực tiễn của thị trường bất động sản hiện nay, HoREA nhận thấy yêu cầu cấp bách là “Nhà nước kiến tạo phát triển” môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, cạnh tranh lành mạnh. Minh bạch là yêu cầu hàng đầu, có tính quyết định nhất, bởi lẽ, có minh bạch thì mới có công bằng, bình đẳng và cạnh tranh lành mạnh, để khai thác tối đa các nguồn lực nhằm mục tiêu phát triển đất nước hùng cường và tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển lành mạnh, bền vững. Trong đó, cải cách thể chế, hoàn thiện hệ thống pháp luật đảm bảo tính hệ thống, đồng bộ, liên thông là khâu đột phá để kiến tạo môi trường kinh doanh theo chuẩn mực quốc tế.
Điểm nghẽn cần tháo gỡ để phát triển
Theo khái niệm “Nhà nước kiến tạo phát triển” có nội hàm rộng, bao gồm hoạt động lập pháp của Quốc hội, hoạt động của Chủ tịch nước, hoạt động lập quy và điều hành cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của Chính phủ, hoạt động của chính quyền địa phương, nhằm thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong toàn bộ cơ chế hoạt động của “Nhà nước kiến tạo phát triển” có vai trò quyết định trực tiếp của “Chính phủ kiến tạo phát triển”.
Do đó, HoREA đề nghị Nhà nước, Quốc hội, trước hết là đề nghị Chính phủ tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế, kiến tạo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, bình đẳng, cạnh tranh lành mạnh, đi đôi với trách nhiệm giải trình, trách nhiệm đối thoại của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền với người dân và cộng đồng doanh nghiệp, trong đó có doanh nghiệp bất động sản.
Đề nghị Quốc hội xem xét sửa đổi, bổ sung hệ thống pháp luật về đất đai, về đầu tư, về xây dựng, về nhà ở, về kinh doanh bất động sản, về dân sự để đảm bảo tính hệ thống, tính đồng bộ và tính liên thông:
Thứ nhất, đề nghị Quốc hội xem xét ban hành mới Luật Đất đai vào năm 2021, sau khi Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ XIII quyết định đường lối phát triển kinh tế giai đoạn 2021 - 2025, tầm nhìn đến năm 2045, 2050. Nếu vẫn giữ lộ trình sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai trong năm 2020 thì không còn phù hợp nữa.
Thứ hai, đề nghị Quốc hội xem xét sửa đổi, bổ sung một số Điều của Bộ Luật Dân sự, và các Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp, Luật Xây dựng, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Quy hoạch đô thị trong năm 2020, đảm bảo tính hệ thống, tính đồng bộ và tính liên thông.
Thứ ba, đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét bổ sung “Chương trình mục tiêu nhà ở xã hội” vào Điều 7 Nghị quyết 1023/NQ-UBTVQH13 ngày 28/08/2015 về “Ban hành các nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ vốn đầu tư phát triển nguồn ngân sách nhà nước giai đoạn 2016 - 2020”, để Chính phủ có căn cứ pháp luật, có nguồn vốn ngân sách để thực hiện chính sách tín dụng nhà ở xã hội theo quy định của Luật Nhà ở 2014, mà hiện nay đang bị ách tắc.
Đề nghị Thủ tướng Chính phủ quan tâm chỉ đạo quyết liệt để sớm tháo gỡ các vướng mắc, “điểm nghẽn” cụ thể của thị trường bất động sản, để thị trường phục hồi và tăng trưởng trở lại, tạo điều kiện cho các tầng lớp nhân dân, trước hết là người có thu nhập trung bình, người có thu nhập thấp đô thị có nhà ở.
An Nguyên