Truy quét hàng giả: Đã hết thời “thật thà ăn cháo, láo nháo ăn cơm”

“Thật thà ăn cháo, láo nháo ăn cơm” là lời châm biếm xã hội xưa, nơi kẻ gian thương lại dễ phất lên, còn người làm ăn chân chính lại chịu thiệt thòi. Nhưng ở thời điểm hiện tại, khi hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng bị truy quét rầm rộ trên cả nước, có thể nói: Thời của “láo nháo ăn cơm” đang dần khép lại.

Không còn là chuyện “thi thoảng” phát hiện, hàng giả, hàng nhái hiện diện ở khắp nơi, từ các chợ truyền thống, cửa hàng nhỏ lẻ đến sàn thương mại điện tử, livestream mạng xã hội. Từ quần áo, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng đến linh kiện điện tử, thuốc chữa bệnh… bất kỳ mặt hàng nào có nhu cầu cao là sẽ có hàng giả chen chân.

Những đối tượng làm giả ngày càng tinh vi, với kỹ thuật in ấn bao bì, nhãn mác, tem chống giả rồi cả mã QR, tất cả đều có thể được làm giả mà không dễ để nhận biết khi không khác gì hàng thật. Có những kho hàng chứa cả chục tấn hàng giả thương hiệu nổi tiếng, từ nội địa đến quốc tế, hoạt động suốt thời gian dài mới bị phát hiện. Người tiêu dùng không chỉ bị lừa về giá trị mà còn bị đe dọa nghiêm trọng về sức khỏe, tính mạng, đặc biệt với thực phẩm, thuốc, mỹ phẩm giả.

Trước sự bùng nổ của hàng giả, lực lượng chức năng đã có những động thái quyết liệt. Từ cuối năm 2024 đến nay, hàng loạt chiến dịch kiểm tra, truy quét đã được triển khai trên cả nước.

Trong 5 tháng đầu năm 2025, Bộ Công an đã phát hiện, triệt phá nhiều đường dây sản xuất, buôn bán sữa, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thực phẩm chức năng giả; hàng hóa giả mạo xuất xứ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ quy mô lớn, nghiêm trọng; bắt giữ, xử lý trên 40.000 vụ việc buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; thu ngân sách 6.583 tỷ đồng; khởi tố hình sự 1.737 vụ và 3.043 đối tượng.

Đặc biệt, công nghệ đã được đưa vào để truy xuất nguồn gốc, phân biệt hàng thật –giả thông qua mã QR, chip điện tử, nhận diện tem chính hãng. Nhiều doanh nghiệp công nghệ đã tập trung nghiên cứu về giải pháp truy xuất nguồn gốc chuẩn quốc gia.

Bên cạnh đó, pháp luật đang ngày càng siết chặt. Các mức xử phạt hành chính tăng lên đáng kể, nhiều vụ đã được xử lý hình sự, khởi tố bị can. Những “ông trùm” đứng sau đường dây sản xuất hàng giả không còn dễ dàng “thoát lưới” như trước.

Trước thực trạng này, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã đầu tư lớn vào bảo vệ thương hiệu, từ tem bảo mật, mã định danh sản phẩm đến xây dựng hệ thống phân phối rõ ràng. Một số thương hiệu còn phát động chiến dịch tuyên truyền, hướng dẫn người tiêu dùng phân biệt thật – giả, tố giác gian thương.

Người tiêu dùng, những “nạn nhân” trong thời gian dài, cũng đang thay đổi. Ngày càng nhiều người sẵn sàng “nói không” với hàng rẻ bất thường, biết tìm hiểu kỹ xuất xứ sản phẩm và chủ động phản ánh khi nghi ngờ hàng giả. Sự phát triển của mạng xã hội đã biến người tiêu dùng thành lực lượng giám sát hiệu quả.

Đã đến lúc “thật thà ăn cơm”

Thời của “láo nháo ăn cơm” đã qua. Những ai nghĩ rằng gian dối là con đường làm giàu đang lần lượt lộ diện và phải trả giá. Xã hội không thể để hàng giả tồn tại như một “phần tất yếu” của thị trường, cũng như không thể để người thật thà mãi ăn cháo.

Để cuộc chiến này thành công, cần sự phối hợp giữa các bên: Nhà nước quyết liệt – Doanh nghiệp tỉnh táo – Người tiêu dùng thông minh. Pháp luật nghiêm minh là điều kiện tiên quyết, nhưng nhận thức xã hội mới là nền tảng bền vững.

Tình hình buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm sở hữu trí tuệ vẫn còn rất phức tạp. Báo cáo trước Quốc hội, Phó Thủ tướng Nguyễn Hòa Bình khẳng định, thời gian tới, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo thực hiện hiệu quả công tác đấu tranh, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; quyết liệt ngăn chặn, đẩy lùi tội phạm với tinh thần “không khoan nhượng, không có vùng cấm”; rà soát, sửa đổi, bổ sung kịp thời các văn bản quy phạm pháp luật liên quan; khắc phục ngay bất cập trong công tác kiểm tra, giám sát, hậu kiểm; xử lý nghiêm cán bộ, công chức, viên chức suy thoái, tham nhũng, tiếp tay, thông đồng với vi phạm.

Đồng thời, tăng cường tuyên truyền, vận động doanh nghiệp, nhân dân tham gia tích cực, trách nhiệm để phát hiện sớm, đấu tranh, ngăn chặn ngay từ cơ sở, từ nơi xuất phát.

Người tiêu dùng đóng vai trò then chốt trong cuộc chiến chống hàng giả. Sự tỉnh táo, lựa chọn sản phẩm rõ nguồn gốc, nói không với hàng rẻ bất thường chính là cách thiết thực để bảo vệ quyền lợi của bản thân và cộng đồng.

Khi người dân đồng hành cùng Nhà nước và doanh nghiệp chân chính, sẽ tạo nên “lá chắn” vững chắc, góp phần dọn sạch hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng. Sự “truy quét” hàng giả không chỉ đơn thuần là cuộc chiến pháp lý, mà còn là hành trình phục hồi lại niềm tin trong xã hội, khôi phục đạo đức kinh doanh và thiết lập một thị trường văn minh, công bằng.

Đã đến lúc người thật, hàng thật phải được “ăn cơm no” – còn kẻ gian thương, buôn bán hay tiếp tay cho hàng giả phải thay đổi và trả đủ giá!

Tiến Kiên