Giai đoạn 2026-2030, TP Hồ Chí Minh được Chính phủ giao phát triển 181.257 căn nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê, trong đó có 52.000 căn cho thuê. Thành phố đang rà soát quỹ đất, thúc đẩy các dự án hiện hữu và xây dựng kế hoạch huy động nguồn lực từ nhiều đơn vị để đáp ứng nhu cầu nhà ở ngày càng lớn.
Hơn 181.000 căn nhà ở xã hội, nhà cho thuê trong 5 năm
Theo Nghị quyết số 303/NQ-CP ngày 30/9/2026 của Chính phủ về giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê giai đoạn 2026-2030, TP Hồ Chí Minh phải phát triển tổng cộng 181.257 căn trong giai đoạn này. Trong đó, nhà ở xã hội để bán, cho thuê mua là 129.257 căn, còn nhà ở cho thuê là 52.000 căn.
Chỉ tiêu được phân bổ theo từng năm, với khối lượng tăng mạnh từ năm 2027. Cụ thể, năm 2026, thành phố được giao phát triển 9.000 căn, gồm 2.000 căn cho thuê. Năm 2027, chỉ tiêu tăng lên 57.657 căn, trong đó có 5.000 căn cho thuê. Giai đoạn 2028-2030, mỗi năm thành phố phải phát triển 38.200 căn; tổng số căn cho thuê trong ba năm này là 45.000 căn.
Năm 2027 sẽ là giai đoạn có khối lượng thực hiện lớn nhất trong kế hoạch 5 năm. Áp lực không chỉ nằm ở việc bổ sung nguồn cung mà còn ở khả năng hoàn thiện thủ tục pháp lý, bố trí quỹ đất, huy động vốn và bảo đảm tiến độ thi công để các dự án có thể đưa sản phẩm ra thị trường.
Theo thông tin từ cơ quan quản lý thành phố, từ đầu năm 2026 đến nay, TP Hồ Chí Minh đã có 3 dự án nhà ở xã hội hoàn thành, đưa vào sử dụng với quy mô 2.283 căn. Đồng thời, 13 dự án đã khởi công, cung cấp khoảng 14.000 căn.
TP Hồ Chí Minh quy hoạch quỹ đất 1.740ha, đặt mục tiêu phát triển hơn 181.000 căn nhà ở xã hội.
Lũy kế hiện có 25 dự án đang thi công xây dựng, với quy mô khoảng 22.900 căn. Trong năm 2026, thành phố dự kiến có 13 dự án hoàn thành, tương ứng khoảng 9.000 căn. Ngoài ra, 17 dự án dự kiến hoàn thành từ phần móng trở lên, với quy mô khoảng 18.000 căn, để được xem xét điều kiện đưa ra thị trường cho người dân đăng ký.
Các số liệu này cho thấy nguồn cung đang được bổ sung thông qua cả những dự án đã triển khai và các dự án chuẩn bị gia nhập thị trường. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa số căn đã hoàn thành, số căn đang xây dựng và số căn mới đạt điều kiện xem xét đưa ra thị trường. Đây là những giai đoạn khác nhau trong quá trình phát triển dự án, không thể cộng gộp để xem là lượng nhà ở đã sẵn sàng bàn giao cho người dân.
Với 52.000 căn trong tổng chỉ tiêu 181.257 căn, phân khúc này được xác định là một cấu phần quan trọng của chương trình phát triển nhà ở giai đoạn tới.
Trước đó, định hướng phát triển nhà ở của thành phố cũng nhấn mạnh việc đa dạng hóa hình thức tiếp cận nhà ở, đặc biệt là nhà cho thuê dành cho người thu nhập thấp và công nhân. Thành phố dự kiến khai thác thêm quỹ nhà, đất do Nhà nước quản lý, đồng thời huy động các đơn vị có liên quan tham gia đầu tư.
Việc tăng nguồn cung cho thuê có ý nghĩa đối với những người chưa đủ khả năng tích lũy để mua nhà hoặc chưa muốn gắn với khoản vay dài hạn. Tuy nhiên, hiệu quả của chương trình còn phụ thuộc vào giá thuê, vị trí dự án, kết nối giao thông và khả năng tiếp cận nơi làm việc của người dân.
Mở rộng quỹ đất, huy động nhiều nguồn lực phát triển nhà ở
Bên cạnh tiến độ dự án, quỹ đất được xem là một trong những yếu tố quyết định khả năng hoàn thành mục tiêu phát triển nhà ở xã hội của TP Hồ Chí Minh.
Theo Chương trình phát triển nhà ở giai đoạn 2021-2030, khu vực TP Hồ Chí Minh trước sáp nhập có 100 dự án nhà ở xã hội, với diện tích khoảng 400ha. Thành phố định hướng tiếp tục quy hoạch bổ sung 1.000ha đất tại các khu vực động lực đến năm 2040, hướng tới tổng quỹ đất nhà ở xã hội khoảng 1.400ha tại khu vực này.
Sau khi sáp nhập địa bàn tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây, tổng quỹ đất được rà soát để phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố mới gồm 191 dự án, khu đất với tổng diện tích khoảng 740ha.
Trong đó, khu vực TP Hồ Chí Minh trước sáp nhập có 100 khu đất, dự án với diện tích 412,5ha; khu vực Bình Dương cũ có 59 khu đất, dự án với diện tích 184,09ha; khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu cũ có 32 khu đất, dự án với diện tích 143,61ha.
Cùng với quỹ đất hiện có, thành phố định hướng bổ sung thêm khoảng 1.000ha tại các khu vực động lực. Theo phương án được nêu trong thông tin cung cấp, tổng diện tích đất dự kiến dành cho phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn TP Hồ Chí Minh mới đạt khoảng 1.740ha, chưa kể các quỹ đất tại những khu vực động lực thuộc địa bàn Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây.
Mở rộng quỹ đất, huy động nhiều nguồn lực phát triển nhà ở.
Để khai thác nguồn lực này, UBND TP Hồ Chí Minh đã giao Sở Quy hoạch - Kiến trúc xây dựng đề án sử dụng hiệu quả quỹ đất sẵn có. Trọng tâm là rà soát các khu đất có nguồn gốc do Nhà nước trực tiếp quản lý, đồng thời nghiên cứu điều chỉnh, chuyển đổi công năng một số khu công nghiệp, cơ sở sản xuất và nhà xưởng sử dụng kém hiệu quả sang phát triển nhà ở xã hội.
Việc rà soát, bổ sung quỹ đất có thể tạo thêm dư địa phát triển dự án trong dài hạn. Tuy nhiên, diện tích đất được thống kê hoặc đưa vào quy hoạch chưa đồng nghĩa toàn bộ quỹ đất đã sẵn sàng xây dựng. Để chuyển hóa thành nguồn cung thực tế, từng khu đất vẫn cần được xem xét về quy hoạch, hiện trạng sử dụng, thủ tục đầu tư, hạ tầng kỹ thuật và khả năng triển khai.
Về cơ chế thực hiện, Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh đang hoàn thiện nghị quyết quy định các chính sách, cơ chế ưu đãi về đầu tư, xây dựng, quản lý, bảo trì và khai thác nhằm hỗ trợ phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê trên địa bàn thành phố theo Luật Phát triển đô thị.
Song song đó, Sở Xây dựng tiếp tục theo dõi, đôn đốc tiến độ khởi công và hoàn thành các dự án; phối hợp với Quỹ Phát triển nhà ở thành phố, Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh, Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp thành phố, chủ đầu tư cùng các đơn vị liên quan để triển khai nhiệm vụ được giao.
Trong kế hoạch phát triển nhà ở cho thuê, Quỹ Phát triển nhà ở thành phố được giao xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch tạo lập 25.000 căn giai đoạn 2026-2030. Liên đoàn Lao động thành phố xây dựng kế hoạch triển khai mục tiêu khoảng 10.000 căn thuộc chương trình do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và Liên đoàn Lao động thành phố đầu tư.
Đối với Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp thành phố, nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng kế hoạch phát triển 10.000 căn nhà lưu trú công nhân trong các khu công nghiệp, khu chế xuất giai đoạn 2026-2030.
Các kế hoạch này hướng tới huy động nhiều nguồn lực tham gia phát triển nhà ở, trong đó có nhà cho thuê và nhà lưu trú công nhân. Tuy nhiên, để các mục tiêu phát huy hiệu quả, việc phối hợp giữa các đơn vị cần gắn với tiến độ cụ thể, quỹ đất phù hợp và phương án đầu tư khả thi.
Với chỉ tiêu 181.257 căn trong 5 năm, TP Hồ Chí Minh đứng trước yêu cầu vừa tăng tốc triển khai dự án, vừa điều chỉnh cơ cấu nguồn cung theo hướng đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dân. Trong đó, việc phát triển nhà cho thuê, nhà lưu trú công nhân và khai thác hiệu quả quỹ đất công sẽ là những hướng đi quan trọng bên cạnh mô hình nhà ở xã hội để bán hoặc cho thuê mua.
Thiên An