Tràn lan giết mổ gia cầm tại các chợ truyền thống, tiềm ẩn nhiều dịch bệnh

Tình trạng giết mổ gia cầm tràn lan, không chỉ các cơ sở không được cấp phép, chợ tạm mà còn ngay trên vỉa hè gây ô nhiễm môi trường.

Mổ từ chợ ra tới đường

Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cả nước hiện có hơn 22 nghìn cơ sở giết mổ động vật nhỏ lẻ; tại các cơ sở này, tỷ lệ kiểm soát dịch bệnh, an toàn thực phẩm ở mức thấp, hoặc không kiểm soát được (không có đăng ký kinh doanh), không truy xuất được nguồn gốc đối với sản phẩm chăn nuôi.

Hà Nội là địa phương có dân số đông, sức tiêu thụ thực phẩm lớn, hiện có tới 732 cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm, trong đó có 7 cơ sở công nghiệp, 58 cơ sở bán công nghiệp, còn lại là các cơ sở giết mổ thủ công; mới chỉ kiểm soát được hơn 60% lượng sản phẩm gia súc, gia cầm tiêu thụ trên địa bàn, còn lại đang bị thả lỏng. Nguyên nhân bởi các điểm, hộ giết mổ gia súc, gia cầm nhỏ lẻ này nằm xen kẽ trong khu dân cư, cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, dụng cụ không bảo đảm điều kiện vệ sinh thú y.

Thường xuyên hoạt động lúc nửa đêm và kết thúc vào sáng sớm nên lực lượng chức năng khó tiếp cận. Đặc biệt, tại các chợ “cóc”, chợ tạm mọc tràn lan trong thành phố, rất nhiều điểm giết mổ gia cầm nhỏ lẻ, mất vệ sinh mọc lên như nấm. Mỗi điểm có một nồi nước sôi dùng chung cả ngày cho hàng trăm con gà, vịt, ngan và một vài chiếc chậu cáu bẩn để làm lông. Chung quanh khu vực nhốt gia cầm, phân và nước thải lênh láng, bốc mùi hôi thối.

Hình ảnh gà vịt được mổ thịt ngay tại các khu chợ tạm, thậm chí lòng đường vỉa hè không khó để bắt gặp. Để mục sở thị tình trạng này chúng tôi đã có buổi ghi nhận tại một số chợ dân sinh trên địa bàn Hà Nội. Tại chợ Bông Đỏ (La Khê, Hà Đông) là một trong những chợ lớn, theo quan sát của phóng viên khu vực bán gia cần được bày bán cả ngày. Một dãy dài với khoảng chục cái bu gà, vịt để san sát nhau. Chỉ mới bước gần vào khu vực bán và giết mổ gia cầm này mùi hôi, thối đặc trưng đã bốc lên nồng nặc. Thứ mùi khó chịu này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp tới những người giết mổ mà những người bán hàng xung quanh cũng bắt buộc phải “sống chung với lũ”.

Theo quan sát của phóng viên, gà, vịt sau khi được khách lựa chọn sẽ được tiểu thương cắt tiết tại chỗ và cho vào một nồi nước sôi vẩn đục. Gia cầm sau khi nhúng vào nước nóng được người bán đặt ngay xuống nền để làm lông và mổ. Phần lông, nội tạng vứt vương vãi trên nền đất, nước thải chảy khắp đoạn vỉa hè thậm chí tràn cả xuống lòng đường. Nước thải không có chỗ thoát khiết cho nơi đây những ngày mưa bốc mùi xú uế.

Một người bán gà, vịt sống tại chợ Bông đỏ chia sẻ: “Thực ra bản thân chúng tôi cũng thấy sợ vì mùi, nhưng cũng không có cách nào khác cả. Ngày trước chỉ bán gà sống, khách mua về tự thịt nhưng bây giờ đa số khách chọn mua gà vịt sau đó nhờ thịt luôn. Chúng tôi cũng muốn được dồn về hẳn 1 khu vực chuyên cho giết mổ gia cầm. Có như vậy mới đảm bảo được vệ sinh cho cả người bán lẫn môi trường xung quanh”.

Sự nhếch nhác, mất vệ sinh đó không chỉ diễn ra tại khu vực chợ mà còn diễn ra nhiều khu chợ tạm khác. Như tại cổng làng Văn Phú (Phú La, Hà đông) ngay khu vực phía đầu làng có tới 2 hàng bán và giết mổ gia cầm. Những cửa hàng bán từ sáng tới chiều muộn. Theo như những người bán, ban đầu họ chỉ chở bu gà, vịt ra đây bán tạm, dần dần nhiều người dân có nhu cầu thịt nên đã chuẩn bị đồ mổ thịt để phục vụ khách. Theo quan sát, đây chỉ là vỉa hè không có hệ thống nước rửa, thoát nước nên mỗi lần mổ gà vịt nước lênh láng tràn ra đường.

Không chỉ tại các khu vực chợ tạm lâu năm, dọc các tuyến đường nội thành cũng diễn ra tình trạng giết mổ gia súc tràn lan. Đơn cử như dọc đường Sa Đôi (Nam Từ Liêm, Hà Nội), nơi có lưu lượng xe qua lại rất đông nhưng có hàng bán gà, vịt giết mổ tại chỗ.

Người bán khổ hàng vô tư giết mổ gia cầm ngay trên vỉa hè. Do họp chợ không đúng nơi quy định nên nguồn nước các tiểu thương sử dụng để rửa thực phẩm được lấy theo từng xô, chậu. Nguồn nước không thuận tiện nên các tiểu thương thường sử dụng một chậu nước để rửa chung cho nhiều lần giết mổ. Sau mỗi buổi họp chợ, tất cả các loại rác thải được tiểu thương vứt bừa bãi ngay ven đường, bốc mùi nồng nặc, ruồi nhặng vây quanh.

Vẫn chưa giải quyết được do các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ còn nhiều

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Hà Nội, trung bình mỗi ngày có khoảng 1.000 tấn thịt gia súc, gia cầm được tiêu thụ trên địa bàn Hà Nội. Trong số này, 106 cơ sở giết mổ được cấp phép cho ra thị trường khoảng 60% tổng sản lượng (tương ứng với 600 tấn thịt động vật), còn lại là lượng thịt từ các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, chưa được chính quyền địa phương cấp phép.

Ông Nguyễn Đình Đảng, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y Hà Nội chia sẻ: “Mặc dù hàng năm, các đơn vị thuộc Sở NN&PTNT Hà Nội cũng như các sở ngành có tiến hành giám sát, lấy mẫu sản phẩm thịt động vật từ những cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, tuy nhiên, công tác này chưa được thực hiện thường xuyên. Điều này dẫn tới việc thịt gia súc, gia cầm được kiểm soát thường xuyên và chưa được kiểm soát thường xuyên vẫn lẫn lộn trên thị trường tiêu thụ, nhất là tại các chợ dân sinh, chợ cóc, chợ tạm”.

Nguyên nhân của việc chưa thể xóa bỏ được hoàn toàn các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, tự phát là do tình trạng chăn nuôi nhỏ lẻ trên địa bàn vẫn còn rất phổ biến. Thống kê đến nay, toàn TP vẫn còn tới 190.000 hộ chăn nuôi gia súc, gia cầm nhỏ lẻ; kéo theo đó là nhu cầu về giết mổ.

Tại nhiều địa phương, hình thành cả những ngôi làng với hàng chục hộ chuyên giết mổ gia súc, gia cầm; điển hình như tại các huyện: Phú Xuyên, Đông Anh, Gia Lâm, Thường Tín, Thanh Oai…

Việc quản lý an toàn thực phẩm hay giết mổ UBND TP Hà Nội đã phân công theo cấp chính quyền tùy theo nội dung. Ông Đảng cho hay, về quản lý giết mổ, thành phố sẽ quy hoạch, sẽ kiểm soát, giao cho cơ quan chuyên môn quản lý các cơ sở giết mổ chung, còn giết mổ mà không phải giết mổ tập chung hay gọi nôm na là giết mổ nhỏ lẻ thì sẽ do các cấp chính quyền phường/ xã trực tiếp quản lý.

Giết mổ là một khâu rất quan trọng góp phần đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, chính vì thế việc giết mổ tập trung có kiểm soát, có cơ sở vật chất đáp ứng được các tiêu chuẩn theo quy định là rất cần thiết.

PV (T/h)