Trình Quốc hội cho TP.HCM thí điểm cơ chế đặc thù thêm 1 năm

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý trình Quốc hội cho phép tiếp tục thực hiện Nghị quyết 54 của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM đến hết 31/12/2023.

Kết quả thí điểm vẫn còn hạn chế

Tiếp tục Chương trình làm việc Phiên họp thứ 16, sáng ngày 12/10, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc thực hiện Nghị quyết số 54/2017/QH14 về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM và đề xuất hoàn thiện các cơ chế, chính sách thực hiện thí điểm cho TP.HCM...

Theo quy định tại Nghị quyết số 54, TP.HCM được thí điểm thực hiện 4 nhóm chính sách lớn, bao gồm về quản lý đất đai; quản lý đầu tư; quản lý tài chính, ngân sách nhà nước (9 nội dung) và về cơ chế ủy quyền và thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức thuộc thành phố quản lý (2 nội dung).

Trình bày báo cáo thẩm tra, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách Vũ Thị Lưu Mai cho biết, với 5 năm triển khai, trong đó có 2 năm chịu tác động của đại dịch COVID-19 đã ảnh hưởng lớn đến việc thực hiện, song nổi lên một số kết quả đáng trân trọng.

Cụ thể như kinh tế thành phố liên tục tăng trưởng cao (trừ giai đoạn dịch bệnh); vượt qua đỉnh dịch, kinh tế phục hồi nhanh. Bình quân giai đoạn 2016 - 2019 đạt 7,72%, cao hơn so với mức 7,22% của giai đoạn 2011 - 2015.

Chính sách đặc thù về quản lý đất đai giúp HĐND thành phố quyết định thông qua 32 dự án có chuyển mục đích sử dụng trên 10 ha đất trồng lúa với tổng diện tích 1.843,79 ha. Hay thành phố chi thu nhập tăng thêm cho cán bộ, công chức theo hiệu quả công việc năm 2018 tăng 0,6 lần, năm 2019 tăng 1,2 lần và năm 2020 tăng 1,8 lần.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thường trực Ủy ban Tài chính – Ngân sách nhận thấy còn một số hạn chế, vướng mắc; đặc biệt là một số chính sách liên quan đến đất đai, tài chính, ngân sách nhà nước còn chậm triển khai; có chính sách sau 5 năm vẫn chưa được thực hiện

Thành phố cho rằng, chính sách về quản lý đất đai sẽ “góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, thu hút nhà đầu tư vào thành phố”, tuy nhiên, qua kết quả thực hiện cho thấy không đạt kết quả như mục tiêu dự kiến, chưa thực sự mang lại hiệu quả như mong muốn.

Mặc dù Nghị quyết 54 đã cho phép thành phố được hưởng nhiều chính sách ưu đãi, thông thoáng nhằm tăng cường nguồn lực cho Thành phố, nhưng qua gần 5 năm thực hiện, nhiều chính sách vẫn chưa được triển khai hoặc triển khai chưa thực sự hiệu quả.

Ủy ban Tài chính – Ngân sách khẳng định việc báo cáo tổng kết có ý nghĩa quan trọng không chỉ đối với TP.HCM mà còn tạo cơ sở thực tiễn và cơ sở pháp lý để xây dựng, hoàn thiện chính sách đối với nhiều địa phương trên cả nước.

Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban Tài chính – Ngân sách cho rằng, nội dung tổng kết cần sâu sắc, toàn diện hơn. Đó là việc thực hiện thí điểm nghị quyết có được coi là thành công hay không? Sức lan tỏa đến đâu? Hiệu quả mang lại trên các mặt: kinh tế, xã hội, đối với đời sống người dân... thế nào?

“Báo cáo cần làm rõ, qua thực hiện 5 năm cho thấy, các chính sách có phù hợp với đặc thù của TP.HCM hay không, đã đủ sức nặng để tạo đà tăng trưởng như kỳ vọng hay còn quá mỏng, chưa đủ sức bật cho thành phố này”, bà Vũ Thị Lưu Mai nhấn mạnh cần nhận diện thẳng thắn những khó khăn, hạn chế do tổ chức thực hiện, trong đó chỉ rõ những vướng mắc thuộc thẩm quyền, trách nhiệm của các bên liên quan.

Trình Quốc hội cho thí điểm cơ chế đặc thù thêm 1 năm

Tại phiên họp, đại diện cho lãnh đạo TP.HCM giải trình, Phó chủ tịch Võ Văn Hoan chia sẻ nhiều nguyên nhân của việc đề nghị kéo dài Nghị quyết 54. Ông Hoan cho biết có những việc TP rất muốn làm, nhưng phải cân nhắc vì mới, khó và trước khi làm cũng lắng nghe nhiều ý kiến, sau đó không mạnh dạn để đưa ra do có ý kiến trái chiều.

Thậm chí có những nội dung đã quy định trong nghị quyết về cơ chế đặc thù, song theo ông Hoan, việc thực hiện không đơn giản. Ví dụ vấn đề liên quan đến cổ phần hóa. Lãnh đạo TP.HCM thừa nhận địa phương chậm có phương án cổ phần hóa, nhưng theo ông, để có phương án cổ phần hóa phải chờ hướng dẫn các phương án sử dụng đất, nên không làm ngay được. Trong khi đó, tài sản công của các cơ quan Trung ương trên địa bàn chưa sắp xếp nên không có cơ hội để TP.HCM triển khai thực hiện theo đúng tinh thần Nghị quyết 54.

Ông Hoan thông tin việc TP.HCM đã chuẩn bị dự thảo nghị quyết mới trình Quốc hội mang tính toàn diện hơn, để huy động nhiều nguồn lực hơn, không phải chỉ nguồn lực từ Nhà nước. Ví dụ, dự thảo nghị quyết mới mở ra cơ chế huy động nguồn lực bên ngoài của tư nhân.

Nêu những ràng buộc từ Luật PPP khi không cho lĩnh vực thể thao, văn hóa được xã hội hóa, ông Hoan cho rằng điều này rất khó cho TP trong thực hiện.

“Ở đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM, nếu không huy động nguồn lực để đầu tư các cơ sở vật chất về văn hóa, thể thao tầm cỡ, chắc chắn Nhà nước sẽ không có nguồn lực để thực hiện”, ông Hoan nói và nhấn mạnh TP.HCM mong muốn Quốc hội gỡ vướng trong hai lĩnh vực này.

Hoặc trong Luật Đầu tư, các khu đô thị lớn, hệ thống hạ tầng dịch vụ phục vụ chung như trường học, bệnh viện, công viên... phần lớn đều giao lại cho Nhà nước, nhưng Nhà nước không có tiền để làm, trong khi các chủ đầu tư muốn làm thì vướng luật.

Vì thế, dự thảo nghị quyết mới kiến nghị để các chủ đầu tư bỏ vốn triển khai thực hiện dự án, trước hết là phục vụ cho họ, sau đó là phục vụ cho cộng đồng dân cư của thành phố.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất đánh giá việc ban hành hai Nghị quyết này là quyết sách đúng đắn của Quốc hội, đồng thời đánh giá cao sự cố gắng, nỗ lực của lãnh đạo TP.Hà Nội, TP.HCM, các Bộ, cơ quan liên quan đã khắc phục nhiều khó khăn, thách thức, đặc biệt là 02 năm chịu ảnh hưởng nặng nề của dịch bệnh, để triển khai thực hiện.

Các Nghị quyết bước đầu đóng góp vào sự phát triển của 2 thành phố, nhưng bên cạnh đó cũng còn hạn chế trong tổ chức thực hiện, phát huy các nguồn lực được phân cấp thí điểm.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ tiếp thu ý kiến của cơ quan thẩm tra, ý kiến tham gia của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ý kiến của Chủ tịch Quốc hội để hoàn thiện hai báo cáo.

Cụ thể, với Nghị quyết số 54/2017/QH14 về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM và đề xuất hoàn thiện các cơ chế, chính sách thực hiện thí điểm cho TP.HCM, cần phân tích đánh giá thêm kết quả thực hiện Nghị quyết, hiệu quả mang lại về kinh tế, xã hội, đời sống cán bộ, công nhân viên chức, người dân, việc đáp ứng mục tiêu, yêu cầu của Quốc hội khi trình Quốc hội ban hành Nghị quyết. Cần đánh giá kỹ hơn các cơ chế chính sách thí điểm, phân tích tác động cụ thể của từng chính sách, đánh giá kỹ hơn khâu tổ chức thực hiện, chỉ rõ nguyên nhân một số chính sách, cơ chế chưa thực hiện hiệu quả.

Về tiếp tục thực hiện Nghị quyết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, quyết định cho phép TP.HCM tiếp tục thực hiện Nghị quyết 54 đến hết 31/12/2023, đưa nội dung này vào Nghị quyết chung của Kỳ họp thứ 4.

Hồng Quang