Tại Hội nghị công bố 9 đồ án quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 của TP Thủ Đức, Chủ tịch UBND TP Hoàng Tùng cho biết địa phương đang đẩy nhanh tiến độ lập và phủ kín các đồ án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500.
Theo ông Tùng, đây là cơ sở quan trọng trong công tác quản lý xây dựng, điều hành phát triển đô thị để tiến tới thí điểm miễn giấy phép xây dựng đối với nhà ở riêng lẻ theo chỉ đạo của Thủ tướng, UBND TPHCM và hướng dẫn từ Bộ Xây dựng.
Theo kế hoạch, đến cuối năm nay, TP Thủ Đức sẽ có một số khu vực được duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và thí điểm miễn giấy phép xây dựng nhà ở riêng lẻ. Nếu quá trình thí điểm thuận lợi, việc miễn giấy phép xây dựng nhà ở riêng lẻ sẽ được áp dụng chính thức từ ngày 1/1/2026.
TP Thủ Đức thí điểm miễn giấy phép xây dựng nhà ở riêng lẻ từ đầu năm 2026.
Theo đại diện Sở Xây dựng TPHCM cho biết đang phối hợp với UBND các quận, huyện và TP Thủ Đức rà soát, thống kê các khu vực đủ điều kiện áp dụng miễn giấy phép xây dựng.
Theo Sở Xây dựng, các khu vực đã có quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và đáp ứng đủ điều kiện kỹ thuật, pháp lý sẽ được miễn cấp phép. Khi đó, người dân chỉ cần thực hiện thủ tục thông báo khởi công mà không cần xin phép xây dựng như hiện nay.
Tuy nhiên, Sở Xây dựng lưu ý việc bỏ yêu cầu giấy phép xây dựng cũng đặt ra bài toán quản lý mới. Các đơn vị chức năng cần phối hợp chặt chẽ trong việc giám sát thi công, xử lý tranh chấp và cập nhật tài sản sau khi công trình hoàn thành.
Qua rà soát, TPHCM hiện có khoảng 360 khu vực, tương ứng với khoảng 55.000 lô, nền đủ điều kiện được miễn giấy phép xây dựng.
Hiện, Sở Xây dựng TPHCM đang lấy ý kiến các địa phương về danh sách những khu vực đủ điều kiện miễn cấp phép xây dựng, dự kiến hoàn tất trước ngày 1/7 để tổng hợp, trình UBND TPHCM xem xét, quyết định.
Tại phiên họp chuyên đề của Chính phủ về xây dựng pháp luật trong tháng 5/2025, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu kiên quyết cắt giảm các thủ tục hành chính không cần thiết, trong đó có giấy phép xây dựng.
Ông Lê Hữu Nghĩa – Phó chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM rất đồng tình với đề xuất cắt giảm các thủ tục liên quan đến giấy phép xây dựng nhằm cải cách hành chính, rút ngắn thời gian cho người dân và doanh nghiệp.
Theo ông Nghĩa, việc bỏ giấy phép xây dựng không phải là vấn đề mới, bởi trước năm 2013, quy định này đã từng được áp dụng. Cụ thể, đối với các dự án nằm trong khu vực đã được phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, bản vẽ quy hoạch đã thể hiện đầy đủ thông tin như chiều cao công trình, khoảng lùi… nên không cần xin giấy phép xây dựng, miễn là công trình xây dựng đúng với quy hoạch thì sẽ được hoàn công và cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu.
Do đó, ông Nghĩa cho rằng việc miễn giấy phép xây dựng nên được triển khai lại. Với nhà ở riêng lẻ không nằm trong khu vực quy hoạch chi tiết nhưng thuộc khu vực đã có kiến trúc đô thị do Nhà nước xác lập, mỗi thửa đất đều có quy định rõ ràng. Người dân chỉ cần xin phép khi muốn xây dựng vượt quy định cho phép, còn trong trường hợp thông thường thì nên được miễn giấy phép xây dựng.
Đối với các dự án như chung cư, tòa nhà văn phòng… nếu đã có quy hoạch chi tiết 1/500, ông Nghĩa cũng đề xuất nên bỏ yêu cầu xin giấy phép xây dựng. Bởi quy hoạch 1/500 đã thể hiện đầy đủ thông tin tương đương giấy phép xây dựng. Các bước thiết kế cơ sở, thiết kế kỹ thuật đã được các chủ đầu tư thuê đơn vị chuyên môn đảm trách, Nhà nước nếu muốn kiểm tra thì chỉ cần thuê đơn vị thẩm tra có chức năng thực hiện, sau đó để chủ đầu tư xây dựng đúng theo quy hoạch đã duyệt.
Ngoài ra, ông Nghĩa cũng đề xuất nên bãi bỏ công tác nghiệm thu công trình, vì cho rằng đây là một thủ tục mang tính hình thức. Khi công trình được thực hiện, các bên liên quan như nhà thầu, đơn vị giám sát, chủ đầu tư và đơn vị thiết kế đều đã có trách nhiệm nghiệm thu nội bộ. "Không ai lo công trình của mình bằng chính mình, nên Nhà nước không cần thiết phải gánh thêm công việc nghiệm thu giấy tờ" – ông chia sẻ.
Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng nếu bỏ giấy phép xây dựng, cơ quan chức năng cần có chế tài nghiêm khắc đối với trường hợp xây sai quy hoạch. Cụ thể, buộc tháo dỡ phần vi phạm, không cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu và xử phạt cả nhà thầu vi phạm – kể cả việc rút giấy phép kinh doanh – nhằm tránh tình trạng nhà thầu tiếp tay cho sai phạm và góp phần xây dựng văn hóa tuân thủ quy hoạch.
Cuối cùng, ông Nghĩa nhận định, nếu giảm bớt các thủ tục hành chính thì nguồn cung nhà ở sẽ được cải thiện, góp phần làm giảm giá nhà. Bởi hiện nay, thủ tục kéo dài khiến chi phí đầu tư đội lên, ảnh hưởng trực tiếp đến giá bán và nguồn cung trên thị trường.
Tâm An