Dự kiến từ 2019 - 2020, các gia đình cần có giấy chứng nhận tiêm chủng đầy đủ cho các trẻ nhập học mẫu giáo. Trước mắt quy định này dự kiến thực hiện thí điểm tại Hà Nội vào cuối 2019.
Vắc xin - hàng rào bảo vệ cộng đồng
Theo Phó giáo sư, tiến sĩ Dương Thị Hồng, Phó viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ T.Ư, vắc xin có hiệu quả phòng bệnh trực tiếp cho từng cá nhân, nhưng chỉ khi được triển khai trên diện rộng, vắc xin mới có tác dụng gián tiếp tạo ra hàng rào bảo vệ cho cả cộng đồng và phát huy hết hiệu quả: trong cộng đồng đạt tỷ lệ tiêm chủng cao trên 90 - 95%, cho dù mầm bệnh xâm nhập nhưng do có ít đối tượng bị nhiễm nên bệnh không thể lan rộng.
Trong khi đó, dù tỷ lệ tiêm chủng trên cả nước đạt trên 95% nhưng hàng năm vẫn còn hàng chục ngàn trẻ chưa được tiêm chủng hoặc tiêm chưa đầy đủ, đó là các trẻ sống trong vùng khó khăn chưa thuận lợi tiếp cận dịch vụ tiêm chủng nhưng nhiều trẻ chưa được tiêm do cha mẹ có quan điểm chống vắc xin, thuận theo tự nhiên khiến các trẻ nhiễm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như: sởi, ho gà và có nguy cơ bùng phát thành dịch lớn.
Hiện vẫn có tình trạng trì hoãn và không tiêm chủng, ngần ngại đi tiêm chủng ngay cả khi con ốm nhẹ. Đây là nguyên nhân chính khiến trẻ không được tiêm chủng hoặc tiêm chủng chậm lịch.
“Đặc biệt có cha mẹ từ chối tiêm chủng với quan điểm “Thuận với tự nhiên” là thiếu trách nhiệm với con mình và đi ngược lại với quyền lợi chung của cả cộng đồng, là quan niệm phiến diện, sai lầm”, Giáo sư Đặng Đức Anh, Trưởng ban điều hành Dự án TCMR quốc gia nhìn nhận.
GS. Đức Anh cho biết vắc xin là một trong những sản phẩm có độ an toàn cao nhất qua quá trình nghiên cứu hàng chục năm, thử nghiệm lâm sàng và kiểm định chất lượng và tính an toàn nghiêm ngặt trước được cấp phép lưu hành. Tất cả các lô vắc xin đều được kiểm định trước khi đưa vào sử dụng.
“Nếu ngừng tiêm chủng hoặc tỷ lệ tiêm chủng thấp, các thành quả khống chế, loại trừ các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trong hàng chục năm qua ở nước ta sẽ bị phá vỡ và đặt tình nước ta quay trở lại khoảng thời gian hàng chục năm trước đây: vi rút bại liệt xâm nhập vào nước ta và lưu hành, gây dịch với hàng chục ngàn ca mắc, hàng ngàn ca di chứng tàn tật vĩnh viễn và tử vong mỗi năm; bệnh uốn ván sơ sinh gần như không còn xuất hiện sẽ quay trở lại với tỷ lệ tử vong chiếm trên 50%”, PGS Dương Thị Hồng lo ngại.
PGS - TS Dương Thị Hồng cũng cho biết, để đảm bảo các trẻ được bảo vệ trước các dịch bệnh nguy hiểm bằng tiêm chủng đầy đủ, dự kiến trong năm 2020, với sự hỗ trợ của Tổ chức Y tế thế giới, ngành y tế sẽ phối hợp với ngành giáo dục triển khai thí điểm thực hiện quy định: các trẻ đi học mẫu giáo cần có chứng nhận tiêm chủng đầy đủ. Đồng thời xây dựng kế hoạch để các trạm y tế xã thực hiện tổ chức tiêm bổ sung cho các trẻ chưa chưa tiêm chủng đầy đủ trong các buổi tiêm chủng thường xuyên.
 |
Tiêm chủng không chỉ là quyền lợi, còn là trách nhiệm của gia đình với cộng đồng
|
Tỷ lệ trẻ tiêm vaccine đang giảm
Thông tin từ Chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia cho biết, từ đầu năm 2019 đến nay, tỷ lệ trẻ được tiêm chủng vaccine 5 trong 1 (ngừa các bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm màng não mủ/viêm phổi do vi khuẩn HiB và viêm gan B) trong chương trình thấp hơn so với mong muốn.
Yêu cầu đặt ra là từ 95% trẻ trong độ tuổi tiêm chủng được tiêm vaccine 5 trong 1, tương đương mỗi tháng cần đạt 8%, nhưng hiện tại tỷ lệ tiêm chỉ đạt 4-7%/tháng, tùy địa phương.
Với tiến độ tiêm như hiện nay, tỷ lệ tiêm vaccine 5 trong 1 cả năm 2019 ước chỉ đạt 80%. Do đó các địa phương cần tăng cường tiêm bù cho những trẻ chưa được tiêm vaccine, để đạt tỷ lệ 95% như đề ra.
Nguyên nhân khiến tỷ lệ trẻ tiêm vaccine 5 trong 1 thấp là do nhiều gia đình lo ngại phản ứng sau tiêm và một phần do thiếu hụt nguồn cung ứng vaccine ComBE Five trong những tháng đầu năm. Tuy nhiên, từ cuối tháng 5 vừa qua, Việt Nam đã đưa thêm một loại vaccine 5 trong 1 mới có tên DPT-VGB-Hib (SII) do Viện Huyết thanh Ấn Độ cung cấp vào tiêm chủng mở rộng tại 6 địa phương (Hưng Yên, Hà Nam, Nam Định, Thừa Thiên - Huế, Bến Tre và Kon Tum), nên hiện tình trạng thiếu vaccine đã được khắc phục. Đến thời điểm này, có 14.000 trẻ được tiêm vaccine SII, các mũi tiêm đều an toàn, chỉ ghi nhận các ca phản ứng nhẹ.
Cùng với tỷ lệ tiêm vaccine 5 trong 1 đang thấp, còn khá nhiều trẻ trong cộng đồng chưa được tiêm vaccine phòng sởi, trong khi dịch sởi vẫn đang diễn biến khá phức tạp. Tương tự bệnh nhân mắc viêm não Nhật Bản cũng đang gia tăng, nhưng hầu hết ca mắc đều chưa tiêm đầy đủ vaccine.
Đặc biệt, tỷ lệ trẻ tiêm vaccine phòng viêm gan B sơ sinh cũng còn rất thấp, chỉ đạt 14% và ước đạt hơn 70% cả năm 2019.
PV (T/H)