Ban hành kết luận về việc chấp hành pháp luật trong quản lý, sử dụng vốn ngân sách tại các dự án đầu tư xây dựng công trình trên địa bàn huyện Cần Giờ, Thanh tra TP.HCM đề nghị chuyển hồ sơ vụ việc có dấu hiệu gian lận đấu thầu gói thầu số 1 - xây lắp thuộc dự án xây dựng hệ thống đê bao sông Hà Thanh qua Công an TP.HCM.
Nguy cơ lãng phí tại dự án nông thôn mới
Thanh tra TP. Hồ Chí Minh vừa công bố Kết luận thanh tra số 385/KL-TTTP-P3 ngày 11/10/2024 về việc chấp hành pháp luật trong quản lý, sử dụng vốn ngân sách tại các dự án đầu tư xây dựng công trình trên địa bàn huyện Cần Giờ do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực huyện Cần Giờ (Ban QLDA Cần Giờ) làm chủ đầu tư. Thời kỳ thanh tra từ năm 2018 - 2022.
Theo báo cáo của Ban QLDA Cần Giờ trong giai đoạn từ năm 2018 - 2022, đơn vị đã đề xuất và được cấp có thẩm quyền giao kế hoạch vốn đầu tư công cho 251 dự án với tổng số vốn được giao là 5.531.590 triệu đồng và đã thực hiện giải ngân vốn đầu tư công là 5.360.778 triệu đồng, đạt 96,9% kế hoạch vốn.
Trong đó, lý dự án đầu tư xây dựng khu vực huyện Cần Giờ có 57/251 dự án kéo dài, không bảo đảm thời gian thực hiện, làm giảm hiệu quả đầu tư.
Có 25/251 dự án triển khai, đã xác nhận khối lượng nghiệm thu hoàn thành nhưng tại thời điểm xác nhận giá trị nghiệm thu chưa được bố trí đủ vốn để thanh toán, dẫn đến còn nợ 5,282 tỷ đồng, việc này là chưa bảo đảm nguyên tắc bố trí vốn. Bên cạnh đó, có đến 102 dự án có thời gian quyết toán vốn đầu tư chậm so với quy định.
Thanh tra TP chọn ngẫu nhiên 19 dự án có vốn đầu tư lớn để kiểm tra, phát hiện nhiều sai sót, khuyết điểm trong quá trình đấu thầu, thực hiện dự án.
Đặc biệt là tại 11 dự án đầu tư thuộc Đồ án nâng cao chất lượng các tiêu chí xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2016 - 2020 trên địa bàn xã Lý Nhơn, huyện Cần Giờ. Hiện nay dự án đang tạm ngưng thực hiện.
Ngoài những kết quả đạt được, trong quá trình hoạt động Ban QLDA Cần Giờ còn nhiều sai sót hạn chế. Đặc biệt là trong 11 dự án đầu tư thuộc Đồ án nâng cao chất lượng các tiêu chí xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2016 - 2020 trên địa bàn xã Lý Nhơn, huyện Cần Giờ. Hiện nay dự án đang tạm ngưng thực hiện.
Thanh tra nêu nguy cơ lãng phí tại dự án nông thôn mới 14 tỷ ở huyện Cần Giờ. (Ảnh minh họa)
Thanh tra TP. Hồ Chí Minh cho biết, các dự án đã hoàn thành các bước chuẩn bị đầu tư; UBND huyện Cần Giờ đã ban hành các quyết định phê duyệt báo cáo kinh tế kỹ thuật, phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi đối với 11 dự án này. Ban QLDA Cần Giờ cũng đã thực hiện đấu thầu lựa chọn nhà thầu thi công, nhà thầu tư vấn giám sát thi công; ký hợp đồng thi công, tư vấn giám sát thi công từ năm 2019. Tuy nhiên, đến nay, 11 dự án chưa được khởi công thực hiện do không có mặt bằng thi công, người dân không đồng thuận hiến đất để thực hiện các dự án. Do đó, Ban QLDA Cần Giờ đang kiến nghị UBND huyện Cần Giờ chấp thuận kết thúc các dự án và quyết toán những chi phí đã giải ngân trong bước chuẩn bị đầu tư.
Tổng chi phí Ban QLDA Cần Giờ đã nghiệm thu, thanh toán cho giai đoạn chuẩn bị đầu tư và một phần giai đoạn đầu tư của 11 dự án trên, với tổng số tiền là 14.284.727.000 đồng. Bên cạnh đó, sau khi ký hợp đồng, Ban QLDA Cần Giờ đã cho các nhà thầu thi công, tư vấn giám sát thi công tạm ứng với tổng số tiền là 30.753.000.000 đồng. Từ tháng 7/2020 đến tháng 10/2021, Ban QLDA Cần Giờ đã thực hiện thu hồi, hoàn trả ngân sách toàn bộ số tiền tạm ứng 30.753.000.000 đồng nêu trên.
Các dự án này được thực hiện theo phương châm 'Nhà nước và nhân dân cùng làm, dân hiến một phần diện tích đất, tài sản, Nhà nước tổ chức thi công hoàn thành công trình'. Tuy nhiên, trong hồ sơ lập, thẩm định, quyết định chủ trương đầu tư và phê duyệt báo cáo kinh tế kỹ thuật, báo cáo nghiên cứu khả thi của 11 dự án nêu trên, đều xác định nguồn vốn thực hiện là 100% vốn ngân sách Thành phố phân cấp, không có nguồn vốn huy động khác. Như vậy là thực hiện không đúng cơ cấu nguồn vốn tại Đề án nâng cao chất lượng tiêu chí xây dựng nông thôn mới xã Lý Nhơn, huyện Cần Giờ giai đoạn 2016-2020 do UBND Thành phố phê duyệt.
Thanh tra TP. Hồ Chí Minh kết luận, việc 11 dự án được triển khai thực hiện các bước chuẩn bị đầu tư và quyết định đầu tư, trong khi người dân chưa đồng thuận hiến đất, không có mặt bằng thực hiện, dẫn đến các dự án không khả thi và hiện đang được Ban QLDA Cần Giờ đề xuất dừng thực hiện và quyết toán vốn đầu tư công. Như vậy là thực hiện không đúng theo quy định và có nguy cơ lãng phí số tiền 14.284.727.000 đồng đã chi cho các công tác chuẩn bị đầu tư, quyết định đầu tư và lựa chọn nhà thầu.
Đồng thời, Ban QLDA Cần Giờ tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà thầu thi công và tư vấn giám sát thi công, ký hợp đồng thi công, hợp đồng tư vấn giám sát của 11 dự án vào tháng 9/2019, trong khi đã biết tại thời điểm này chưa có mặt bằng thi công, là thực hiện không đúng quy định. Ngoài ra, Ban QLDA Cần Giờ cho nhà thầu thi công, nhà thầu tư vấn giám sát tạm ứng tổng số tiền 30.753.000.000 đồng vào thời điểm tháng 10/2019, đến tháng 07/2020 mới yêu cầu nhà thầu hoàn trả tạm ứng; làm cho ngân sách bị chiếm dụng trong thời gian từ 09 tháng đến 02 năm, gây lãng phí vốn.
Trong 11 dự án, có 10 dự án (trừ Dự án tuyến đường đê vận chuyển muối từ Rạch Mương Thông - Bức Mũ - Đuôi Chồn) được Ban QLDA Cần Giờ chỉ định thầu Công ty TNHH Tư vấn Khảo sát Thiết kế và Xây dựng Nam Sài Gòn thực hiện gói thầu 'lập nhiệm vụ khảo sát; khảo sát địa chất bước lập báo cáo kinh tế kỹ thuật.
Tuy nhiên, theo nhật ký khảo sát, nhà thầu thực hiện khoan khảo sát địa chất đồng thời tại 10/11 dự án có vị trí khác nhau chỉ với 6 nhân sự cố định trong thời gian từ ngày 24/4//2018 đến ngày 30/4/2018, là bất hợp lý, khó khả thi trên thực tế, cần được cơ quan có chức năng tiếp tục kiểm tra và xử lý vi phạm (nếu có).
Từ những sai sót trên, Thanh tra TP. Hồ Chí Minh kết luận, trách nhiệm thuộc về UBND huyện Cần Giờ, Hội đồng thẩm định báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư, Phòng Quản lý đô thị huyện Cần Giờ, Ban QLDA Cần Giờ, UBND xã Lý Nhơn, nhà thầu khảo sát địa chất và các tổ chức, đơn vị, cá nhân có liên quan trong thời kỳ phát sinh vụ việc.
Chuyển vụ việc có dấu hiệu gian lận đấu thầu dự sang công an
Tại kết luận này, Thanh tra TPHCM chỉ ra, tại gói thầu số 1 thuộc dự án xây dựng hệ thống đê bao sông Hà Thanh, từ mũi Đồng Hòa đến mũi Cần Thạnh (huyện Cần Giờ) có một số dấu hiệu sai phạm.
Cụ thể, gói thầu số 1 có trị giá hơn 190 tỷ đồng, hình thức đấu thầu rộng rãi, phương thức một giai đoạn 2 túi hồ sơ. Đơn vị tư vấn lập hồ sơ mời thầu và đánh giá hồ sơ dự thầu là Công ty CP Tư vấn Đầu tư Xây dựng Tần Lê C.O được chủ đầu tư chỉ định thầu với giá trúng thầu tư vấn hơn 136 triệu đồng.
Có 6 nhà thầu mua hồ sơ mời thầu, trong đó có 3 nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu, gồm liên danh Công ty CP Xây lắp Thủy sản II và Công ty CP Xây dựng Vận tải Đầu tư Kinh doanh Nhà Hải Đăng, Công ty CP Công trình Giao thông Sài Gòn, Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Xây dựng Đồng Mỹ.
Sau đó, liên danh Công ty CP Xây lắp Thủy sản II và Công ty CP Xây dựng Vận tải Đầu tư Kinh doanh Nhà Hải Đăng được Ban Quản lý dự án Cần Giờ phê duyệt trúng thầu với giá hơn 189 tỷ đồng.
Kết quả kiểm tra, xác minh hồ sơ dự thầu của liên danh này cho thấy, có cơ sở xác định nhà thầu đã cung cấp thông tin không trung thực trong hồ sơ dự thầu (nộp vào tháng 3/2018) đối với gói thầu số 1.
Cụ thể, trong hồ sơ dự thầu, liên danh Công ty CP Xây lắp Thủy sản II và Công ty CP Xây dựng Vận tải Đầu tư Kinh doanh Nhà Hải Đăng cùng cung cấp hợp đồng thi công xây dựng số 42/2016 ngày 2/6/2012 (thực hiện gói thầu thi công xây dựng tuyến đường D4 và đường số D10, công trình hạ tầng kỹ thuật Khu công nghiệp Đất Đỏ I ở xã Phước Long Thọ, huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) có giá trị hợp đồng là hơn 146 tỷ đồng.
Hồ sơ này kèm biên bản nghiệm thu hoàn thành, bàn giao công trình ngày 18/1/2018, được ký kết giữa liên danh này với Công ty CP Khu công nghiệp Tín Nghĩa - Phương Đông để chứng minh năng lực kinh nghiệm đạt yêu cầu.
Tuy nhiên, đối tác của liên danh là Công ty CP Khu công nghiệp Tín Nghĩa - Phương Đông chỉ cung cấp cho đoàn thanh tra các tài liệu, gồm quyết định số 11 ngày 27/8/2017 về việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu, hợp đồng thi công xây dựng công trình số 04/2017 ngày 2/6/2017 với giá trị hợp đồng là 59 tỷ đồng… mà không có tài liệu là hợp đồng thi công xây dựng số 42/2016 nêu trên.
Qua đối chiếu sơ bộ bảng giá chi tiết hợp đồng đính kèm theo 2 hợp đồng, phần nội dung khối lượng tương ứng theo hạng mục công việc trong bảng giá chi tiết của hợp đồng số 42/2016 nhiều hơn từ 2 - 3 lần so với hợp đồng số 04/2017.
Thanh tra TPHCM nhận định, có cơ sở để xác định liên danh Công ty CP Xây lắp Thủy sản II và Công ty CP Xây dựng Vận tải Đầu tư Kinh doanh Nhà Hải Đăng cung cấp thông tin không trung thực trong hồ sơ quan tâm, hồ sơ dự tuyển, hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất làm sai lệch kết quả lựa chọn nhà thầu tại gói thầu số 1 để được đánh giá hồ sơ dự thầu đạt yêu cầu. Từ đó, liên danh trên trúng thầu gói thầu này, vi phạm điểm c khoản 4 Điều 89 Luật Đấu thầu 2013.
Theo thông tin bước đầu do Chi cục Thuế quận Gò Vấp - TPHCM cung cấp, doanh thu kê khai thuế các năm 2015, 2016, 2017 của Công ty CP Xây dựng Vận tải Đầu tư Kinh doanh Nhà Hải Đăng (thành viên liên danh) lần lượt là 43,2 tỷ đồng, 55,2 tỷ đồng, 108 tỷ đồng. Như vậy, doanh thu trung bình 3 năm của Công ty CP Xây dựng Vận tải Đầu tư Kinh doanh Nhà Hải Đăng là 68,8 tỷ đồng.
Trong khi đó, hồ sơ mời thầu của gói thầu số 1 có yêu cầu doanh thu bình quân hàng năm từ hoạt động xây dựng tối thiểu của nhà thầu là 194 tỷ đồng trong vòng 3 năm trở lại đây. Nếu bất kỳ thành viên nào trong liên danh không đáp ứng về năng lực, kinh nghiệm thì nhà thầu liên danh được đánh giá là không đáp ứng yêu cầu.
Chánh Thanh tra TPHCM đã kiến nghị Chủ tịch UBND TPHCM giao thanh tra chuyển thông tin dấu hiệu gian lận trong đấu thầu và làm giả, sử dụng con dấu, tài liệu của cơ quan tổ chức đến Công an TPHCM để xử lý theo Điều 222 và Điều 341 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi 2017 đối với gói thầu số 1 thuộc dự án xây dựng hệ thống đê bao sông Hà Thanh từ mũi Đồng Hòa đến mũi Cần Thạnh.
Hồng Quang