TP.Hồ Chí Minh: Xuất khẩu kỳ vọng “ Cá chép hoá rồng”

Với các định hướng tổng thể phát triển xuất khẩu (XK) trong giai đoạn năm 2025, định hướng đến năm 2030 được mô hình hoá là một con cá chép, TP. Hồ Chí Minh đang đưa ra nhiều giải pháp để hoạt động XK có thể phát triển vượt bậc trong những năm sắp tới.

Nhiều nút thắt

Theo Sở Công Thương TP.HCM, với hệ thống giao thông, sân bay, cảng biển thuận lợi, hoạt động xuất khẩu (XK) tại TP.HCM không chỉ đến từ các doanh nghiệp trên địa bàn mà còn từ các địa phương khác. Theo số liệu thống kê mới nhất từ Sở Công Thương, kim ngạch (KNXK)  của các doanh nghiệp thành phố chỉ chiếm hơn một nửa tổng KNXK trên địa bàn, còn lại là của các doanh nghiệp từ các địa phương khác…

Phântích về thực trạng các ngành hàng XK, Sở Công Thương cho biết, hiện cơ khí và điện tử có tốc độ tăng trưởng nhanh và cao nhất (22,5%/năm) và cũng là những ngành có hàm lượng công nghệtương đối cao nhưng phụ thuộc lớn vào doanh nghiệp FDI, tỷ lệnội địa hóa thấp, chủ yếu là gia công lắp ráp với linh kiện nhập siêu từ nước ngoài. Các nhóm ngành còn lại có tốc độtăng trưởng tương đối đều là những ngành truyền thống của Việt Nam, có tính chất thâm dụng lao động bao gồm dệt may (5,27%/năm) và da giày (9,82%/năm).

Các sản phẩm XK hiện hữu của Thành phố chủ yếu đóng góp về số lượng hơn là chất lượng. Những ngành có KNXK lớn nhất và tạo ra phần lớn việc làm, nhưng chủ yếu là việc làm có mức thu nhập thấp. Trong khi những ngành tạo được việc làm với mức thu nhập cao hơn thì quy mô XK nhỏ, khả năng tạo việc làm và đóng góp ngân sách, không đáng kể ngoại trừ ngành đồ uống có quy mô nhỏ nhưng đóng thuế cao nhờ thuế tiêu thụ đặc biệt. Các ngành đóng thuế cao nhất là những ngành có quy mô XK lớn và thâm dụng lao động (thực phẩm, may mặc, điện tử, da giày, hóa chất, cao su - nhựa) hiện là những ngành công nghiệp mũi nhọn của Thành phố. 

Bên cạnh các hạn chế về sản phẩm, năng lực XK của TP. HCM cũng còn một số điểm yếu như: Tính liên kết vùng còn yếu; hệ thống cơsở hạ tầng quá tải và thiếu tính đồng bộ, lao động chủ yếu là phổ thông với chi phí laođộng ngày càng tăng; hoạt động XKphụ thuộc vào nguồn nguyên liệu và biến động của thị trường quốc tế;  thiếu chiến lược hấp thụlan tỏa công nghệtừ khu vực FDI do năng lực của doanh nghiệp nội địa thấp…

Logictics – động lực thúc đẩy xuất khẩu

Với thực trạng như trên, ông Nguyễn Khắc Hiếu - Phó trưởng phòng Xuất nhập khẩu, Sở Công Thương TP.HCM cho biết, định hướng phát triển XK của thành phố giai đoạn 2025-2030 đầu tiên vẫn phải duy trì và phát triển các sản phẩm truyền thống như dệt may, da giày giống như cái dạ dày của con cá để đảm bảo công ăn việc làm, thu nhập cho người lao động và nguồn thu ngân sách trong ngắn hạn

Về dài hạn tập trung phát triển nhóm sản phẩm có lợi thế cạnh tranh cao, phù hợp với mô hình  không gian sản phẩm như điện tử, tự động hoá, cơ khí, đồ gỗ như cái lưng con cá để giữ được vững chắc của hoạt động XK trong tương lai. 

Với đặc thù không làm ra nhiều sản phẩm xuất khẩu nên định hướng XK của TP.Hồ Chí Minh trong tương lai sẽ tập trung vào việc phát triển dịch vụ XK. Đó là các dịch vụ hỗ trợ liên quan đến logictics, dịch vụ tài chính ngân hàng. Đây chính là hai cái vây và cái đầu của con cá để  định hướng và  thúc đẩy XK của thành phố.

Trong thời gian tới thành phố không tập trung vào phát triển sản phẩm mà đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp XK phát triển dựa trên các lợi thế về tài chính, môi trường. Cùng với đó, tập trung phát triển nhóm dịch vụ phát triển công nghệ thông tin, kinh tế số tạo sức bật cho XK đi nhanh và đi xa.

Tuy nhiên để hiện thực hoá được các định hướng trên thì cơ chế, chính sách sẽ là điều kiện tiên quyết để phát triển XK. Do đó, đề án đã đưa ra nhiều giải pháp trong đó có các giải pháp về nâng cao năng lực cạnh tranh các sản phẩm tiêu biểu, các dịch vụ tiêu biểu, xúc tiến thương mại, thu hút FDI và cải cách thủ tục hành chính trong đó chủ yếu là thủ tục hải quan. 

“Hiện nay để góp phần cho XK cất cánh, UBND TP.HCM đã phê duyệt đề án phát triển logictics đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, trong đó có một trung tâm logictics chuyên phục vụ cho hoạt động XK đặt tại cảng Cát Lái. Cùng với đó các chương trình hỗ trợ phát triển doanh nghiệp và các sản phẩm công nghiệp chủ lực: cao su – nhựa; cơ khí, tự động hoá; chế biến lương thực – thực phẩm đang được triển khai sẽ là các động lực mạnh mẽ cho sự phát triển của hoạt động XK của thành phố trong tương lai” – ông Hiếu cho biết.

Châu Anh