Triển vọng Việt Nam 2026: Kiến thiết nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng hai chữ số

Bước vào năm đầu tiên của Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026–2030, Việt Nam đứng trước cơ hội định hình một chu kỳ tăng trưởng mới. Theo MBS, sự cộng hưởng giữa thương mại toàn cầu ổn định hơn, đầu tư công tăng tốc và cải cách thể chế sâu rộng đang tạo nền móng quan trọng để hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong trung hạn.

Thương mại toàn cầu ổn định hơn, xuất khẩu tiếp tục giữ vai trò trụ cột

Theo báo cáo Triển vọng Việt Nam mới công bố của MBS Research, bức tranh kinh tế toàn cầu năm 2026 dự kiến ít biến động hơn so với giai đoạn 2023–2024, khi các cú sốc lạm phát và chính sách tiền tệ thắt chặt dần được hấp thụ. Trong bối cảnh đó, xuất khẩu của Việt Nam được kỳ vọng duy trì đà tăng trưởng tương đối cao, khoảng 15–16%, tiếp tục đóng vai trò động lực chủ chốt cho tăng trưởng GDP.

Dữ liệu 11 tháng năm 2025 cho thấy kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ tăng mạnh 27,2%, đạt gần 139 tỷ USD, phần nào phản ánh hiệu ứng “frontloading” trước các rủi ro chính sách. Tuy nhiên, MBS lưu ý thị trường Mỹ đang có dấu hiệu chững lại theo tháng, cho thấy tăng trưởng xuất khẩu năm 2026 sẽ mang tính bền vững hơn thay vì bứt tốc ngắn hạn. Ngược lại, xuất khẩu sang Trung Quốc và EU đang phục hồi tích cực, lần lượt tăng 14,5% và 7,9%, góp phần đa dạng hóa thị trường và giảm phụ thuộc vào một khu vực đơn lẻ.

Một điểm sáng quan trọng là cơ cấu xuất khẩu tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực. Nhóm điện tử, máy tính, linh kiện và máy móc thiết bị ngày càng gia tăng tỷ trọng, trong khi các ngành truyền thống như dệt may, da giày duy trì tăng trưởng ổn định. Điều này cho thấy Việt Nam đang từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh dòng vốn FDI công nghệ cao tiếp tục đổ vào khu vực sản xuất.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu dự kiến tăng trưởng đồng tốc với xuất khẩu, chủ yếu đến từ nhu cầu nhập máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu phục vụ mở rộng sản xuất và đầu tư hạ tầng. MBS dự báo thặng dư thương mại năm 2026 có thể đạt khoảng 24–25 tỷ USD, tiếp tục đóng vai trò “tấm đệm” quan trọng cho ổn định vĩ mô, đặc biệt trong bối cảnh tỷ giá vẫn chịu áp lực nhất định.

Động lực lan tỏa từ xuất khẩu và đầu tư công

Sự phục hồi của xuất khẩu được kỳ vọng sẽ kéo theo sự mở rộng của khu vực sản xuất. Theo MBS, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) có thể duy trì mức tăng trên 9% trong năm 2026, trong khi PMI nhiều khả năng ổn định trên ngưỡng 50, phản ánh xu hướng mở rộng sản xuất ở các ngành chế biến – chế tạo chủ lực.

Song song đó, đầu tư tiếp tục là trụ cột quan trọng của tăng trưởng. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội được dự báo gia tăng mạnh, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ đầu tư/GDP từ khoảng 32% hiện nay lên gần 40% trong trung hạn. Trong bức tranh này, đầu tư công đóng vai trò dẫn dắt.

MBS ước tính giải ngân đầu tư công năm 2026 có thể đạt 920–970 nghìn tỷ đồng, tăng 21–28% so với năm 2025 và tương đương 85–90% kế hoạch. Đây là mức giải ngân rất cao, phản ánh quyết tâm của Chính phủ trong việc sử dụng đầu tư công như “đòn bẩy” để kích hoạt tăng trưởng khu vực tư nhân và thu hút FDI.

Hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược được kỳ vọng tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, từ các tuyến đường sắt liên vùng như Hà Nội – Hải Phòng – Lào Cai, các dự án metro tại TP.HCM, đến các trục giao thông và đô thị lớn. Theo MBS, tác động của đầu tư công không chỉ dừng lại ở việc gia tăng tổng cầu ngắn hạn, mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế thông qua giảm chi phí logistics và cải thiện kết nối vùng.

Dư địa tài khóa rộng mở, chính sách vĩ mô tiếp tục đóng vai trò “bà đỡ”

Một trong những điểm nhấn quan trọng trong báo cáo của MBS là dư địa tài khóa đang ở trạng thái thuận lợi hiếm thấy. Tính đến giữa tháng 12/2025, thu ngân sách nhà nước ước đạt 2,47 triệu tỷ đồng, tăng 21% so với cùng kỳ và vượt hơn 25% dự toán. Trong đó, thu từ khu vực kinh tế ngoài quốc doanh và thu tiền sử dụng đất tăng mạnh, phản ánh sự cải thiện trong quản lý và khai thác nguồn thu.

Bước sang năm 2026 – năm đầu tiên của kế hoạch tài chính – ngân sách 5 năm, quy mô chi ngân sách được dự báo tăng mạnh, với bội chi dự kiến hơn 600 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 4,2% GDP. MBS nhấn mạnh nguyên tắc phân bổ ngân sách giai đoạn tới là ưu tiên chi cho đầu tư phát triển, từng bước giảm tỷ trọng chi thường xuyên xuống dưới 60% tổng chi ngân sách.

Trong khi đó, chính sách tiền tệ được kỳ vọng tiếp tục theo hướng thận trọng nhưng linh hoạt. Tăng trưởng tín dụng năm 2026 được dự báo ở mức 20–21%, đáp ứng nhu cầu vốn lớn của nền kinh tế. Lạm phát có thể nhích lên quanh mức 3,7–4% trong bối cảnh tín dụng và đầu tư tăng mạnh, song vẫn nằm trong tầm kiểm soát của Ngân hàng Nhà nước.

Lãi suất được cho là sẽ thiết lập mặt bằng mới cao hơn so với giai đoạn 2020–2022, phản ánh nhu cầu vốn lớn và sự dịch chuyển dòng tiền sang các kênh đầu tư khác như bất động sản, vàng và ngoại tệ. Tỷ giá USD/VND được dự báo tăng khoảng 2,5–3% trong năm 2026, trong bối cảnh áp lực nội tại lớn hơn áp lực từ bên ngoài.

Trung Anh