Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có công văn góp ý Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Thương mại điện tử (sau đây gọi tắt là Dự thảo).
Xem xét loại bỏ cơ chế thẩm định an ninh riêng đối với nhà đầu tư nước ngoài
Theo VCCI, Điều 39 Dự thảo quy định đối với các chủ quản nền tảng thương mại điện tử (TMĐT) là nhà đầu tư nước ngoài, khi đề nghị cấp, điều chỉnh Giấy phép kinh doanh, cần lấy ý kiến thẩm định của Bộ Công an bằng văn bản về vấn đề đảm bảo an ninh quốc gia. Theo phản ánh của các doanh nghiệp, quy định này chưa thống nhất và gây chồng chéo với Luật Đầu tư hiện hành.
Cụ thể, theo Điều 8 Luật Đầu tư 2025 và Nghị định 96/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư, nhà đầu tư nước ngoài khi tham gia lĩnh vực thương mại điện tử tại Việt Nam đã phải trải qua cơ chế thẩm định nghiêm ngặt, trong đó bao gồm nội dung xem xét về an ninh, quốc phòng trong các trường hợp cần thiết.
Bên cạnh đó, hiện nay Bộ Công an cũng đang trong quá trình xây dựng Nghị định về kết hợp an ninh với kinh tế – xã hội và kinh tế – xã hội với an ninh, trong đó quy định phạm vi, trình tự thủ tục thẩm định, đánh giá tác động về an ninh của dự án đầu tư nước ngoài.
Vì vậy, trường hợp đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực TMĐT có phát sinh yêu cầu thẩm định, đánh giá về an ninh, thủ tục cần được thực hiện tại bước tiếp cận thị trường ban đầu khi nhà đầu tư thực hiện thủ tục đăng ký tại Sở Tài chính cấp tỉnh, và được Bộ Công an quy định thống nhất trong một văn bản, thủ tục chung áp dụng cho tất cả các lĩnh vực đầu tư có yêu cầu thẩm định an ninh, không nên tách riêng thành nhiều quy định tại các lĩnh vực khác nhau.
Ảnh minh họa
Bên cạnh đó, Dự thảo cũng không làm rõ phạm vi, tiêu chí đánh giá và trình tự của hoạt động thẩm định này. Bước thẩm định này có gì khác so với thẩm định của Luật Đầu tư? Hay cả hai thủ tục thẩm định trên thực tế là một? Việc không quy định rõ những tiêu chí này trong Dự thảo sẽ dẫn đến các cách hiểu khác nhau giữa cơ quan nhà nước và doanh nghiệp, gây khó khăn khi áp dụng quy định pháp luật.
Do vậy, để đảm bảo tránh trùng lặp thủ tục giữa các văn bản pháp luật, đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét loại bỏ cơ chế thẩm định an ninh riêng đối với nhà đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực thương mại điện tử.
Quy định gây phát sinh thêm chi phí cho doanh nghiệp
Dự thảo quy định các nền tảng thương mại điện tử trung gian vừa phải thực hiện xác thực điện tử danh tính, vừa yêu cầu người bán cung cấp thông tin.. Theo phản ánh của doanh nghiệp, quy định này chưa hợp lý về chi phí tuân thủ. Việc vừa phải tích hợp hệ thống dữ liệu quốc gia, vừa yêu cầu cung cấp thông tin có thể gây phát sinh chi phí lớn, rủi ro kỹ thuật, không khả thi về mặt thời gian tích hợp và không phù hợp với nguyên tắc chỉ thu thập dữ liệu cần thiết cho giao dịch.
Do vậy, đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét cho phép doanh nghiệp linh hoạt lựa chọn: hoặc tích hợp hệ thống định danh điện tử quốc gia, hoặc tự thu thập thông tin và thực hiện quy trình định danh riêng của nền tảng.
Ngoài ra, Dự thảo yêu cầu các quyết định giải quyết phản ánh, yêu cầu, khiếu nại phải được đưa ra không chỉ dựa trên cơ chế tự động mà còn có sự giám sát của con người. Theo phản ánh của doanh nghiệp, quy định chưa minh bạch và chưa phù hợp với thực tiễn công nghệ phát triển hiện nay. Theo đó, dự thảo chưa làm rõ yêu cầu này được áp dụng trong mọi trường hợp hay chỉ đối với một số quyết định nhất định.
Hiện nay, nhiều nền tảng hiện đang sử dụng hệ thống tự động và trí tuệ nhân tạo (AI) để xử lý giao dịch và khiếu nại, giúp tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành. Việc yêu cầu giám sát của con người trong mọi trường hợp có thể làm giảm hiệu quả của hệ thống và gia tăng chi phí không cần thiết.
Do vậy, đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét làm rõ trường hợp nào thực sự cần sự can thiệp của con người và tập trung vào nguyên tắc minh bạch, trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp.
Dự thảo yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử phải công khai chính sách bảo mật bao gồm cả biện pháp bảo mật thông tin, dữ liệu người dùng; quy trình xử lý sự cố… trên trang chủ.
Theo phản ánh của các doanh nghiệp, quy định này chưa thực sự hợp lý và an toàn đối với cả doanh nghiệp và người dùng. Điều này do các biện pháp bảo mật thường mang tính kỹ thuật, chuyên sâu và nhạy cảm (như mã hóa, phân quyền truy cập, cấu trúc hệ thống). Việc công khai các thông tin này tạo rủi ro làm lộ cấu trúc hệ thống, gia tăng nguy cơ bị tấn công mạng. Trong khi đó, nhu cầu thực tế của người dùng chủ yếu là biết về cam kết bảo mật chứ không phải chi tiết kỹ thuật.
Do vậy, đề nghị cơ quan soạn thảo sửa đổi theo hướng chỉ yêu cầu công bố chính sách bảo mật và cam kết bảo vệ dữ liệu, không yêu cầu công khai các biện pháp bảo mật kỹ thuật và quy trình nội bộ cụ thể.
Bên cạnh đó, Dự thảo yêu cầu chứng thực hợp đồng liên quan đến việc chủ quản nền tảng TMĐT là đơn vị giữ tiền của người bán. Trên thực tế đa số các nền tảng TMĐT sử dụng dịch vụ thanh toán, trung gian thanh toán của các đơn vị cung ứng dịch vụ được cấp phép hoạt động, và việc cung ứng dịch vụ đã được điều chỉnh theo pháp luật chuyên ngành, đảm bảo an toàn, phòng chống rủi ro.
Do đó, đề nghị cơ quan soạn thảo sửa đổi theo hướng chứng thực hợp đồng thu hộ/giữ tiền của người bán chỉ nên áp dụng trong trường hợp nền tảng không sử dụng dịch vụ thanh toán, trung gian thanh toán của các tổ chức được NHNN cấp phép hoạt động.
Anh Đào